۱۰ هفت‌تیرکش برتر سینمای وسترن؛ از جسی جیمز تا جنگو

هفت‌تیرکش‌ها اغلب نماد عدالت، انتقام یا بقا هستند. آن‌ها را به خوبی می‌شناسید، کلاه کابویی به سر دارند، چکمه پوشیده‌اند، آماده‌اند تا به دشمنان شلیک کنند و معمولا هم تیرشان خطا نمی‌رود. ستاره‌های بزرگی مثل جان وین و کلینت ایستوود تصویری از «هفت‌تیرکش شکست‌ناپذیر» ساختند که الهام‌بخش نسل‌های زیادی شد؛ با این حال، آن‌ها تنها کسانی نیستند که هر لحظه آماده‌اند تا وسط یک شهر مرزی خلوت ایستاده و دوئل کنند.

1. هارمونیکا (چارلز برانسون)

• فیلم: روزی روزگاری در غرب (Once Upon a Time in the West)
• سال اکران: 1968
• کارگردان: سرجو لئونه
• سایر بازیگران: هنری فوندا، جیسون روباردز، کلودیا کاردیناله، کینن وین، پائولو استوپا، لایونل استندر، آلدو سامبرل
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 96 از 100

سرجو لئونه احتمالا کل زندگی‌اش منتظر فرصت بود تا این فیلم را بسازد. در آثار وسترن اسپاگتی این فیلمساز، عناصر شاعرانه‌ای به چشم می‌خورد اما این اِلمان‌ها «در روزی روزگاری در غرب» به کمال رسیده‌اند. فیلم تیم بازیگری آمریکایی‌تری نسبت به ساخته‌های پیشین وی دارد و از همان دقایق اول حس می‌کنید با اثر بزرگی روبه‌رو هستید.

ماجراها با ورود هفت‌تیرکشی به نام هارمونیکا (چارلز برانسون) آغاز می‌شود که سه جنایتکار از دارودسته‌ی فرانک (هنری فوندا) را از پای درمی‌آورد. فرانک قصد دارد زمینِ زنی بیوه به نام جیل را (که همسرش را نیز به قتل رسانده) را تصاحب کند، و با تهدیدهای خود باعث می‌شود که هارمونیکا برای دفاع از جیل، با راهزنی به نام شاین (جیسون روباردز) متحد شود.

هارمونیکا به اندازه شخصیت «مرد بی‌نام» (کلینت ایستوود) نمادین نیست، اما چارلز برانسون این نقش را به شکلی بی‌نقص ایفا و تضمین کرد که یکی از بزرگترین داستان‌های انتقام‌جویانه تاریخ سینمای وسترن به نام او ثبت شود. او از همان سکانس اول، جایی که سه آدم‌کش حرفه‌ای را از دم تیغ می‌گذراند، ثابت می‌کند که به اندازه‌ی هر هفت‌تیرکش دیگری مرگبار است و سیر تحول شخصیت او نیز استادانه به تصویر کشیده شده.

2. بیلی د کید (امیلیو استوس)

• فیلم: اسلحه‌های جوان (Young Guns)
• سال اکران: 1988
• کارگردان: کریستوفر کین
• سایر بازیگران: کیفر ساترلند، لو دایموند فیلیپس، چارلی شین، درموت مالرونی، کیسی شیماشکو، تری اوکوئین، ترنس استامپ
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 88 از 100

قصه‌ی «اسلحه‌های جوان» از جایی آغاز می‌شود که ویلیام بانی/بیلی د کید (امیلیو استوس) توسط دامدار خوش‌قلبی به نام جان تانستال (ترنس استامپ) پیدا می‌شود؛ تانستال در حالی که مقامات در جستجوی بانی هستند، به او پناه می‌دهد. بانی در حین کار در مزرعه، با سایر کارگران جوان آشنا می‌شود. وقتی مورفی (جک پالانس)، رقیب تانستال، او را با خونسردی به قتل می‌رساند، این جوانان مامور می‌شوند تا عاملان جنایت را دستگیر کنند. در این مسیر، بیلی عدالت را یک قدم فراتر می‌برد و حتی به گناهکارانی که مسلح نیستند هم شلیک می‌کند و دیوانه‌وار به دنبال انتقام است.

