بهترین فیلم‌های عاشقانه ژاپنی؛ از «۵ سانتی‌متر در ثانیه» تا «اوایل بهار»

ژانر عاشقانه، یک ژانر جهان‌شمول است؛ همه عاشق می‌شوند یا دوست دارند عاشق شوند. داستان‌های عاشقانه نه تنها موضوعی مهم در مطالعات ادبی به حساب می‌آیند، بلکه یکی از محبوب‌ترین ژانرهای فیلم و کتاب در سراسر جهان هستند که زیرشاخه‌های بی‌شمار و طرفداران بسیاری دارند. آنچه ژانر عاشقانه را برای ما تا این حد جذاب می‌کند، شیوه‌ی آشکارسازی جنبه‌های بنیادین زیستِ انسانی در بستر مضمونی دیرینه و همیشگی است: عشق. بهترین فیلم‌های عاشقانه ژاپنی به شکلی تماشایی از عهده‌ی این کار برآمده‌اند؛ امری که مرهون روحیه‌ی ریسک‌پذیری فیلم‌سازان ژاپنی در طول تاریخ سینماست.

در حالی که داستان‌های عاشقانه در دستان ریوسوکه هاماگوچی با سبک خاص فضاسازی او به آثاری کاملاً متفاوت و منحصر‌به‌فرد بدل می‌شوند، انیمیشن‌های جیبلی، که برشی از زندگی روزمره را به تصویر می‌کشند، برخی از تکان‌دهنده‌ترین و بهترین فیلم‌های عاشقانه‌ی تاریخ سینما را خلق می‌کنند. ما در این فهرست که شامل برترین فیلم‌های عاشقانه تاریخ سینمای ژاپن است، کوشیده‌ایم تا گستره و تنوع این سینما را به نمایش بگذاریم؛ داستان‌هایی که از دوستی‌های دوران کودکی و عشق‌های دوران مدرسه گرفته تا روابط خارج از ازدواج و سرنوشت تلخ عشاق ناکام را در بر می‌گیرند و نشان می‌دهند که عشق چگونه ما را دگرگون می‌کند و همگام با گذار ما از معصومیت کودکی به بلوغ، تغییر می‌یابد.

۱۵. دروغگو و معشوقه‌اش (The Liar and His Lover)

• سال اکران: ۲۰۱۳
• کارگردان: نوریهیرو کویزومی
• بازیگران: تاکرو ساتو، ساکوراکو اوهارا، شوهی میورا، ماساتاکا کوبوتا
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۶.۸ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: – از ۱۰۰

فیلم‌های عاشقانه‌ی زیادی وجود دارند که زوج‌هایی با اختلاف سنی زیاد را به تصویر می‌کشند و «دروغگو و معشوقه‌اش» یکی از آن‌هاست. آکی (با بازی تاکرو ساتو) تهیه‌کننده و موسیقی‌دانی است که رابطه‌ای را با یکی از طرفدارانش به نام ریکو (با بازی ساکوراکو اوهارا) آغاز می‌کند. برای این دو، ماجرا عشق در نگاه اول است. آکی تا پیش از این دیدار، در زندگی احساس تنهایی و سردرگمی می‌کرد، اما در کنار ریکو احساس می‌کند که واقعاً دیده و درک می‌شود. فیلم «دروغگو و معشوقه‌اش» از برخی کلیشه‌های رایج ژانر عاشقانه بهره می‌برد، اما نتیجه‌ی کار به جای آنکه تکراری و خسته‌کننده به نظر برسد، حس آشناییِ دلپذیری دارد.

با توجه به اینکه آکی یک موسیقی‌دان است، فیلم «دروغگو و معشوقه‌اش» از موسیقی متن و آهنگ‌های به‌یادماندنی نیز برخوردار است. هم ساتو و هم اوهارا در صنعت موسیقی تجربه دارند و در این فیلم خوانندگی کرده‌اند. علاوه بر این، فیلم «دروغگو و معشوقه‌اش» بر اساس مجموعه مانگایی با همین نام اثر کوتومی آئوکی ساخته شده است؛ مانگایی که در همان سال اکران فیلم، جایزه‌ی بهترین مانگای شوجو در جشنواره مانگای شوگاکوکان (Shogakukan Manga Awards) را به دست آورد.

