راهنمای خرید رم (RAM) کامپیوتر

محمد سماک ۲۷ خرداد ۱۳۹۶ | ۲۰:۰۰ 22 جولای 2018
راهنمای خرید رم کامپیوتر

بیایید با یک سوال شروع کنیم: دلتان می‌خواهد کامپیوترتان را آپگرید کنید و پول کافی برای خرید یک کارت گرافیک قوی یا پردازنده‌ (CPU) حرفه‌ای ندارید؟ ساده‌ترین راهکار در چنین شرایطی، به‌روزرسانی حافظه‌ی رم کامپیوتر است. ارتقای رم در عین کم‌هزینه بودن، می‌تواند تاثیر ملموسی روی عملکرد کلی کامپیوتر بگذارد و سرعت بالاتری را برایتان مهیا کند. تا امروز استفاده از ۸ گیگابایت رم در کامپیوترها یک استاندارد حداقلی بود و حالا با معرفی بازی‌های جدید، اکثر سازنده‌ها استفاده از حداقل ۱۶ گیگابایت را توصیه می‌کنند. اما انتخاب یک رم خوب تنها به مشخص کردن مقدار آن خلاصه نمی‌شود. فاکتورهای متعددی برای انتخاب یک رم خوب وجود دارند که توجه به آنها می‌تواند خرید بهتری را برایتان رقم بزند. شما باید قبل از خرید به مواردی از قبیل سرعت، زمان تاخیر و تعداد کانال‌ هم دقت کنید و اینجا است که انتخاب رم کمی دشوار می‌شود. با مطالعه‌ی این راهنمای خرید، می‌توانید آگاهانه‌تر نسبت به خرید رم اقدام کنید.

سایز و فرم ساختاری

دو فرم ساختاری کلی برای حافظه‌های رم وجود دارد که یکی از آنها DIMM است و دیگری SO-DIMM نامیده می‌شود. این دو با وجود شباهت‌های تکنولوژیک و کاربردی زیادی که دارند، نباید با هم اشتباه گرفته شوند. تفاوت اصلی در سایز این ماژول‌ها است. DIMM ابعاد بزرگتر و کشیده‌تری دارد و در کامپیوترهای دسکتاپ استفاده می‌شود. اما SO-DIMM کوچک‌تر است و به همین دلیل در لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهای All in One به کار می‌رود.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

انواع حافظه‌ی رم

حافظه‌های رم در انواع مختلفی ارائه شده‌اند و با عنوان شماره‌داری از استاندارد DDR از یکدیگر قابل تشخیص هستند. استانداردهای DDR که با ترتیب شماره‌‌هایشان مشخص می‌شوند، تا DDR4 معرفی شده‌اند و هر کدام در مقایسه با نسل قبلی بهبود پیدا کرده‌اند. در حالت کلی می‌توان گفت هر نسل DDR در مقایسه با نسل قبلی سرعت بیشتری دارد، برق کمتری مصرف می‌کند و زمان تاخیر را کمتر کرده است. عامل محدود کننده‌ای که بر سر راه کاربر وجود دارد، این است که نمی‌توان از هر نسل از این حافظه‌ها روی کامپیوتر طراحی شده برای نسل قبلی استفاده کرد. زیرا استانداردهای DDR در تعداد پین‌های اتصال و فاصله‌ی بین شکاف وسط ماژول با هم تفاوت دارند. مثلا در مدل DIMM رم DDR3 شاهد ۲۰۴ پین بودیم و حالا تعداد پین‌ها در رم‌های DDR4 دسکتاپی به ۲۸۸ عدد رسیده‌است. بنابراین برای کامپیوتری که برای استفاده از رم DDR3 طراحی شده، نمی‌توانید رم‌های DDR4 را به خدمت بگیرید. هر مادربرد کامپیوتر، تنها یک نوع از این استاندارد را قبول می‌کند و همین مادربرد است که اجازه‌ی استفاده از انواع مختلف را نمی‌دهد. اگر نمی‌دانید چه نوع حافظه‌ای در کامپیوتر شما وجود دارد، شاید بتوانید از روی زمان خرید کامپیوتر به نوع حافظه‌ی آن پی ببرید:

راهنمای خرید رم کامپیوتر

مدل DDR: در کامپیوترهای سال ۲۰۰۲ میلادی (۱۳۸۱ شمسی) به کار می‌رفت.

