ما اینجا هستیم،
اینجا راه شیری

راه‌شیری، برنامه‌ای برای علاقمندان به آسمان‌شب و شیفتگان خِرَد و آگاهی

برنامه راه شیری

راه‌شیری، برنامه‌ای برای شیفتگان آسمان‌شب و علاقمندان به نجوم است. برای آن‌هایی که به دنبال دانستن جایگاه انسان در عالم هستند و کنجکاو برای فهمیدن پاسخ تعدادی از بنیادی‌ترین سوالات بشر.

راه‌شیری را در دیجی‌کالا مگ می‌سازیم تا مروج خرد و دانایی باشیم.

فصل اول این برنامه در ۱۰ قسمت و با اجرای سیاوش صفاریان‌پور، تهیه‌کننده و کارگردان نامی برنامه‌های علمی ساخته شده است.

این برنامه در بهار و تابستان ۱۳۹۸ تهیه شده و می‌توانید آن را از وب‌سایت و اینستاگرام دیجی‌کالا مگ تماشا کنید.

برنامه راه شیری

راه‌شیری، برنامه‌ای برای شیفتگان آسمان‌شب و علاقمندان به نجوم است. برای آن‌هایی که به دنبال دانستن جایگاه انسان در عالم هستند و کنجکاو برای فهمیدن پاسخ تعدادی از بنیادی‌ترین سوالات بشر.

راه‌شیری را در دیجی‌کالا مگ می‌سازیم تا مروج خرد و دانایی باشیم.

فصل اول این برنامه در ۱۰ قسمت و با اجرای سیاوش صفاریان‌پور، تهیه‌کننده و کارگردان نامی برنامه‌های علمی ساخته شده است.

این برنامه در بهار و تابستان ۱۳۹۸ تهیه شده و می‌توانید آن را از وب‌سایت و اینستاگرام دیجی‌کالا مگ تماشا کنید.

در مسابقه راه‌شیری شرکت کنید، جایزه بگیرید!

قسمت جدید برنامه راه‌شیری را تماشا کنید و با شرکت در مسابقه هفتگی راه‌شیری، جایزه بگیرید. پاسخ سوالات مسابقه هر هفته در جدیدترین قسمت برنامه‌ راه‌شیری نهفته است.

شرکت در مسابقه

راه شیری؛ برنامه‌ای برای علاقه‌مندان به نجوم و آسمان شب

برنامه راه شیری، برنامه‌ای است برای علاقه‌مندان مباحث نجومی که دنبال منبعی برای فراگیری این علم هستند؛ برنامه‌ای برای هر کسی که حتی به اندازه‌ی ذره‌ای به نجوم علاقه دارد و مباحث نجومی او را قلقلک می‌دهند.

اما قبل از همه چیز خوب است حرفه‌ای باشیم و ذهن خود را یک بار برای همیشه درباره برخی از مباحث نجومی شفاف کنیم.

مگر می‌شود کسی به آسمان شب نگاه کند، کهکشان راه شیری را ببیند و از زیبایی این سقف پر چراغ به وجد نیاید؟! هر کسی که این حالت هیجان زدگی را (حتی کمی) تجربه کرده باشد بی‌شک به علم نجوم، اسرار فضا و اخبار نجومی علاقه‌مند می‌شود و به فکرش خطور می‌کند که به هر نحو و هر میزان ممکن نجوم را دنبال کند و در زمینه‌ی اخترشناسی آموزش ببینید.

واقعا نجوم چیست؟

نجوم یا اخترشناسی (astronomy) به زبان ساده یعنی مطالعه پدیده‌های آسمانی از همه نظر. اما پدیده‌های آسمانی یعنی چه و اصلا منظور از همه نظر چیست؟

پدیده‌های آسمانی یعنی ستاره‌ها، سیاره‌ها، دنباله‌دارها، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی و تابش زمینه‌ی کیهانی و هر چه که منشا آن خارج از جو زمین باشد.

از همه نظر یعنی از نظر فیزیکی، شیمیایی و حتی زیست‌شناسی (مثل بررسی وجود حیات در سیارات دیگر و احتمال وجود موجودات فرازمینی و آدم  فضایی‌ها).