کمتر نامی به اندازه بیلی د کید با غرب وحشی عجین شده است و احتمالا هیچ‌کس به خوبی امیلیو استوس این نقش را بازی نکرده. فیلم او را دقیقا همان هفت‌تیرکشِ غیرقابل‌پیش‌بینی و کاریزماتیکی نشان می‌دهد که واقعا بود؛ و به کاوش در این موضوع می‌پردازد که چگونه شخصیت خشمگین او می‌توانست به همان اندازه که یک موهبت است، دردسرساز نیز باشد. در میان نسخه‌های دیگر، بازی پل نیومن در این نقش، در فیلم «تیرانداز چپ‌دست» هم قابل اعتنا است.

خواندنی‌ها

سرگرم‌کننده‌ترین فیلم‌های وسترن که باید تماشا کنید

3. جنگو (جیمی فاکس)

• فیلم: جنگوی زنجیرگسسته (Django Unchained)
• سال اکران: 2012
• کارگردان: کوئنتین تارانتینو
• سایر بازیگران: کریستف والتس، لئوناردو دی‌کاپریو، کری واشینگتن، ساموئل ال. جکسون، والتون گوگینس، جی.دی. اِوِرمور
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 87 از 100

«جنگوی زنجیرگسسته» در دوره‌ی اکران، مخالفینی هم داشت، کسانی که آن را نژادپرستانه، بیش از حد خشن و غیرضروری می‌دانستند. اما نمی‌توانید این وسترن درجه‌یک را تماشا کنید و تحت تاثیر قرار نگیرید. قصه درباره برده‌ای به نام جنگو (جیمی فاکس) است که توسط یک جایزه‌بگیر آلمانی به نام دکتر کینگ شولتز (کریستف والتس) -که اهداف خاص خودش را هم دارد- آزاد می‌شود و حالا می‌خواهد همسرش را از چنگال یک برده‌دار بی‌رحم نجات دهد.

«جنگوی زنجیرگسسته» تحت تاثیر فیلم ایتالیایی «جنگو» (1966) ساخته‌ی سرجو کوربوچی قرار دارد اما به راحتی آن را کنار می‌زند و البته برداشت جیمی فاکس از شخصیت جنگو، به مراتب بهتر از فرانکو نرو است. تارانتینو به جنگو اجازه می‌دهد تا مردان شیطانی که از او به خاطر رنگ پوستش نفرت دارند را قصاص کند. مثل همیشه، فیلم تارانتینو از قطب‌نمای اخلاقی خاصی پیروی نمی‌کند، خشونت به شکلی صریح عرضه می‌شود و البته مخاطب از اینکه قهرمان قصه برای انتقام، آدم‌ها را به قتل می‌‌رساند، خوشحال است.

4. جسی جیمز (برد پیت)

• فیلم: قتل جسی جیمز به‌دست رابرت فورد بزدل (The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford)
• سال اکران: 2007
• کارگردان: اندرو دامینیک
• سایر بازیگران: سام شپارد، کیسی افلک، مری-لوئیز پارکر، پل اشنایدر، جرمی رنر، گرت دیلاهانت، زویی دشانل
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 76 از 100

«قتل جسی جیمز به‌دست رابرت فورد بزدل» احتمالا با هر وسترن دیگری که تماشا کرده‌اید، متفاوت است. داستان زمانی آغاز می‌شود که دارودسته‌ی جسی جیمز (برد پیت) دیگر شکوه سابق را ندارد و او که از پارانویا و سوءظن نسبت به اطرافیانش رنج می‌برد، به زندگی مخفیانه روی آورده. در این میان، رابرت فورد جوان (کیسی افلک) که از کودکی با داستان‌های قهرمانانه جسی بزرگ شده و شیفته‌ی شهرت و ابهت اوست، تلاش می‌کند تا خود را به حلقه نزدیکان این اسطوره برساند. اما با گذشت زمان، شیفتگی اولیه رابرت جای خود را به حسادت، کینه و حقارت می‌دهد. بنابراین تصمیم می‌گیرد او را به قتل برساند.

