چرا افراد چپ‌دست این‌قدر نادر هستند؟

زهرا غلامی ۲۲ مرداد ۱۳۹۷ | ۱۶:۰۰ ۲۰ فروردین ۱۳۹۸ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۵ دقیقه
چپ‌دست

از همان روزهای کودکی که برای اولین بار مداد شمعی را برمی‌داریم و شروع به خط خطی کردن می‌کنیم، مشخص می‌شود که چپ‌دست یا راست‌دست هستیم. اما چه چیزی باعث می‌شود یک دست برتر شود؟ چرا چپ‌دست‌ها در اقلیت هستند؟

این سوال پیچیده‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد. بدن ما به شکل‌های دیگری هم یک‌وجهی است. مثلا چشمان‌تان را در نظر بگیرید. شما با انجام آزمایشی که در ادامه توضیح می‌دهیم، می‌توانید بفهمید که راست یا چپ چشم هستید.

انگشت شست‌تان را به اندازه طول دست‌تان در مقابل‌‌تان نگه دارید. اول با هر دو چشم به آن نگاه کنید، سپس هر یک از چشم‌ها را به نوبت بپوشانید. چشم برتر شما آنی است که نزدیک‌ترین تصویر به دید استریو را می‌دهد.

گوش هایتان را هم می‌توانید به آسانی تست کنید. از کدام گوش‌تان به طور طبیعی برای صحبت تلفنی استفاده می‌کنید؟ یا از کدام گوش برای مخفیانه گوش دادن پشت دیوار استفاده می‌کنید؟

به طور کلی، ۴۰ درصد از افراد چپ‌گوش، ۳۰ درصد چپ‌چشم و ۲۰ درصد چپ‌پا هستند. اما وقتی به دست می‌رسیم، فقط ۱۰ درصد از افراد چپ‌دست هستند. چرا اینگونه است؟ چرا چپ‌دست‌ها در اقلیت هستند؟

در گذشته‌های دور، چپ‌دستی کودکان در مدرسه سرزنش می‌شد و آنها را مجبور می‌کردند که با دست راست بنویسند. همچنین هنوز معانی منفی برای کلمه چپ در زبان‌های مختلف باقی مانده است. کلمه left از کلمه lyft در زبان آنگلوساکسون گرفته شده که به معنی ضعیف است. متضاد این کلمه در لاتین dexter است که به مهارت و درست‌کاری مربوط می‌شود.

چه چیزی باعث می‌شود که ما چپ یا راست‌دست باشیم؟ از دیدگاه تکاملی، مهارت و برتری یک دست منطقی به نظر می‌رسد. شامپانزه‌ها معمولا برای انجام کارهای مختلف یک دست‌شان را به عنوان دست برتر انتخاب می‌کنند.

مثلا موریانه‌گیری را در نظر بگیرید. شامپانزه‌ها پس از انتخاب بهترین چوب، آن را درون تپه موریانه می‌کند، حس لامسه آنها اطلاعاتی درباره عمق، پهنا و میزان موریانه‌ها درون آن تپه می‌دهد. سپس آنها به آرامی چوب را بیرون می‌آورند تا طعمه‌شان آشکار شود. شامپانزه‌ها با برتری یک دست‌شان، ماهرتر می‌شوند و موریانه‌های بیشتری را می‌خورند.

p049k8gj

ممکن نیست یک فرد هم راست‌دست باشد هم راست‌چشم.

اما وقتی نخستی‌شناسان شامپانزه‌های حیات وحش را مورد مطالعه قرار دارند، متوجه شدند که الگوی دست برتر آنها خیلی با ما فرق دارد. برای هر کار، حدود ۵۰ درصد راست‌دست و ۵۰ درصد چپ‌دست هستند. بنابراین، در درخت تکاملی ما این نسبت ۱ به ۱۰ برای دست از کجا ناشی شد.

