پوست اروپایی‌ها چگونه سفید شد؟

مهدی مومن زاده ۲۳ دی ۱۳۹۴ | ۱۷:۰۰ ۲۰ فروردین ۱۳۹۸ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۴ دقیقه

بیشتر ما ممکن است فکر کنیم که مردم اروپا از ابتدا پوست خیلی سفیدی داشته‌اند. ولی پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که پوست روشن و یک سری ویژگی‌های دیگر مثل قد بلند و توانایی هضم قند شیر، صفات نسبتا تازه‌ای در میان مردم امروزی اروپا هستند. نتیجه‌ی این تحقیق در ۸۴ امین نشست سالیانه‌ی انجمن انسان‌شناسان آمریکا ارائه شد و نشان داد مردمی که ۸۰۰۰ سال پیش در اروپا زندگی می‌کردند، دست کم از نظر رنگ پوست به کلی با ساکنان امروزی اروپا متفاوت بودند.

در یکی دو سال اخیر، پژوهشگران به بررسی ژنوم انسان‌هایی که هزاران سال پیش زندگی می‌کردند پرداخته‌اند و طی این تحقیقات، توجه ویژه‌ای به ریشه‌ی مردمان اروپا داشته‌اند. آن‌ها بخش‌هایی کلیدی از DNA بقایای ۸۳ انسان باستانی که در سایت‌های تاریخی مختلف اروپا پیدا شده بودند را بررسی کردند. دانشمندان طی این مطالعه دریافتند که اروپایی‌های امروزی، نتیجه‌ی مهاجرت و ترکیب دست کم سه جمعیتی هستند که ۸۰۰۰ سال پیش به صورت جداگانه به اروپا مهاجرت کردند. این سه جمعیت، شکارچی-جمع‌آورنده و کشاورز بوده‌اند. طبق نتایجی که از این مطالعه بدست آمده، مشخص شده که احتمالا زبان هندو اروپایی در نتیجه‌ی مهاجرت گسترده‌ی جمعیتی گله‌دار به نام «یامنایا» (Yamnaya) در ۴۵۰۰ سال پیش به اروپا رسیده است.

همین پژوهش اطلاعات بسیار جالبی هم درباره‌ی انتخاب طبیعی و تغییرات ژنتیکی هزاران ساله‌ی مهاجران به اروپا ارائه می‌دهد. به خصوص ژن‌هایی که به صفات بسیار مفید ختم شدند و توانستند در طول ۸۰۰۰ سال گذشته کاملا در اروپا غالب شوند. «ایان متیسون» (Iain Mathieson) از دانشگاه هاروارد با مقایسه‌ی ژنوم اروپایی‌های باستانی با ژن‌های اروپایی‌های کنونی که از «پروژه‌ی ۱۰۰۰ ژنوم» بدست آمده، پنج ژن تغییر یافته بر اثر انتخاب طبیعی را پیدا کرد که با تغییر نوع تغذیه و رنگدانه‌های پوست در ارتباط هستند.

دانشمندان می‌گویند شکارچی-جمع آورندگان اروپایی که ۸۰۰۰ سال پیش زندگی می‌کردند، نمی‌توانستند قند موجود در شیر را هضم کنند. جالب این‌جاست که حتی کشاورزان اولیه‌ی اروپایی هم نمی‌توانستند این کار را انجام دهند. کشاورزانی که ۷۸۰۰ سال پیش از مناطق شرقی نزدیک اروپا به این قاره آمدند و همچنین گله‌داران یامنایا که ۴۸۰۰ سال پیش از مناطق استپی به اروپا مهاجرت کردند، فاقد ژن LCT بودند. این ژن اجازه می‌دهد که انسان‌های بالغ بتوانند قند موجود در شیر را هضم کنند. تقریبا از ۴۳۰۰ سال پیش معده‌ی اروپایی‌ها با لاکتوز شیر سازگار شد.

تصور بر این است که «انسان هوشمند» (Homo sapien) از آفریقا به دیگر نقاط جهان مهاجرت کرد.

تصور بر این است که انسان هوشمند «Homo sapiens» از آفریقا به دیگر نقاط جهان مهاجرت کرده است.

