برادران روسو چگونه «انتقامجویان: روز قیامت» را بدون فیلمنامه ساختند؟
همزمان که «مرد عنکبوتی: روز کاملاً جدید» (Spider-Man: Brand New Day)، گیشه را درو میکند، طرفداران مارول بیصبرانه منتظر اکران «انتقامجویان: روز قیامت» (Avengers: Doomsday) هستند که دسامبر امسال میلادی راهی سینماها خواهد شد؛ فیلمی که بعد از «انتقامجویان: پایان بازی» (Avengers: Endgame) در ۲۰۱۹، دوباره گروه بزرگ ابرقهرمانان مارول را گرد هم میآورد تا این بار با تهدیدی حتی خطرناکتر از تانوس مواجه شوند.
اما فیلمبرداری «انتقامجویان: روز قیامت» کار سادهای نبوده است. کارگردانی آن به برادران روسو، آچار فرانسهی کوین فایگی در دنیای سینمایی مارول، سپرده شد که به ویژه در «انتقامجویان: جنگ ابدیت» (Avengers: Infinity War) و «پایان بازی» نشان دادند گروه کاراکترهای گسترده آنها را نمیترساند. اما «روز قیامت» اساساً غول دیگری است. این فیلم انتقامجویان، واکانداییها، انتقامجویان جدید (از زمین۶۱۶) چهار شگفتانگیز (از زمین۸۲۸) و مردان ایکس اصلی را گرد هم میآورد. آنتونی و جو روسو اخیراً در گفتگویشان با «آسوشیتدپرس» (Associated Press) به دشواری فیلمبرداری با چنین گروه گستردهای اشاره کردند.
آنتونی روسو گفت: «دنیای سینمایی مارول (MCU) آزمایش عظیمی است که نشان میدهد یک گروه بازیگران چقدر میتواند وسیع و گسترده باشد. اگر ما ذوق و استعداد داستانسرایی گروهی را داشته باشیم، مطمئناً خودمان را بیشتر از همیشه به جلو میبریم.»
برادران روسو نوید چیزی ویژه را در «روز قیامت» میدهند. آنها «روز قیامت» را با اصطلاحاتی چون بازگشت به نقطهی اول، تغییری عمیق و شروع از صفر در دنیای سینمایی مارول توصیف کردهاند. حتی در دنیای همواره روبهگسترش مارول، برادران روسو همیشه با این ایده پا به فیلم میگذارند که نقطهی آغاز (فیلم «روز قیامت») و پایان مشخصی (مثل فیلم «پایان بازی») وجود دارد. با اینکه زمان نشان داد «پایان بازی» در واقع نقطهی پایان نیست، اما روسوها با چنین نگاهی سراغ ساخت فیلم رفتند.
این بار هم آنها با نگاهی متفاوت سراغ ساخت «انتقامجویان: روز قیامت» رفتهاند؛ چراکه در برنامهی اولیهی مارول اساساً خبری از دکتر دووم نبوده است. پنجمین فیلم انتقامجویان، که در ابتدا تحت عنوان «انتقامجویان: سلسله کانگ» (Avengers: The Kang Dynasty) نامگذاری شد، قرار بود کانگ فاتحِ جاناتان میجرز را به شرور اصلی دنیای سینمایی مارول تبدیل کند. اما میجرز بهخاطر حواشی مربوط به آزار دوستدختر سابقش کنار گذاشته شد و به تبع آن، کاراکتر کانگ نیز از MCU کنار رفت. برنامههای آیندهی مارول دستخوش تغییرات قابل توجهی شد. روسوها سرانجام وارد عمل شدند. هرچند راه حلاشان برای مواجهه با این چالش، این بود که فیلمبرداری را بدون یک فیلمنامهی تکمیلشده آغاز کنند. جو روسو اصطلاح جالبی برای آن به کار برده است. او میگوید:
«ما همیشه فیلمنامه را به عنوان یک موجود زنده در نظر میگیریم. ما کارگردانهایی هستیم که بر اساس بداهه و تمرین کار میکنیم. دوست داریم ببینیم بازیگران چه چیزی به شخصیتها اضافه میکنند و گاهی اوقات بازیگران را تا چند روز یا چند هفته قبل از فیلمبرداری در دسترس ندارید. اغلب اوقات، این زمانی است که جادو اتفاق میافتد.»