یک نشانه مهم را از دندان انسان‌های نئاندرتال به دست آوردیم. این‌طور که پیداست، نئاندرتال‌ها باهوش، اما بی دست و پا بودند. اجداد ما با دندان‌شان تکه‌های گوشت را نگه می‌داشتند و چاقویی را در دست برترشان نگه‌می‌داشتند تا گوشت را ببرند. هر از گاهی آنها به طور تصادفی روی دندان‌شان خراش می‌انداختند. الگوهای خاص شیار روی دندان‌های پیش آنها نشان می‌دهد که از کدام دست برای نگه‌داشتن غذا و از کدام دست برای گرفتن چاقو استفاده می‌شد. نکته شگفت‌انگیز اینکه، وقتی تعداد نئاندرتال‌های چپ‌دست و راست‌دست را مقایسه می‌کنیم، با همان نسبت ۱ به ۱۰ چپ‌دستان مواجه می‌شویم که امروز هم آن را مشاهده می‌کنیم.

ما می‌دانیم که چپ‌دستی و راست‌دستی یک منشا ژنتیکی دارد. اما ژنتیک‌شناسان هنوز نمی‌دانند که کدام قسمت‌های DNA در این موضوع دخیل هستند، و احتمالا ۴۰ ژن در تعیین دست برتر ما نقش دارند. با این اوصاف، پاسخ به اینکه چه چیزی عامل چپ یا راست‌دستی است و چرا چپ‌دست‌ها در اقلیت هستند همان «نمی‌دانیم» باقی می‌ماند.

اما آیا چپ‌دست بودن به غیر از مشکلات آزاردهنده قیچی‌های راست‌دست، زیپ و خودنویس، تاثیرات دیگری در زندگی افراد دارد؟

نحوه تاثیرات چپ‌دست بودن روی مغز مدت‌هاست که محل مناقشه است. سمت راست مغز دست چپ را کنترل می‌کند و برعکس. بنابراین، چپ‌دست بودن می‌تواند در نحوه چیدمان مغز تاثیر غیر مستقیم داشته باشد.

«کریس مک‌مانوس»، یک روان‌شناس از دانشگاه کالج لندن می‌گوید: «چپ‌دست‌ها در نحوه ساماندهی مغزشان بسیار متغیرتر هستند. من شخصا تصور می‌کنم، چپ‌‌دست‌ها هم بااستعدادتر هستند و هم دچار نقص‌هایی هستند. اگر فردی چپ‌دست باشد، شاید مغزش به شکل عجیبی ساماندهی شود و ناگهان مهارت‌هایی را به دست بیاورد که دیگران ندارند.»

اما همه این دیدگاه را قبول ندارند. «درتی بیشاپ»، یک روان‌شناس عصبی از دانشگاه آکسفورد که یک علاقه شخصی هم به این موضوع دارد می‌گوید: «من خودم چپ‌دست هستم و همیشه فکر می‌‌کردم که چرا با دیگران فرق دارم.»

p049k7jr

«سال‌هاست که گفته‌ها و ادعاهای مختلفی چپ‌دستی را به ناتوانی‌هایی مثل خوانش‌پریشی و اوتیسم ارتباط داده‌اند. از طرف دیگر، اظهارات مثبتی هم نسبت به چپ‌دستی وجود داشته، گفته می‌شود احتمال اینکه معماران و موسیقی‌دانان چپ‌دست باشند، بیشتر است.»

اما بیشاپ پس از بررسی اطلاعات و داده‌ها از این اظهارات متقاعد نشد. او می‌گوید اکثر توانایی‌ها یا ناتوانی‌هایی که به چپ‌دست‌ها نسبت داده می‌شوند، نتیجه چیزی به نام تعصب گزینشی در نوشتن گزارش است. دانشمندان سوالی را درباره دست برتر در پژوهش‌شان روی موضوعی مثل خلاقیت اضافه می‌کنند، سپس اگر یک رابطه مثبت پیدا کنند، هیجان‌زده می‌شوند. اما مواردی را که هیچ ارتباطی پیدا نمی‌شود، در گزارش قید نمی‌کنند.

این موضوع واقعیت دارد. وقتی به بیماری‌های نادری مثل سندروم دان، صرع و فلج مغزی نگاه می‌کنیم، می‌بینیم نسبت چپ‌دست‌ها به راست‌دست‌ها بیشتر ۵۰:۵۰ است تا ۱:۱۰.

او توضیح می‌‌دهد که: «این چپ‌دستی نیست که مشکلاتی را ایجاد می‌کند. بلکه ممکن است نشانه یک مشکل دیگر باشد. اما در اکثر افراد هیچ مشکلی در رشد ذهنی و شناختی ایجاد نمی‌کند.»