ولی قضیه‌ی رنگ پوست اندکی پیچیده‌تر است. به نظر می‌رسد که سفید شدن رنگ پوست اروپایی‌ها از مناطق مختلف و به صورت مستقل از هم شروع شد. دانشمندان توانستند سه ژن مجزا پیدا کنند که می‌توانند رنگ پوست را روشن‌تر کنند. بدین ترتیب مهاجرانی که ۸۰۰۰ سال پیش به اروپا آمدند پوستی کاملا تیره‌تر از اروپایی‌ّهای امروزی داشتند. انسان‌های هوشمندی که ۴۰ هزار سال پیش از آفریقا مهاجرت کردند و به اروپا آمدند پوست تیره داشتند چرا که پوست تیره برای زندگی در عرض‌های جغرافیایی پایین و آفتاب زیاد مناسب‌تر است. ولی این پوست تیره نه تنها در اروپا به کار نمی‌آمد، بلکه ضرر هم داشت. تحقیقات جدید می‌گویند که حدود ۸۵۰۰ سال پیش، شکارچی-جمع‌آورندگان اولیه در اسپانیا، لوکزامبورگ و لهستان هم پوست‌‌های تیره‌ای داشته‌اند. آن‌ها فاقد نسخه‌های دو ژن SLC24A5 و SLC45A2 که به روشن‌شدن رنگ پوست می‌انجامید، بودند.

ولی در شمال اروپا اوضاع فرق می‌کند. دانشمندان بقایای هفت انسان باستانی را که ۷۷۰۰ سال پیش زندگی می‌کردند از سایت باستانی «موتالا» (Motala) پیدا کردند و فهمیدند که هر دو نسخه‌ی ژنی که به داشتن پوست روشن می‌انجامد، یعنی SLC24A5 و SLC45A2 را دارند. آن‌ها همچنین یک ژن سوم به نام HERC2/OCA2 هم یافتند. این ژن باعث می‌شود فرد چشم آبی و موی بلوند داشته باشد.

نخستین کشاورزانی که از شرق نزدیک به اروپا آمدند، هر دو ژن پوست روشن را داشتند. وقتی که با شکارچی-جمع‌آورندگان بومی تولید مثل کردند، یکی از ژن‌های پوست روشن آن‌ها در اروپا پخش شد. بنابراین مردمان اروپای مرکزی و جنوبی هم پوست‌های سفیدتری پیدا کردند. نسخه‌ی دیگر این ژن یعنی SLC45A2 ابتدا کمتر منتشر شد ولی از ۵۸۰۰ سال پیش انتشار آن هم قوت گرفت.

پوست تیره در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به استوا که تابش آفتاب زیاد است یک مزیت به حساب می‌آید. ولی در اروپا منجر به کاهش جذب نور فرابنفش خورشید و در نتیجه تولید ویتامین D می‌شود.

پوست تیره در عرض‌های جغرافیایی نزدیک به استوا که تابش آفتاب زیاد است یک مزیت به حساب می‌آید. ولی در اروپا منجر به کاهش جذب نور فرابنفش خورشید و در نتیجه تولید کمتر ویتامین D می‌شود.

دانشمندان در این مقاله به بررسی صفات پیچیده‌تر مثل قد بلند هم پرداختند. بلند قد بودن در نتیجه‌ی عملکرد ژن‌های مختلف بوجود می‌آید. آن‌ها فهمیدند که انتخاب طبیعی از ۸۰۰۰ سال پیش، چند نسخه‌ ژن متفاوت مربوط به قد بلند را در اروپای شمالی برگزیده است. مهاجرت یامنیاها در ۴۸۰۰ سال پیش هم این ژن را گسترش داد. یامنیاها بیشترین پتانسیل ژنتیکی قد بلند را در میان همه‌ی جمعیت‌های دیگر داشتند. دانشمندان این موضوع را با اندازه‌گیری قد اسکلت آن‌ها دریافتند. در سوی مقابل، انتخاب طبیعی برای مردمانی که ۸۰۰۰ سال پیش در ایتالیا و اسپانیا زندگی می‌کردند قد کوتاه‌تر را پسندیده بود. احتمالا به این دلیل که دمای این مناطق نسبت به محل زندگی یامنیاها کمتر بود و البته‌ تغذیه‌ی خوبی هم نداشتند.