جسی جیمز حتی در واقعیت هم هفت‌تیرکش قهاری بود، مجرمی خطرناک و افسانه‌ای که البته چندان هم عمر نکرد و در 34 سالگی کشته شد. در «قتل جسی جیمز به‌دست رابرت فورد بزدل» خبری از تیراندازی‌های هیجان‌انگیز و خون و خون‌ریزی نیست و در واقع با اثری ساختارشکن روبه‌رو هستیم که یک هفت‌تیرکش بزرگ را زاویه‌ای متفاوت به تصویر می‌کشد؛ او اینجا مردی از جنس مردم است، شخصیتی محبوب که مردم، افسانه‌ی زندگی او را تمام و کمال باور کرده‌اند.

5. جوزی ولز (کلینت ایستوود)

• فیلم: جوسی ولز یاغی (The Outlaw Josey Wales)
• سال اکران: 1976
• کارگردان: کلینت ایستوود
• سایر بازیگران: چیف دن جورج، سوندرا لوک، باک کارتالیان، بیل مک‌کینی، جان ورنن، سم باتمز، شب وولی
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 91 از 100

فیلم «جوسی ولز یاغی» ما را به دوران جنگ داخلی آمریکا می‌برد و درباره‌ی کشاورز جوانی است که خانواده‌اش به دست شبه‌نظامیان اتحادیه به قتل می‌رسند؛ فاجعه‌ای که او را برای انتقام، به آغوش ارتش ایالات مؤتلفه سوق می‌دهد. با این حال، وقتی واحد او هنگام تسلیم شدن مورد خیانت قرار می‌گیرد، او مجبور می‌شود به تنهایی راهی بیابان‌ها شود به امید آنکه در مکزیک پناهگاهی بیابد. او در طول مسیر، به شکلی غیرمنتظره به محافظ گروهی از آدم‌های تبعیدشده تبدیل می‌شود و بدین ترتیب، خانواده‌ی تازه‌ای در سفرهایش پیدا می‌کند. در حالی که جایزه‌بگیران و شبه‌نظامیان در تعقیب او هستند، او ناچار به دفاع از خود می‌شود و نشان می‌دهد که برای از پای درآوردنش، به یک ارتش واقعی نیاز است.

شخصیت جوزی ولز کلینت ایستوود به همان اندازه که جملات ماندگار می‌گوید، در هفت‌تیرکشی هم مهارت‌هایش را به نمایش می‌گذارد. کسی که همیشه پیش از به رگبار بستنِ دشمنان، جمله‌ای جذاب به زبان می‌آورد. مانند بسیاری از شخصیت‌های به‌یادماندنی ایستوود، جوزی ولز هم یک کهن‌الگو است، مردی که تمام تلاشش را می‌کند تا از خشونت بگریزد، اما خشونت در هر قدم او را تعقیب می‌کند. اما در نهایت، چیزی که جوزی ولز را به یکی از ضدقهرمانان شاخص سینمای وسترن و بهترین هفت‌تیرکش‌های تاریخ تبدیل می‌کند، همان دیالوگ‌هاست.

خواندنی‌ها

10 فیلم وسترن حماسی برتر که باید ببینید

6. فرانک (هنری فوندا)

• فیلم: روزی روزگاری در غرب (Once Upon a Time in the West)
• سال اکران: 1968
• کارگردان: سرجو لئونه
• سایر بازیگران: چارلز برانسون، جیسون روباردز، کلودیا کاردیناله، کینن وین، پائولو استوپا، لایونل استندر، آلدو سامبرل
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.5 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 96 از 100

در «روزی روزگاری در غرب»، همان‌قدر که شخصیت‌های هارمونیکا، جیل و شاین فوق‌العاده‌اند، فرانک -آنتاگونیست قصه- هم خیره‌کننده است. در همان بدو ورود، ما با وحشت نظاره‌گر صحنه‌ای هستیم که او و دارودسته‌اش، خانواده‌ی مک‌بین را با خونسردی تمام تیرباران می‌کنند. فرانک که گویی شر مطلق است، با هر تصمیم و هر کاری از که انجام می‌دهد، بیشتر ثابت می‌کند که چرا باید او را جدی بگیریم.