اخترشناسی می‌تواند در دو سطح حرفه‌ای (دانشگاهی) یا آماتوری دنبال شود.

غیر از این‌ها علم نجوم به دنبال جواب پرسش‌های بنیادین زیر است:

  • آیا فرازمینی‌ها وجود دارند؟ اگر بله آیا آن‌ها مانند آدم فضایی در فیلم‌ها هستند یا شکل‌های ساده‌تر حیات مانند باکتری‌ها و گیاهان دارند؟
  • ماده تاریک و انرژی تاریک چیستند و چه تاثیری بر کیهان دارند؟
  • چرا و چگونه جهانی که ما می‌شناسیم به وجود آمده است؟
  • منشا کهکشان‌ها چیست و چگونه به وجود آمده‌اند؟
  • و ده‌ها پرسش بنیادین دیگر

سطوح مطالعه نجوم و اخترشناسی

اخترشناسی آماتوری یعنی این که شما از روی علاقه به مطالعه آسمان بپردازید. اخترشناسان آماتور در طول تاریخ به کشف تعداد زیادی از پدیده‌های نجومی کمک کرده‌اند. خوبی اخترشناسی یا نجوم آماتوری این است که شما می‌توانید به راحتی و با خرید تعدادی ابزار به کشف و بررسی آسمان بپردازید، از آن عکس‌برداری کنید و به طور کلی از بی‌کرانگی کیهان لذت ببرید.

برای این که یک اخترشناس آماتور شوید کافیست آشنایی خوبی با صور فلکی داشته باشید و یک تلسکوپ یا حتی یک دوربین دوچشمی را بردارید و به تماشای آسمان شب بپردازید. اگر بخواهید کمی جدی‌تر کار کنید می‌توانید از آسمان شب عکس بگیرید. کسی چه می‌داند شاید شما نفر بعدی باشید که یک دنباله‌دار یا یک سیارک را کشف می‌کنید و جامعه علمی هم آن جرم را به نام خودتان ثبت می‌کند.

برای مطالعه نجوم در سطح دانشگاهی و آکادمیک باید به دانشگاه و رشته‌های مرتبط راه یابید. در این سطح شما با روش‌های علمی برای شناخت و بررسی پدیده‌های آسمانی سرو کار خواهید داشت. باید در رشته‌های مختلف علمی دانش کافی داشته باشید تا بتوانید نجوم را در سطح دانشگاهی دنبال و مقالات مختلف علمی منتشر کنید.

نجوم در سطح دانشگاهی از دو جنبه به مطالعه کهشکشان‌ها (مانند کهکشان راه شیری) می‌پردازد. یک جنبه نظری و تئوری و دیگری جنبه عملی و رصدی؛ به اولی نجوم یا همان اخترفیزیک نظری و به دومی اخترفیزیک رصدی گفته می‌شود.

در اخترفیزیک رصدی شما آسمان و کهکشان‌ها را با رصد کردن مورد موطالعه قرار می‌دهید. کار شما بیشتر اکتشاف با ابزارهای رصدی و ساخت آن‌هاست. در اینجا شما شبیه هابل می‌شوید که با استفاده از انواع و اقسام تلسکوپ‌ها به آسمان خیره و مشغول تعمق در این نظام با شکوه می‌شوید.

در نجوم نظری تمرکز شما روی بررسی و توضیح علمی اطلاعات به دست آمده از اخترفیزیک رصدی است. این کار را یا با استفاده از نظریات علمی قبلی انجام یا نظریات علمی جدیدی را توسعه می‌دهید. مانند کاری که اینشتین در نظریه نسبیت انجام داد.

البته در این میان نجوم رصدی هم خودش شاخه‌های متعددی دارد. چگونه؟ خب ما می‌دانیم که نور مرئی تنها یکی از انواع امواجی است که اجسام از خود بازتاب یا تابش می‌کنند. در طبیعت به این امواج، امواج الکترومغناطیس می‌گویند که نور مرئی تنها بخش کوچکی از آن است. دیگر امواج موجود در طبیعت امواج رادیویی، امواج فروسرخ، فرابنفش، امواج گاما و… هستند.