مدل DDR2: از اواسط سال ۲۰۰۲ میلادی (۱۳۸۱ شمسی) معرفی شد و از همان زمان در کامپیوترها به کار رفت.

مدل DDR3: از سال ۲۰۰۷ میلادی (۱۳۸۶ شمسی) در کامپیوترها به کار رفته و بیشترین میزان نفوذ را در بازار کامپیوتر داشته است.

مدل DDR4: در سال ۲۰۱۴ میلادی (۱۳۹۳ شمسی) معرفی شده و تا به حال سریع‌ترین استاندارد این خانوده است.

ظرفیت رم و پیکربندی

حالا دیگر در دوره و زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که استفاده از رم‌های سه و چهار گیگابایتی در گوشی‌های موبایل به امری طبیعی تبدیل شده‌است. در چنین شرایطی اصلا عجیب نیست که در کامپیوترها از رم ۸ و ۱۶ گیگابایتی و حتی بیشتر از آن استفاده شود. حالا که حافظه‌های رم به قیمت‌های مناسبی رسیده‌اند، دیگر جایز نیست که در خرید رم به فکر صرفه‌جویی در هزینه‌ها بود. حالا دیگر برای یک کامپیوتر ساده که وظایفش به بازکردن چند فایل متنی و مرور وب محدود می‌شود هم حداقل رم ۸ گیگابایتی پیشنهاد می‌شود. برای آنهایی که می‌خواهند برای مقاصد مدل‌سازی سه‌بعدی، تدوین یا بازی کردن کامپیوتر تهیه کنند، انتخاب کمتر از ۱۶ گیگابایت منطقی نخواهد بود. ممکن است عده‌ای بین انتخاب حافظه‌ای سریع‌تر با ظرفیت کم‌تر و حافظه‌ی کندتر با ظرفیت بیشتر دچار تردید شوند. در چنین شرایطی بهتر است ظرفیت بیشتر را به عنوان اولویت اول قرار دهید و حافظه‌ای با بیشترین ظرفیت ممکن را انتخاب کنید.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

در ضمن، دقت به تعداد کانال را هم باید در دستور کار قرار دهید. در بازار امروز شاهد رم‌های تک‌ کاناله، دو کاناله و چهار کاناله هستیم که هر یک تعریف خاص خود را دارند. در حالت کلی افزودن تعداد کانال یا استفاده از سیستم چند کانال در رم‌ها باعث افزایش پهنای باند در دسترس خواهد شد. بدین ترتیب حافظه‌ی رم می‌تواند میزان بیشتری از داده‌ها را در هر لحظه جابجا کند. خیلی بهتر است به جای خرید یک عدد رم تک کاناله با ظرفیت زیاد، دو عدد رم با نصف ظرفیت مدل اول بخرید و از آنها در حالت دو کاناله استفاده کنید.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

سرعت و زمان‌بندی تاخیر

سرعت حافظه‌های رم با واحد مگاهرتز بیان می‌شود و از اعداد مشخصی خارج نیست. به عنوان مثال بین ۲۱۳۳ مگاهرتز تا ۲۴۰۰ مگاهرتز، فرکانس دیگری وجود ندارد و حافظه‌ی شما باید یکی از فرکانس‌های معتبر را داشته باشد. دو نوع نمایش برای فرکانس وجود دارد که در واقع معادل هستند و با یک فرمول ساده به یکدیگر تبدیل می‌شوند. به عنوان مثال ممکن است گاهی عبارت DDR3-1600 را ببینید و گاهی هم با PC3-12800 مواجه شوید. در این دو عبارت، عددی که پس از DDR و PC می‌آید به نوع ماژول حافظه اشاره می‌کند و عدد انتهایی، فرکانس را نمایش می‌دهد. در عبارتی که شامل DDR است، عدد انتهایی مستقیما به فرکانس (بر حسب مگاهرتز) اشاره دارد و عدد مورد استفاده در نمایش PC، به حداکثر سرعت انتقال داده بر حسب مگابایت بر ثانیه اشاره می‌کند. عدد دوم از ضرب فرکانس اصلی در عدد هشت حاصل می‌شود؛ یعنی اگر ماژول حافظه‌ای دیدید که فرکانس را با عبارت PC درج کرده بود، سریعا عدد اصلی را بر هشت تقسیم کنید تا به فرکانس اصلی برسید. در رابطه با فرکانس یا همان سرعت رم، توجه به دو نکته اهمیت دارد. اول این که همواره سعی کنید حافظه‌ای با بیشترین سرعت تهیه کنید و دوم این که از سازگاری فرکانس رم با حداکثر فرکانس قابل پشتیبانی توسط مادربردتان اطمینان کسب کنید. تمام سازندگان مادربرد برای اسلات‌های رم محصولات خود میزان فرکانس‌های پشتیبانی شده و حداکثر این مقدار را اعلام می‌کنند. چنانچه فرکانس رم شما از حداکثر فرکانس قابل پشتیبانی توسط مادربردتان بیشتر باشد، حافظه‌ی رم با سرعتی کمتر از سرعت اصلی خود کار خواهد کرد.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