مارول شهرت زیادی در شروع تولید فیلمهایش بدون فیلمنامههای کامل دارد. وقتی جیمز گان، کارگردان سهگانهی «نگهبانان کهکشان» (Guardians of the Galaxy)، استودیوی دیسی را به دست گرفت، قسم خورد که در این مخمصه نیفتد و فقط با فیلمنامههای نهایی به سراغ تولید فیلمهای دیسی برود. گان سال گذشته به «رولینگ استون» (Rolling Stone) گفت: «من معتقدم دلیل مرگ صنعت سینما این نیست که مردم نمیخواهند فیلم ببینند. [یا] کیفیت صفحهنمایشهای خانگی خیلی خوب شده است. دلیل اصلی آن این است که دارند بدون فیلمنامهی تکمیلشده فیلم میسازند.»
گان در آن زمان اشاره کرد که استودیوهای دیسی اخیراً «یک پروژه را متوقف کردند» زیرا فیلمنامه نمیتوانست به جای درستی برسد و توضیح داد: «همه میخواستند فیلم را بسازند. چراغ سبز گرفته بود، آماده بود. فیلمنامه آماده نبود. و من نمیتوانستم فیلمی بسازم که فیلمنامهاش خوب نباشد». هرچند فیلم «سوپرگرل» (Supergirl) خلاف این را ثابت کرد.
آیا «روز قیامت» میتواند موفقیت «مرد عنکبوتی: روز کاملاً جدید» را تکرار کند؟
پس از چند سال سخت، مارول به دنبال تثبیت دوبارهی سلطه خود است. آخرین باری که برادران روسو سکان هدایت دنیای سینمایی مارول را در دست داشتند، فیلم «پایان بازی» بود که اوج قدرت فرهنگی مارول را رقم زد. «پایان بازی» که به عنوان نقطهی اوج یک دهه فیلمسازی ابرقهرمانی تصور میشد، با فروش ۲.۸ میلیارد دلاری در گیشه، به دومین فیلم پرفروش تاریخ تبدیل شد و شرکت والت دیزنی آن را با نام «انتقامجویان پایان بازی: دوباره» (Avengers Endgame: Encore) در ۲۵ سپتامبر به سینماها بازمیگرداند.
از زمان «پایان بازی»، دنیای سینمایی مارول دستخوش گسترش و آزمون و خطاهای زیادی شده است. اما فازهای چهارم، پنجم و ششم MCU نیز به طور قابل توجهی دشوارتر از سه فاز اول بودهاند. کوین فایگی، رئیس استودیو مارول، اذعان کرده است که اشباع بیش از حد، در این رکود نقش داشته است.
برای اولین بار، مارول از فراز و نشیبهایی که دنیای فیلمسازی تحت تأثیر آن بوده است، مصون نبود. «مارولها» (The Marvels) در سال ۲۰۲۳ تنها با ۲۰۶ میلیون دلار فروش به کار خود پایان داد. «کاپیتان امریکا: دنیای نو شگفتانگیز» (Captain America: Brave New World) در سال ۲۰۲۵ بدترین امتیاز سینمااسکور، یعنی «B-» را برای یک فیلم مارول به ارمغان آورد.
حالا امید مارول به «روز قیامت» است تا MCU را احیاء کند. این فیلم نه تنها بازگشت انتقامجویان و روسوها به MCU، که بازگشت رابرت داونی جونیور به مارول را نیز به تصویر میکشد که بعد از «پایان بازی» و مرگ تونی استارک، دیگر سروکلهاش در فیلمهای مارول پیدا نشده بود. حالا ستارهی سابق آیرونمن نقش شخصیت شرور، دکتر دووم را بازی میکند. داونی گفته است که اگر روسوها برنمیگشتند، او هم برنمیگشت.