فرانک با گذشته‌ای تاریک و مملو از خشونت‌های بی‌دلیل، یکی از بزرگترین شخصیت‌های منفی تاریخ سینمای وسترن است و یک‌تنه فیلم سرجو لئونه را از یک اثر کلاسیک به یک شاهکار ارتقا داده است. کمتر شخصیتی می‌تواند به اندازه‌ی فرانک مخاطب را شوکه کند و کمتر بازیگری هم می‌توانست جا پای هنری فوندا بگذارد و این نقش ترسناک را چنین تاثیرگذار ایفا کند. فرانک، تجسم نیمه‌ی تاریک غرب وحشی است.

7. ویلیام مانی (کلینت ایستوود)

• فیلم: نابخشوده (Unforgiven)
• سال اکران: 1992
• کارگردان: کلینت ایستوود
• سایر بازیگران: جین هکمن، مورگان فریمن، ریچارد هریس، لاکلین مونرو، جیمز وولوت، سال روبینک، فرانسیس فیشر
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.2 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 96 از 100

«نابخشوده» داستان هفت‌تیرکش کهنه‌کار، ویلیام مانی (کلینت ایستوود) را روایت می‌کند که برای نگهداری از خانواده‌اش، دست از خشونت کشیده و بازنشسته شده است. او که حالا پیر شده و همسرش را هم از دست داده، با تردید می‌پذیرد تا برای تأمین معاش فرزندانش، یک ماموریت جایزه‌بگیری دیگر را به انجام برساند. مانی همراه با یک هفت‌تیرکش تازه‌کار و دوست قدیمی‌اش، راهی شهر کوچک بیگ ویسکی در وایومینگ می‌شود تا دو گاوچران را که به یک زن آسیب رسانده‌اند، شکار کند.

شخصیت ویلیام مانی در حقیقت برداشتی متفاوت و تاریک از کاراکتر «شین» (به آن‌هم می‌رسیم) است، و البته وارونه‌سازی کلیشه‌های رایج «قهرمان وسترن». مانی مرتکب کارهای وحشتناکی شده که در هر فیلم دیگری، وی را به شروری چون فرانک (هنری فوندا) تبدیل می‌کرد. اینجا، او تلاش می‌کند تا به رستگاری برسد، اما خشونت اغلب تاوان دارد. کلینت ایستوود افسانه‌ای این نقش را به ‌شکلی درخشان در قالب مردی بازی می‌کند که هنوز در تسخیر اعمال گذشته‌اش است؛ و در پرده‌ی سوم داستان، او از یک ضدقهرمان، به نیرویی سهمگین و توقف‌ناپذیر تبدیل می‌شود.

8. داک هالیدی (وال کیلمر)

• فیلم: توم‌استون (Tombstone)
• سال اکران: 1993
• کارگردان: جرج پی کوزماتوس
• سایر بازیگران: کرت راسل، سام الیوت، بیل پکستون، پاورز بوث، مایکل بین، چارلتون هستون، جیسون پریستلی، استیون لانگ
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 76 از 100

«توم‌استون» پروسه‌ی تولید پرفرازونشیبی داشت و هنوز هم باورکردنی نیست که تا این اندازه جذاب از آب درآمده است. ابتدا کوین جار روی صندلی کارگردانی نشست اما از آنجایی که بی‌تجربه بود، نتوانست هیچ‌کدام از ابعاد پروژه را درست مدیریت کند و پس از یک ماه اخراج شد. سپس جرج پی کوزماتوس کارگردانی را برعهده گرفت و حضور او و رفتارهایش، حواشی زیادی در پشت صحنه ایجاد کرد، تا جایی که کرت راسل رسما وارد عمل شد و هدایت پروژه را تا حد زیادی برعهده گرفت.

ماجراها پیرامون وایات ارپ (کرت راسل)، مارشال بازنشسته‌ای اتفاق می‌افتد که به همراه برادرانش، ویرجیل (سم الیوت) و مورگان (بیل پاکستون)، به شهر توم‌استون در آریزونا می‌رود تا زندگی آرامی را آغاز کند. اما آرامش آن‌ها با ورود یک گروه قانون‌شکن به رهبری جانی رینگو (مایکل بین) به هم می‌خورد. در این میان، داک هالیدی (وال کیلمر)، دوست قدیمی وایات و قماربازی بیمار، به گروه ملحق می‌شود تا در مقابل جانی رینگو و دارودسته‌اش ایستادگی کنند. وایات که ابتدا از درگیری دوری می‌کند، پس از افزایش تنش‌ها و فشار کابوی‌ها، مجبور می‌شود دوباره اسلحه به دست بگیرد.