این پژوهش مشخص نمی‌کند چرا این ژن‌ها این‌قدر تحت تاثیر انتخاب طبیعی قرار گرفتند. ولی «نینا یابلونسکی» (Nina Jablonski) از دانشگاه پنسیلوانیا می‌گوید: «برای ژن رنگ پوست، بهترین نظریه افزایش تولید ویتامین D است.» مردمی که در عرض‌های جغرافیایی بالا زندگی می‌کنند به اندازه‌ی کافی نور فرابنفش خورشید را برای تولید ویتامین D دریافت نمی کنند. بنابراین انتخاب طبیعی دو راه‌حل ژنتیکی پیش پای آن‌ها گذاشت. یکی اینکه پوست آن‌ها روشن شود تا فرابنفش بیشتری جذب کنند و دیگری اینکه با لاکتوز شیر سازگار شوند تا بتوانند قند و ویتامین D موجود در شیر را هضم کنند. انسان‌شناسی ژنتیکی به نام «جورج پری» (George Perry) از دانشگاه پنسیلوانیا می‌گوید که این کار چگونگی  تغییر پتانسیل‌های ژنتیکی هر فرد طبق رژیم غذایی و سازگاری با محل زندگی‌اش را نشان می‌دهد. او ادامه می‌دهد: «ما اکنون تصویر دقیق‌تری از اینکه انتخاب طبیعی چگونه کار می‌کند داریم.»

منبع: ScienceMag

برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۳۳ comment
  1. Avatar مهران احمدی

    سلام خسته نباشید من از نژاد اروپاییها خوشم میاد ولی به نژادهای دیگر احترام میگذارم و همه انسان‌اند. اروپاییها از نظر فرهنگ و نژاد و زیبایی و بهداشت و آموزش و انسانیت و کمک رسانی و مهربانی و خوش قلبی بهتر از ما هستند ولی متواضع و فروتن هستند و ادب و شعور دارند و به ادیان و انسانهای دیگر با هر نژاد احترام میگذارند.

    1. Avatar ا

      برای حرف هاتون مدرک هم دارید؟

  2. Avatar مهران احمدی

    من هم دوست داشتم قیافه سفید و موهای بور و چشم روشن داشتم قدم که بلند است تغذیه مادرم فکر کنم خوب نبود و شرایط آب و هوایی ایران گرم و خشک است فکر کنم برای همین مردم زود صمیمی میشوند که من دوست ندارم ولی واقعا نژاد اروپایی زیبا است .

  3. Avatar محمدمصدق

    سلام
    من دانشجوی پزشکیم وایناخوب میدونم تغییرژن ب سختی اتفاق می افته ودرزم اگ هم اتفاق بیفته نمیتون ب این شدت همه قاره اروپارادرگیرکن اگ اینطوری ک شمامیگید ی فاجعه ژنی ک امکان داره دوباره پیش بیادب نظرمن رنگ پوست وب سختی رنگ چشم ب محیط وخوراک اون هابستگی داره البته رنگ چشم نوزادب خوراک مادرش دردوران رویانی واین ک ژن چشم رنگی بودن پدرومادرش هست ولی قدبلنداشایدبتونم بگم درست چون اکثریت ادم هاناگهان قدبلندمیشن ولی ب این ک تغییرژن دریک قاره اتفاق بیفته امکانش کم یاهرگزب این شدت اتفاق نمی افته

  4. Avatar ابراهیمی

    جالب بود مهدی…

  5. Avatar امیر پرموته

    خسته نباشید وتشکر فراوان از سایت خوبتون ، من بیشتر درگیر طراحی قشنگ سایتتون هستم می خواستم بدونم با چه زبان برنامه نویسیش کردین .

    1. Avatar محمد

      جالب بود! اگه واقعا از زبان های برنامه نویسی اطلاع خیلی خیلی اندک هم داشته باشی حتی از شیوه url دادنش هم میتونی زبانشو تشخیص بدی. این شیوه سوال پرسیدن هم فکر میکنم فقط در هموطن پاره ی تن مشاهده بشه که بدون هیچ اطلاعی طوری برخورد کنیم که انگار از اون موضوع اطلاع کامل داریم.