این اختلاف نظر همچنان ادامه دارد و هنوز باید چیزهای زیادی درباره مغز یک فرد چپ‌دست بفهمیم. بخشی از مشکل این است که وقتی عصب‌شناسان جنبه‌های مختلف رفتار را مورد بررسی قرار دهند، MRI را فقط روی افراد راست‌دست انجام می‌دهند تا میزان متغیرهای بین شرکت‌کننده‌ها را به حداقل برسانند. تنها پژوهش‌های خاص مربوط به چپ‌دست‌ها، این افراد را برای شرکت در آزمایش دعوت می‌کنند.

واقعا جالب و شگفت‌انگیز است که یک جنین درون شکم مادرش تصمیم می‌گیرد که چپ‌دست یا راست‌دست باشد. «پیتر هپر» از دانشگاه «کویینز» پژوهش‌هایی درباره حرکت جنین‌ها درون رحم مادرشان انجام داده است. او پی برده که از هر ۱۰ جنین، ۹ تا ترجیح می‌دهند شست راست‌شان را بمکند. وقتی او آن کودکان را سال‌ها بعد پیدا کرد، متوجه شد آنهایی که شست راست‌شان را می‌مکیدند راست‌دست شدند و بالعکس.

در هر حال، حتی با وجود اینکه دست برتر جنین از همان ابتدا در رحم تعیین می‌شود، اما ما فقط وقتی کودک مداد شمعی را برمی‌دارد و خط خطی می‌کند، می‌فهمیم که چپ‌دست یا راست‌دست است.

منبع: BBC Future

برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۳۰ دیدگاه
  1. Avatar پویا

    با تشکر از شما از شما می خوام که این نظر این حقیر و نمایش بدید هرکی مخالف بود بیاد و اظهار نظر کنه اگه می خواید یه آدم خیلی شجاع باشید به این نکته توجه کنید شجاع ترین انسانها اونایی هستن که نیمکره ی سمت چپ مغزشون فعال تر از اون نیمکره ی دیگه هستش نیمکره ی سمت چپ مغز به آدم آرامش درونی می ده و این آرامش هرچی بیشتر باشه شجاعت اون آدمم بیشتره ازتون خواهش میکنم این نظر این حقیر رو نمایش بدید تا کسانی که از ترس ها و اضطرابای بیخودی رنج می برن دلیل این ترسها و اضطرابای بیخودی رو بفهمن

  2. Avatar پویا

    من هم چپ دست هستم البته متاسفانه تازه فهمیدم که نیمکره ی سمت چپ مغز یکی از بهترین چیزهایی که به آدم میده آرامش درونیه

  3. Avatar Shahab

    من چپ دستم و چپ چشم ولی پاهام مثله همه چپ و راست یکیه زور دست راستم بیشتره گوشمم با چپ گوش میدم
    در مورد قیچی و زیپ و قاشق فرقی به حالم نمیکنه با جفت دستام راحتم
    خودمم نفهمیدم چپ دست هستم یا نه رویه وایت برد یا تخته سیاه با ۲ دست میتونم بنویسم ولی روی کاغذ فقط با چپ
    کارهایی که دقت میخواد با چپ انجام میدم کارهایه قدرتیو با راست
    لطفا یکی که میدونه راهنمایی کنه

    1. Avatar Amy

      آره عزیزم من می‌تونم راهنماییت کنم.
      شما اساسا بیماری.

    2. Avatar عسل

      منم مثل توام

  4. Avatar Hossein

    من هم چپ دست هستم هم راست دست
    نوشتن رو با دست راست انجام میدم ولی برای کار با تمام ابزارها از دست راست نمیتونم استفاده کنم و فقط از دست چپ استفاده میکنم
    رد ضمن تو بازی فوتبال هم چپ پا هستم .!!!!!

    1. Avatar yazdan

      من هم چپ دست هستم ولی از بچگی نوشتن رو با دست راست تمرین کردم و الان با دست راست می نویسم و بیشتر کارهامو با دست چپ انجام میدم.