فاکتور دیگری با عنوان تاخیر (Latency) در مورد رم مطرح می‌شود که به صورت عبارت‌هایی سه یا چهار عددی نمایش داده می‌شود. هر یک از این اعداد معرف نوع خاصی از تاخیر هستند که معروف‌ترین آنها، اولین‌شان است. عدد اول با عنوان CAS Latency شناخته می‌شود که واحدش سیکل ساعت است و با CL نمایش داده می‌شود. این زمان تاخیر در واقع زمانی است که بین ارسال دستور و اجرای آن فاصله می‌افتد. بین تاخیر حافظه و سرعت آن رابطه‌ی خاصی وجود دارد که درک آن از اهمیت بالایی برخوردار است. هر قدر فرکانس حافظه‌ای بیشتر باشد و زمان تاخیر کمتری هم داشته باشد، عملکرد حافظه بهتر است. خیلی‌ها تنها به فرکانس و عدد CL دقت می‌کنند و متوجه می‌شوند که هرچقدر فرکانس افزایش پیدا می‌کند، عدد CL هم زیاد می‌شود. به همین دلیل عده‌ای تصور می‌کنند به دلیل افزایش تاخیر CAS با افزایش فرکانس، عملا بخشی از سرعت اعلام شده غیرقابل دستیابی است. اما حقیقت این است که همراه با افزایش فرکانس زمان تاخیر کاهش پیدا می‌کند یا در بدترین حالت تقریبا ثابت باقی می‌ماند.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

دلیل این امر را می‌توان به این شکل توضیح داد: عددی که برای CL بیان می‌شود، بیانگر تعداد سیکل‌های ساعتی است که از زمان ارسال دستور تا اجرای آن طول می‌کشد و به هیچ وجه به میزان زمان سپری شده به ثانیه مربوط نیست. هر سیکل ساعت، برای خودش ارزش زمانی خاصی در واحد نانو ثانیه (ns) دارد و زمان تاخیر نهایی باید از حاصل ضرب تعداد سیکل‌ها در ارزش زمانی هر سیکل به دست آید. ارزش هر سیکل را می‌توان با معکوس کردن فرکانس حافظه به دست آورد؛ چرا که طبق یک قانون فیزیکی، دوره معکوس فرکانس است. مثلا اگر یک حافظه‌ی رم DDR3 در فرکانس ۵۳۳ مگاهرتز و CL7 ارایه شود، هر سیکل ساعت در آن ۱/۵۳۳۰۰۰۰۰۰ ثانیه خواهد بود که معادل ۱.۸۷ نانوثانیه است. حال در این حافظه مقدار حقیقی CAS برابر است با ۱۳.۰۹ نانوثانیه. اگر بخواهیم مقایسه‌ی ساده‌ای داشته باشیم، رم دیگری از نوع DDR4 با فرکانس ۸۰۰ مگاهرتز و CL9 را در نظر بگیرید. در این حافظه مقدار هر سیکل ۱.۲۵ نانوثانیه خواهد بود و از ضرب آن در عدد ۹ تاخیر ۱۱.۲۵ نانوثانیه به دست خواهد آمد. مشاهده می‌کنید که با وجود بیشتر بودن عدد CL در مثال DDR4، تاخیر واقعی کمتری به دست آمد. دلیل این است که فرکانس ابتدایی تولید حافظه‌های DDR4 از DDR3 ها بیشتر است و همین موضوع باعث کمتر شدن ارزش زمانی هر سیکل می‌شود.