  6. Avatar نوید

    شیر مادر لاکتوز بیشتری نسبت به شیر گاو داره و این خود دلیل بر غلت بودن قسمتی از مطلب فوق دارد برای اثبات این حرف به لینک زیر برید و ببینید که کربوهیدرات شیر مادر از گاو بیشتر است و با توجه به رژیم غذایی نوزاد این ژن باید وجود داشته باشد ولی ژن دی لاکتوز مدت بعد از زندگی بشر ایجاد شد
    […]
    ولی ویتامین D3 کاملا صحیح و درست است
    درمورد بلند شدن قد فعلا هیچ نتیچه ای برای اثباط تاثیر اب و هوا وجود ندارد چون المانی ها بسیار بلند قد ولی عرب ها و افریقایی هایی وجود دارند که بلند تر باشن بیشتر نتیجه این است که بلندی قد با ارتفاع از سطح زمین رابطه عکس دارن چون ژن های تاثر گذار بسیار زیاد و متنوع هستند

    1. Avatar افشین

      نوید جان ژن لاکتوز تو اروپایی های قدیمی توی بچه ها بوده ولی وقتی بزرگ میشدن غیرفعال میشده نه اینکه کلا مادرزادی این ژن و نداشتن، که این هم به دلیل انتخاب طبیعی بوده که الان این ژ ن در بزرگسالان هم بیان میشه، درواقع آفریقایی هایی که به اروپا مهاجرت کردن چون روزانه مجبور بودن از شیر استفاده کنن بصورت انتخاب طبیعی این ژن مجبور به بیان شدن طولانی مدت شده و این شده که در بزرگسالی هم هنوز بیان میشده و شکل امروزی رو گرفته.

  7. Avatar mn.omidvar

    یه چیز جالبی که من تو این عکس دیدم .. امریکا سمت شرقه 😀 تاحالا از این زاویه به این قضیه نگاه نکرده بودم

  8. Avatar حامد

    چقدر دانشمند داریم ما!
    بد بختا از ادم ۸۰۰۰ هزار ساله نمونه گرفتن تا یه حرفی بزنن
    اونوقت اینا خیلی راحت تکذیب میکنن!
    وطنم پاره تنم
    ایول بابا D:

  9. Avatar بورالان

    وقتی ریشه های آفریقایی بشر نوین رو میشنوی این موضوع غرور نژادی اروپایی ها برات سوال میشه

    1. Avatar نوید

      نژاد پرستی برای وقتیه که شناخت جغرافیا انسان ها محدود بود و علم و فهم درک این موضوع رو نداشتن و چون می دیدن تعداد سفید پوست ها بیشتر فکر می کردن برتر هستند

  10. Avatar علی کنکوری

    عجبا !
    من از بچگی همیشه فکر میکردم به دلیل اینکه هوا همیشه ابری هست و بالاخره افتاب کمه اینهمه سفیدن ( خخخخ )

    1. Avatar نوید

      کاملا درست فکر می کردی

  11. Avatar electra

    دکترین عزیز دعوا نکنین از افریقاست. نقشه هم درسته!

  12. Avatar محمدرضا

    البته همه ی انسان ها قابلیت هضم قند شیر را داشتند به این علت که باید از قند شیر مادر استفاده می کردند

    1. Avatar محسن

      شیر مادر با شیر گاو فرق داره

      1. Avatar محمدرضا

        قند شیر مادر با شیر گاو یکی هست(لاکتوز)اتفاقا در اون زمان کسانی که توانایی شکستن لاکتوز رو نداشتن اختلالات رشدی پیدا می کردند(البته اگه زنده می موندند)

      2. Avatar کارن

        آقای محمدرضا فکر کنم شما هنوز مجردین یا بچه ندارین.شیر مادر با شیر گاو کاملا فرق داره.بیشتر بچه های انسان تقریبا تادو سالگی نمی تو نن از شیر گاو استفاده کنه.چون توانایی هضم قند اون رو ندارن.