    2. Avatar رضا

      دقیقا منم همینطور

    3. Avatar amir.fmd

      یه نظریه وجود داره که افراد راست دست که با دست چپ غذا میخورن از نبوغ خاصی برخوردار هستن ! که احتمالا در مورد شما صدق میکنه . amirfmd_12

  5. Avatar میلاد

    کاش از چپ دستان نامی هم نام می بردین
    چارلی چاپلین، آیزاک نیوتن، لودویگ فان بتهوون، یوهان سباستیان باخ، لئوناردو دا وینچی، میکل‌آنژ، پابلو پیکاسو، ویلیام شکسپیر، فریدریش نیچه، بیل گیتس، جرج مایکل، مهاتما گاندی، امینم، ۵۰ سنت، جرج مایکل، آمیتاب باچان، تام کروز، رابرت دنیرو، نیکول کیدمن، استیو مک‌کوئین، تیم آلن، سارا جسیکا پارکر، آنتونی پرکینز، سیلوستر استالونه، آنجلینا جولی، لیدی گاگا، جیمی هندریکس، گونتر گراس، ماری کوری و ژولیوس سزار

    1. Avatar فرشاد

      پنج نفر از هفت رئیس جمهور اخیر آمریکا چپ دست بودند. پل مک‌کارتنی هم چپ دسته.

  6. Avatar سجاد

    به افتخار همه ی چپ دست ها علل خصوص خودم!! 🙂

  7. Avatar محمد مهدی پور

    به سلام

    اونجا که گفتین امکان نداره یه نفر هم راست دست باشه هم راست چشم

    من هم راست دستم هم راست چشم

  8. Avatar ایمان

    من راست دستم ولی پای چپ!

  9. Avatar مصطفی

    منم یک چپ دست هستم.چب دستا لایک

  10. Avatar حسین

    اگر ممکن نباشه یک نفر هم راست دست باشه و هم راست چشم پس عکس این موضوع هم باید نا ممکن باشه در نتیجه باید مقدار چپ دست ها با راست چشم ها برابر باشه و این یعنی یا ۷۰ درصد چپ دست یا ۱۰ درصد راست چشم پس صد در صد اطلاعات شما غلطه????????

  11. Avatar امیررضا

    منم چپ دستم و واقعا به عینه هم در خودم و هم اطرافیان چپ دستم نشانه های متفاوت بودن دیدم و تغریبا به همین دلیل توانایی رابطه برقرار کردن چپ دست ها کمتر از راست دست هاست چون ما متفاوتيم

    1. Avatar ياسر

      اره پرچم چپ دستا بالاس????????✌????

    2. Avatar عسل

      اینو قبول دارم که توانایی ارتباط برقرا کردنم فوق العاده نیست اینکه برای دیگران شاید عجیب باشم ازین نظر چون عقاید خودمو دارم

  12. Avatar پوریا

    بعد از چندبار آزمایش باید بگم من هم راست دست ام هم راست چشم .

  13. Avatar حامد

    خیلی ببخشید!
    ولی من آخرشم نفهمیدم چرا افراد چپ دست اینقد نادر هستن؟!
    انتظارم از این مقاله خیلی بیشتر بود، من هنوزم قبول ندارم که چپ دستا و راست دستا با هم برابرن.
    منتظر تکمیل مقاله هستم…

  14. Avatar محمدعلي بهراميان

    من امتحان كردم هم چشم برترم راسته هم دست برترم راسته هم گوش برترم راسته درباره پاهام نميدونم چون روش فهميدنش رو نگفتين ، پس چجور ميگيذد ممكن نيست ؟

  15. Avatar Misagh

    من هم چپ دست هستم :))

  16. Avatar bijan

    چپ دستم اما اسمم نادر نیست 😀

  17. Avatar EA

    چپ دست هایی که رنگ چشماشون سبز هست لایک کنید ببینم چند نفریم

    1. Avatar احمد

      عه خوشبختم منم چپ دست چشم سبز

  18. Avatar علیرضا

    منم چپ دستم ????✋

  19. Avatar Mzm

    من هم راست دستم هم راست چشم چطور میگین ممکن نیست؟؟

    1. Avatar Muhammad

      منم همین طور

    2. Avatar مصطفی

      شما حتما استثنا هستی. وگرنه فک نکنم بدون منبع دقیق و اثبات شده دیجی مگ مطلبی بزاره