تاخیر حقیقی= تعداد سیکل ساعت x زمان هر سیکل ساعت

مشکل اینجا است که تمام سازندگان حافظه رم برای بیان زمان تاخیر به مقدار CL بسنده می‌کنند و تنها این مقدار را روی حافظه می‌نویسند. با در اختیار داشتن CL تنها یک مولفه از معادله‌ی بالا در اختیار خواهد بود که نمی‌توان با استفاده از آن به زمان تاخیر پی برد. اگر می‌خواهید درباره‌ی سرعت پاسخ‌دهی یک ماژول حافظه قضاوت کنید، باید از دیدگاه نانو ثانیه به آن نگاه کنید. در جدول زیر می‌توانید نمونه‌ای از این حقیقت را مشاهده کنید و ببینید چطور ممکن است ماژولی با CL بیشتر، تاخیر کمتری داشته باشد. حالا برآیند همه‌ی این صحبت‌ها چیست؟ مطمئنا برایتان سوال پیش آمده که بالاخره چطور می‌توان از میان ماژول‌های رم موجود، یکی را انتخاب کرد؟ توصیه‌ی ما این است که تنها به سرعت مگاهرتزی دقت کنید و بیشترین فرکانسی را که با جیب‌تان هم‌خوانی دارد انتخاب کنید. مطمئن باشید با افزایش فرکانس، زمان تاخیر واقعی عملا بدون تغییر باقی مانده‌ است.

راهنمای خرید رم کامپیوتر

حالا که فرق بین انواع رم را متوجه شده‌اید و درک درستی از فرکانس و زمان تاخیر پیدا کرده‌اید، انتخاب یک رم خوب دیگر کار سختی نیست. کافی است به نیاز خود توجه کنید و یک مدل خوب از تولیدکننده‌ی مطرح برای خودتان انتخاب کنید. یادتان باشد همیشه ظرفیت بیشتر از سرعت بیشتر بهتر است. ظرفیت بیشتر سلطان بی‌چون‌وچرای دنیای رم‌ها است.

Digi_Buy_Label5

 

منابع: Crucial | Makeuseof

telegram_ad2_1

برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۳۴ دیدگاه
  1. امیرعلی امیرعلی

    سلام با توضیحات خوبتون فرق بین ماژول های DIMM و SO-DIMMرو فهمیدم. الان فرقMICRO-DIMM و

    U-DIMM وMINI-DIMM باهم چیه?

  2. (EG (ENDER GAMER (EG (ENDER GAMER

    من کامپیوترم DDR3 رم چهار گیگ مال ۱۳۹۰ میخواستم ببینم چندند گیگ رم ساپورت میکنه میخوام رم ۱۶ گیگ ببندم اگه جواب میده بکین ببندم روش

  3. ام ام

    :رم کامپیوتر م ۵۱۰mg کامپیوتر مال سال ۱۳۸۳

    به نظر شما رم ۸G میخوره؟

  4. ramin ramin

    من لپتاپم خودش یه رم چهاره ddr3 , 1600 , 1.35V داشت من یه رم ای دیتا با همین مشخصات ولی ۱.۵ ولت گرم . رم رو داخل اسلات گزاشتم و ویندوز رو روشن کردم نگا کردم دیدم که هنوز مینویسه که رم لپتاپ ۴ هست. حالا من نمیفهمم رمم ۸ شده یا نه لطفا راهنمایی کنید؟

    1. MAHDI MAHDI

      چون مثل هم نیستن بالا نمیاره باید مثل مدل خودش بگیری

  5. ramin ramin

    سلام من یه رم ddr3 4G 1600 ای دیتا گرفتم از قبل هم رو لپتاپم یه رم با همین مشخصات بود فقط رم روی لپتاپ ۱.۳۵ ولته و رم ای دیتا ۱.۵ ولت. امروز رسید دستم روی لپتاپ که نصب کردم پیچ ها رو بستم ویندوز رو روشن کردم رفتم داخل پروپرتیز ویندوز هنوز رم رو ۴ نوشته بود و نمی نوشت اسلات دوم که رم ای دیتتا روش گزاشتم خالیه.
    رفتم CPU-Z نصب کردم اون پیداش کرد. الان من نمیفهمم رم نصب شده همچی اوکیه و رمم ۸ شده یا از رم ای دیتا استفاده نمیشه؟