      3. Avatar سامان

        آقای کارن ،این که بچه نمی تونه شیر گاو بخوره ناشی از قندش نیست به خاطر چربی زیادش هست مثلا شماخواستی سوتی بگیری خودت سوتی وحشتناک دادی.قند تمام شیرها هم یکی لاکتوز والسلام

  13. Avatar مهرداد

    خیلی جالب بود

    منم همین حدس رو می زدم که صفات انسان نشات گرفته از محل زندگیشون طی نسل‌ها هستن که از رنگ و قد و عادات مختلف به محیط وابستگی کامل داره خوش بختانه تو ایران همه نوع آب هوایی داریم این تاحدودی قابل درک هست.

  14. Avatar رضا

    یه نکته جالب تو نقشه هست که نشون میده ایده مهاجرت اریایی ها که به ما گفته بودند دقیقا بر عکس اتفاق افتاده از ایران به سمت بالا کشیده

    1. Avatar مرتضي

      متاسفانه نظر شما صحيح نيست. ممكنه انسان مدرن صدها بار در جهتهاي مختلف مهاجرت كرده باشه. اين نقشه فقط نشون مي‌ده كه بشر امروزي براي اولين بار چطوري از قاره افريقا به ساير نقاط عالم گسترش پيدا كرده. اون مهاجرت آرياييها كه شما مي‌فرماييد مربوط به زمان خيلي نزديك‌تر (اگه اشتباه نكنم چهار تا هفت هزار سال قبل) هست. همونطور كه تو نقشه مشخصه پاي بشر حدود ۷۰۰۰۰ سال قبل به هند باز شده. بعد از هزاران سال دسته‌اي از انسانهاي ساكن هند به سمت اروپا مهاجرت كردند كه همون مطلب مورد نظر شماست.

      1. Avatar رضا

        من یکم حس کردم تو این مهاجرت که می فرمایین غرض ورزی یه عده با اهداف خاصشون باعث مطرح شدنش شده من احتمال می دم درس نباشه یه چیز ساختگیه تاریخ چیزی نیست که بشه بش زیاد اعتماد کرد مگر اینکه نویسندش واقعا بی طرف باشه که خیلی کم اتفاق می افته، یکم فک کنین در مورد تاریخی که خوندیم و حتی تاریخ معاصر. مثلاببینین هیتلر از تاریخ به خاطر اهداف خودش چطوری سوء استفاده کرده

      2. Avatar رضا

        من با این قضیه کلا مشکل دارم، به نظرم درس نیست. با توجه به تنوع نژادی تو این منطقه، زبان های مختلف، اینا نمیتونه تو چندهزار سال پیش اومده باشن ساکن شده باشن از قبل اینجا زندگی میکردن به نظر شخصی من البته

  15. Avatar اهورا

    بعضی موقع ها دانشمندا یه یزی بلغور میکنن
    اصلامنطقی نبود

    این موضوع نژاده
    پس سرخپوستا و سیاه پوستا و زردپوستا چی؟

    هر قسمت از زمین به دلیل شرایطجوی و اب هوایی و حتی غذا هم تاثیر داره

    1. Avatar محمد

      به نکته خوبی اشاره کردی؛
      غذا خیلی تاثیر داره

  16. Avatar سهيل

    اين كشور برزيل نيست قاره افريقاست دوست عزيز

  17. Avatar سپهر

    مسئله اینه که من نمی فهمم دقیقا چطوری از آفریقا پیشروی کرده در صورتی که در نقشه از برزیل فلش کشیده

    1. Avatar امیر

      از برزیل نیست از آفریقاست!
      نقشه هایی که تو ایران رایجه تقریبا از وسط برش خورده و آسیا اومده سمت راست و آمریکا رفته چپ

    2. Avatar vito

      دکتر جان! تو نقشه بالا آفریقا و آسیا سمت چپ و قاره امریکا سمت چپ رسم شده. خواستید زرنگ بازی در بیارید ولی عدم توجه تون رو نشون دادید

      1. Avatar سعید

        دکتر جان تو عکس آفریقا و آسیا سمت چپ رسم شده و آمریکا سمت راست رسم شده لطفا وقتی تایپ میکنید اول یه مرتبه بخونید بعد ارسال کنید