اگر ما چشمی داشتیم که می‌توانستیم دیگر انواع امواج را هم ببینیم مطمئنا جهان شکل دیگری پیدا می‌کرد. برای این که بتوانیم نقصی که طبیعت به ما داده را جبران کنیم باید ابزارهای جدیدی بسازیم تا با آن‌ها بتوانیم واقعیت‌های کیهان را آن طور که هست ببینیم و بفهمیم.

حالا که با انواع نجوم رصدی آشنا شدیم بیایید ببینیم کجاهای این جهان به این عظمت را می‌توانیم مطالعه کنیم. برای این منظور می‌رسیم به معرفی شاخه‌های مختلف نجوم.

شاخه‌های مختلف نجوم

نجوم خورشیدی

بررسی ستارگان آن هم از این فاصله زیاد خیلی امکان‌پذیر نیست. اما ما در همین نزدیکی (نزدیک نسبت به اندازه کیهان!) ستاره‌ای داریم که هر روز آن را می‌بینیم: خورشید. خورشید شاید بیشترین تحقیقات علمی را به خود اختصاص داده باشد. در اخترشناسی و نجوم خورشیدی فعل و انفعالات خورشیدی، تولد و مرگ خورشید، سطح خورشید، خواص مغناطیسی خورشید و… بررسی می‌شود.

سیاره شناسی

اگر جزو آدم‌های نجومی باشید حتما اسم گالیله و کشف چهار قمر مشتری به گوشتان خورده است. گالیله شاید اولین سیاره شناس باشد. در سیاره شناسی، سیاره‌ها، قمرهایشان، سیارک‌ها، دنباله‌دارها و هر چیزی که به دور خورشید ما و حتی خورشید‌های دیگر می‌چرخند (سیارات فرازمینی‌) مطالعه می‌شوند. این حوزه خوراک کسانی است که به دنبال وجود حیات، وجود فرازمینی‌ها و آدم فضایی‌ها هستند.

ستاره شناسی

اگر بخواهیم عالم را درک کنیم باید به اولین موجودات این عالم یعنی ستارگان بپردازیم. درک ساختار و نحوه شکل‌گیری آن‌ها کمک بزرگی به شناخت جهان ناشناخته لایتناهی می‌کند.

اخترشناسی کهکشانی

اخترشناسی یا نجوم کهکشانی یعنی این که ما به دنبال مطالعه آن راه شیری رنگی باشیم که موقع رفتن برق در آسمان می‌بینیم و بی‌دلیل از غرب به شرق امتداد یافته: یعنی همان کهکشان راه شیری. مطالعه کهشکان راه شیری یعنی مطالعه شکل‌گیری و توسعه آن در گذشته و آینده و همچنین کشف و شناسایی سحابی‌های موجود در آن. در مرکز کهکشان راه شیری یک سیاهچاله بزرگ هم هست که مطالعه‌ی آن علاقه‌مندان خاص خودش را دارد.

اخترشناسی فراکهکشانی

در علم نجوم به جز موارد بالا، آدم‌‌های نجومی به دنبال شناخت و کشف اجرام فراتر از کهکشان راه شیری هم هستند. آن‌ها دوست دارند بدانند انواع کهکشان‌های موجود در جهان چه‌ها هستند و چه چیزی باعث شده به وجود بیایند و شکل‌شان آن طور باشد که هست.

کیهان شناسی

جهان البته فقط به این اجرام و موادی که ما می‌شناسیم ختم نمی‌شود. در جهان اجرامی وجود دارند که به آن‌ها اجرام تاریک گفته می‌شود که حتی میزان آن‌ها از اجرامی که ما می‌بینیم بیشتر است.

در کیهان شناسی ما به مطالعه و تحقیق درباره این ماده و تاثیر آن در شکل‌گیری و توسعه کیهانی که ما می‌شناسیم می‌پردازیم.

همچنین ما علاقه داریم بدانیم به طور کلی شکل کیهان ما چگونه است و به چه سمتی می‌رود. آیا در نهایت همه کهکشان‌ها با هم برخورد می‌کنند یا تا ابد از هم دور می‌شوند. بحث نسبیت و به خصوص نسبیت عام در این قسمت از مطالعه نجوم قرار دارد.