    1. سیامک سیامک

      ویندوزتون ۳۲bit هست یه ویندوز ۶۴bit نصب کنید مشکلتون حل میشه

  6. مانی مانی

    سلام به شما
    میخواستم بدونم پک رم ۱۶ گیگ با باس ۲۴۰۰ سرعت بیشتری داره نسبت به پک ۴ کاناله ۳۲ گیگ با همین باس ؟؟؟
    منظورم سرعت رم ینی همون سرعت رم ؟؟؟ اگر اینطوره پس ظرفیت رم چه کاری انجام میده؟؟؟؟
    سپاس

    1. مانی مانی

      سلام به شما
      میخواستم بدونم پک رم ۴ کاناله ۱۶ گیگ با باس ۲۴۰۰ سرعت بیشتری داره نسبت به پک ۴ کاناله ۳۲ گیگ با همین باس ؟؟؟

      منظورم سرعت رم ینی همون باس ؟؟؟ اگر اینطوره پس ظرفیت رم چه کاری انجام میده؟؟؟؟

      تعداد کانال ها بشتر بشه سرعت چشمگیری مشاهده میشه یا زیاد فرقی بین ۲ کاناله و ۴ کاناله نیست؟؟؟

      سپاس

  7. امید امید

    سلام ببخشید من یک رم ۲ gb ddr3 1333 kingstonدارم و میخوام یک رم ۴gb ddr3 1333 kingston بندازم مشکلی نداره
    مادرن بورد:p5g41tmlx
    پاورgreen 330
    cpu:pentium doul-core E5700

  8. جوان جوان

    سلام
    ببخشید یه سوال داشتم، برای اینکه دو تا رم با هم هماهنگ بشن و به صورت دوکاناله کار کنند چه چیزهاییشون باید یکی باشه؟
    من الان سیستمم یک رم داره و به صورت تک کاناله کار میکنه، می خواستم سیستمم رو ارتقاء بدم و از همین رمی که دارم استفاده کنم و یه رم دیگه کنارش بزارم تا دوکاناله بشه.
    پیشاپیش از جوابتون ممنونم

  9. میثم سعادت میثم سعادت

    سلام،
    یک کیس -قطعات کیس- در حدود قیمت ۱.۵۰۰.۰۰۰ برای کاربرد عادی و بازی میخوام کسی میتونه کمک کنه؟

  10. امیر امیر

    سلام .من یه رم ۴گیگ ddr3 1333کینگ مکس دارم.میخوام رمم ۸بشه ..اگه یه رم با مشخصات بالا اضافه کنم بهتره یا یه رم با فرکانس بیشتر از ۱۳۳۳؟؟؟

  11. صادق صادق

    سلام جناب سماک، الان من روی سیستمم یه رم جی اسکیل هشت گیگ ۲۴۰۰ MHZ مدل CL15 دارم، بخوام ارتقا بدم میتونم این مدل رم کامپیوتر کینگستون مدل HyperX Fury DDR4 2400MHz CL15 ظرفیت ۸ گیگابایت رو بزارم که باهم بشن ۱۶ گیگ؟؟؟ مشکلی پیش نمیاد و میخونن با هم؟؟

    1. علی علی

      فکر کنم نشه ارتقا و شاید بشه ارتقا داد مشکلی پیش بیاید

  12. یوسف یوسف

    بسیار عالی.

  13. امیرمهدی امیرمهدی

    حداقل سیستم مورد نیاز برای بازی بتورمیان گین ۶ گیگ است چتوری شده ۱۶ گیگ!؟

    1. محمد سماک محمد سماک

      ما میانگین رو اعلام نکردیم دوست عزیز
      فقط گفتیم الان دیگه خرید رم، اون هم کمتر از ۸ گیگ منطقی نیست

  14. مهدی باقری مهدی باقری

    درباره راهنمای خرید آیپد نیز مطلب بنویسید

    با تشکر آقای سماک

    1. محمد سماک محمد سماک

      خواهش می‌کنم.
      منظورت راهنمای خرید تبلته یا واقعا راهنمای خرید آیپد می‌خوای؟ آخه همه چیز آیپدها مشخصه و امکان مقایسه هم فراهمه