داک هالیدی یکی از بهترین هفت‌تیرکش‌های تاریخ و شاید به یادماندنی‌ترین نقش وال کیلمر باشد. کیلمر با لهجه‌ی جذاب، نگاه‌های نافذ و مزه‌پرانی، شخصیتی پیچیده خلق کرده که دوست‌داشتنی است اما در مواقع ضروری، به موجودی ترسناک و یک آدمکش بی‌رحم تبدیل می‌شود.

9. شین (آلن لاد)

• فیلم: شین (Shane)
• سال اکران: 1953
• کارگردان: جرج استیونز
• سایر بازیگران: جین آرتور، وان هفلین، براندون دی وایلد، جک پالانس، بن جانسون، ادگار بیوکانان، امیل میر
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 88 از 100

«شین»، قصه‌ی یک هفت‌تیرکش بازنشسته را روایت می‌کند که در جستجوی زندگی جدیدی در دره‌ای آرام در وایومینگ است، اما در نهایت ناچار می‌شود برای دفاع از یک خانواده‌ی کشاورز در برابر یک زمین‌خوار بی‌رحم، قد علم کند. او که مشتاق دوری از دردسر و پشت‌سر گذاشتن دوران تیراندازی است، می‌کوشد تا میان مهاجران جا بیفتد؛ اما هرچه آن‌ها با خشونت بیشتری روبه‌رو می‌شوند، او بیشتر به این درک می‌رسد که باید بار دیگر سلاحش را به دست بگیرد.

«شین» از مهم‌ترین فیلم‌های وسترن دهه 50 میلادی است و برداشت هالیوود از «قهرمان هفت‌تیرکش» را بازتعریف کرد. مردی با گذشته‌ای مرموز که قادر به فرار از خشونت نیست و با اصول اخلاقی استوارش شناخته می‌شود؛ اصولی که او را وادار به انجام کار درست می‌کنند. در دهه‌های بعدی، فیلمسازان متعددی تلاش کردند تا قهرمانی مانند شین خلق کنند اما کمتر اثری توانست به او نزدیک شود. آلن لاد به راستی فوق‌العاده‌ است و گویی اصلا متولد شده تا نقش شین را بازی کند.

خواندنی‌ها

25 وسترن‌ اسپاگتی برتر تاریخ سینما که باید ببینید

10. مرد بی‌نام (کلینت ایستوود)

• فیلم: به خاطر یک مشت دلار (A Fistful of Dollars)
• سال اکران: 1964
• کارگردان: سرجو لئونه
• سایر بازیگران: جان ماریا ولونته، ماریان کخ، آلدو سامبرل، مارگاریتا لوسانو، ناتسارنو ناتاله، دانیل مارتین
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.9 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 98 از 100

شخصیت مرد بی‌نام (کلینت ایستوود) نخستین بار در «به خاطر یک مشت دلار» معرفی شد؛ او در این فیلم نقش یک مرد سرگردان را بازی می‌کند که راهی هوشمندانه برای به جیب زدن ثروتی کوچک می‌یابد: به جان هم انداختن دو خانواده‌ی رقیب در یک شهر کوچک. با قرار گرفتن دارودسته‌ی این دو خانواده در مقابل هم، او آن‌ها را به سمت یک جنگ تمام‌عیار سوق می‌دهد.

سرجو لئونه مرد بی‌نام را خلق کرد تا دقیق‌ترین شمایل یک هفت‌تیرکش وسترن را ارائه دهد؛ شخصیتی که حرف اول و آخر را بزند و یک الگوی بی‌نقص برای آثار پس از خود باشد. این کاراکتر که با نام «بلوندی» هم شناخته می‌شود، کلینت ایستوود را به اسطوره‌ی سینما تبدیل کرد و با تشکر از او، جایگاه فیلم‌هایی مانند «خوب، بد، زشت» در تاریخ سینما تثبیت شد.

منبع: cbr