بنابراین، «انتقامجویان: روز قیامت» فیلمی است که انتظار میرود به لیست پرفروشترین فیلمهای تاریخ بپیوندد. آیا روسوها احساس میکنند که این فیلم، پس از برخی لغزشهای دنیای سینمایی مارول، دوباره این استودیو را به موفقیت سابق برمیگرداند؟
آنتونی میگوید: «این سوال خیلی خوبی است. این بخشی از چالشی منحصر به فرد است. چیزی که من و جو همیشه در مورد همکاریامان با مارول قدردانش بودهایم، [این است که] وظیفهی ما نیست که برای کل دنیای سینمایی مارول جواب پس دهیم. ما آن را به شکلی بسیار خاص در هم میآمیزیم. این نقطهی تلاقی جایی است که میتوانیم چیزها را درک کنیم.»
جو و آنتونی روسو اخیراً گفتند که همزمان که حسابی مشغول ساخت «روز قیامت» بودند و روی موسیقی متن، تدوین و اتمام ریزهکاریهای فیلم کار میکردند، تولید «انتقامجویان: جنگهای مخفی» (Avengers: Secret Wars) را هم استارت زدهاند که پس از «روز قیامت»، در سال ۲۰۲۷ میآید. جو میگوید: «کار کردن روی این فیلمها، سختترین کاری است که تا به حال انجام دادهاید. اما وقتی روی دو تا از آنها [همزمان] کار میکنید، دیگر غیرقابل تصور است. البته این دومین باری است که ما دو فیلم را پشت سر هم میسازیم.»
از آخرین باری که برادران روسو در مارول فیلم ساختهاند، خیلی چیزها تغییر کرده است. کرونا آمد و رفت. صنعت سنیما به سمت پخش آنلاین رفت، اما دوباره به سینما روی آورد. مردم از محتوای ابرقهرمانی خسته شدند، اما حالا با «مرد عنکبوتی: روز کاملاً جدید» به نظر میرسد این دوره هم به پایان رسیده است. آیا «انتقامجویان: روز قیامت» میتواند موفقیت فیلم تازهی مرد عنکبوتی را تکرار کند؟
«مرد عنکبوتی: روز کاملاً جدید» با فروش بیش از ۲.۳ میلیارد دلاری در سراسر جهان، از نظر فروش گیشه تقریباً با «پایان بازی» برابری میکند. اما اگر «پایان بازی» یا «روز کاملاً جدید» یک چیز را ثابت کرده باشند، این است که میزان فروش با خوب یا بد بودن فیلم ارتباطی ندارد. این فیلم با ۳۶۰ میلیون دلار، رکورد بیشترین فروش افتتاحیهی آخر هفته تاریخ را شکست و از فیلم «پایان بازی»، که ۳۵۷.۱ میلیون دلار فروخته بود، هم پیشی گرفت اما هیچکس «روز کاملاً جدید» را بهترین فیلم مرد عنکبوتی نمیداند. با توجه به شرایط فیلمبرداری بدون فیلمنامه، نباید توقع زیادی هم از «انتقامجویان: روز قیامت» داشت؛ حتی اگر برادران روسو از «روزی روزگاری در غرب» (Once Upon a Time in the West) به کارگردانی سرجیو لئونه به عنوان منبع الهام خود یاد کرده باشند.
آنها گفتهاند که الگویشان برای ساخت فیلمهایی با مقیاس بزرگ و لحظات احساسی و صمیمی را در ژانر وسترن جستجو میکنند؛ به ویژه از «روزی روزگاری در غرب» یاد کردهاند که الهامبخش «روز قیامت» بوده است. آنتونی روسو در این باره گفته است: «من و جو طرفدار انواع ژانرها هستیم، اما سینمای وسترن همیشه برای ما خاص بوده است. در طول تاریخ سینما، دههها میگفتند که ژانر وسترن مرده است. با این حال، هنوز هم میتوانید یکی از بهترین نمونههای این ژانر را بسازید».
مشخصاً «انتقامجویان: روز قیامت» قرار نیست به بهترین فیلم وسترن سال، یا حتی بهترین فیلم ابرقهرمانی سال تبدیل شود. اما پنجمین فیلم انتقامجویان حداقل میتواند اشتیاق مخاطبان برای بازگشت به سینما را تقویت کند.
منبع: APNews