  15. Erfan Nzr Erfan Nzr

    بسیار عالی بود
    با تشکر از تیم دیجیکالا

  16. علی خدائی پور علی خدائی پور

    سلام جناب سماک خیلی ممنون از مقاله خوبتون ، برای من سوالی پیش اومده ، فرض کنید یک سیستم قدیمی با دو ماژول یک گیگابایتی رم که با ترتیب دو کاناله قرار گرفته اند داریم ، حالا اقدام به بروزرسانی سیستم میکنیم و در دو اسلات خالی باقی مونده دو ماژول دو گیگا بایی تک کاناله قرار میدیم با همون کد فرکانسی رم های قبلی ، آیا Dual Chanel را می توان در کنار Single استقاده کرد ؟آیا میتوان از ماژول هایی با ظرفیت های مختلف استفاده کرد ؟

    1. سجاد سجاد

      سلام
      برای استفاده از حالت dual channel باید به اسلات هایی که رنگ مشابه دارن رم مشابه بزنید در غیر این صورت مادربرد به صورت single channel از اون اسلات ها استفاده میکنه
      مثلا مادربردتون اگه ۴ تا اسلات داره که دوتا اسلات به رنگ سفید و دوتا اسلات دیگه به رنگ سیاهه ، باید دوتا رم کاملا مشابه (از هر لحاظ حتی مارکش، تا مشکلی پیش نیاد) به اسلات هایی که رنگ مشابه دارن بزنید که حالت dual channel فعال بشه، بعدش میتونید به دو تا اسلات هم رنگ باقی مونده رم های مختلفی بزنید که هر کدوم به صورت single کار بکنن و یا باز هم از رم مشابه استفاده کنید که حالت dual channel فعال بشه.

      1. محمد سماک محمد سماک

        همین که سجاد گفت!

  17. محمد مهدی افخمی محمد مهدی افخمی

    سلام،
    من می خواستم بدونم که دو عدد رم ۴G با یک رم دو کاناله ۸G مساوی و مثل هم هست؟و کدام بهتره؟
    بسیار سپاسگزارم!!

    1. حسن ر. حسن ر.

      یک رم نمی‌تونه دو کاناله باشه. هر رمی صرفا یک کانال حساب میشه. بسته های رم دو کاناله ۸ گیگ در اصل دو تا رم ۴ گیگ داخلش هست.

    2. امید امید

      مطمعنن دو تا رم ۴ گیگ از یه رم ۸ گیگ بهتره اگه فرکانس پاسخ گویی شون یکی باشه

      1. محمد سماک محمد سماک

        همینایی که امید و حسن گفتند!

    3. محمد مهدی افخمی محمد مهدی افخمی

      بسیار از راهنمایی دوستان سپاسگزارم!!!واقعا ممنون!!

      1. محمد مهدی افخمی محمد مهدی افخمی

        ببخشید،یک سوال دیگه هم داشتم،
        اسلات های رنگی رم در مادربرد به چه معناست؟یعنی رم را در کدام یک از آنها باید نصب کرد؟این اسلات ها دو به دو رنگ های متفاوتی دارند،مثلا اگر رم چهار کاناله داشته باشیم چگونه باید نصب کنیم و آیا فرکانس و حافظه آنها با هم یکی می شوند؟
        خیلی ممنون و با تشکر از آقای سماک!!واقعا مقاله های ایشان خارق العاده است!!

        1. محمد سماک محمد سماک

          این اسلات‌ها رنگ‌های مختلفی دارند و معنای خاصی ندارند. در مورد اینکه روی کدوم اسلات نصب کنی، باید به دفترچه راهنمای مادربردت مراجعه کنی. معمولا توی دفترچه مادربرد با کدهای a1 و b1 یا a2 و b2 به این اسلات‌ها اشاره و گفته میشه اولویت نصب با کدوم یکی از اسلات‌ها است.
          حالت ایده‌آل اینه که تمام ماژول‌ها فرکانس یکسان داشته باشند و در صورت استفاده از فرکانس‌های مختلف، این امکان وجود داره که یکی از رم‌ها توی فرکانس پایین‌تر از فرکانس اصلیش فعال بشه.
          خواهش می‌کنم شما لطف داری

          1. محمد مهدی افخمی محمد مهدی افخمی

            خیلییی مـــــــمنون!!

  18. Mohammad Ali Ahantab Mohammad Ali Ahantab

    عالیه
    درمورد هارد و ssd ها هم مطلب بزارین

    1. محمد سماک محمد سماک

      چشم