۱۴. آساکو ۱ و ۲ (Asako I & II)

• سال اکران: ۲۰۱۸
• کارگردان: ریوسوکه هاماگوچی
• بازیگران: ماساهیرو هیگاشیده، اریکا کاراتا، کوجی ستو، سایری ایتو
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۷۷ از ۱۰۰

معمولاً می‌گویند هر فرد تایپ یا سلیقه‌ی خاصی دارد؛ یعنی تصوری از ویژگی‌های ظاهری و رفتاریِ شریک عاطفی ایده‌آل خود؛ و به همان اندازه محتمل است که هر رابطه‌ی عاشقانه، تحت تأثیر رابطه‌ی پیشین شکل گرفته باشد. اما اگر کسی چنان شیفته‌ی فردی دیگر شود که شریک عاطفی بعدی‌اش، از هر نظر حتی از لحاظ ظاهری، دقیقاً شبیه معشوق قبلی‌اش باشد، چه؟ این همان پرسشی است که ریوسوکه هاماگوچی، کارگردان فیلم «آساکو ۱ و ۲» در درام عاشقانه و لطیف محصول ۲۰۱۸ خود به کاوش در آن می‌پردازد.

خواندنی‌ها

بهترین فیلم‌های درام عاشقانه تاریخ؛ از «ولنتاین غمگین» تا «کازابلانکا»

اریکا کاراتا نقش آساکو را ایفا می‌کند؛ زن جوانی اهل اوساکا که در نگاه اول عاشق مردی جذاب و بااعتماد به نفس به نام باکو (با بازی ماساهیرو هیگاشیده) می‌شود. با وجود هشدارهای دلسوزانه‌ی دوستش، آساکو رابطه‌ای با باکو آغاز می‌کند. اما این مرد، که به رفتارهای ناگهانی‌اش معروف است، ناگهان غیبش می‌زند. حتی پس از بازگشت باکو، او دوباره ناپدید می‌شود و ارتباط میان آن دو قطع می‌گردد.

با این حال، باکو آشکارا تأثیری عمیق بر آساکو گذاشته است؛ آساکو پس از نقل‌مکان به توکیو و یافتن شغلی در یک کافی‌شاپ، با مردی به نام ریوهی (که نقش او را نیز هیگاشیده بازی می‌کند) آشنا می‌شود. ریوهی چنان شباهت خیره‌کننده‌ای به باکو دارد که گویا همان معشوق سابقش است. در نهایت، رابطه‌ای پیچیده بین آساکو و ریوهی شکل می‌گیرد که کاملاً متأثر از تجربه‌ی آساکو با باکو است.

۱۳. ۵ سانتی‌متر در ثانیه (5Centimeters per Second)

• سال اکران: ۲۰۰۷
• کارگردان: ماکوتو شینکای
• بازیگران: کنجی میزوهاشی، ساتومی هانامورا، یوشیمی کندو، آیاکا اونوئه
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۸۷ از ۱۰۰

با شنیدن نام ماکوتو شینکای، فیلم «۵ سانتی‌متر در ثانیه» اولین اثری نیست که به ذهنتان می‌رسد. احتمالاً ذهنتان پیش فیلم موفق‌تر او، یعنی «نام تو» (Your Name) خواهد رفت (که در ادامه سراغش می‌رویم). با این حال، برخی فیلم‌ها در ذهن ماندگار می‌شوند و انیمیشن «۵ سانتی‌متر در ثانیه» در زمره‌ی همین آثار کمیاب قرار دارد. این اثر شینکای، کاوشی دقیق در مفهوم «فاصله» را پیش می‌گیرد، اما دامنه‌ی این مفهوم را بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی می‌گستراند.

خواندنی‌ها

بهترین انیمه‌های ماکوتو شینکای؛ از «اسم تو» تا «سوزومه»

انیمیشن «۵ سانتی‌متر در ثانیه» جلوه‌های بصری خیره‌کننده‌ای دارد که تک‌تک فریم‌های آن به یک تابلوی نقاشی می‌ماند. همزمان، درامی است عاشقانه که در قالب ساختاری سه‌بخشی روایت می‌شود و هر بخش آن، رابطه‌ی خاص شخصیت اصلی داستان، تاکاکی تونو، با زنی را در مقطعی متفاوت از زندگی‌اش به تصویر می‌کشد. این فیلم که درامی چندلایه و آمیخته با مونتاژی آرام از خاطرات دوران رشد و دگرگونی آن‌ها در گذر زمان است، با واکاوی دقیق و تأمل‌برانگیز احساسات انسانی، مخاطب را مجذوب خود می‌کند.

۱۲. یکشنبه‌ای فوق‌العاده (One Wonderful Sunday)

• سال اکران: ۱۹۴۷
• کارگردان: آکیرا کوروساوا
• بازیگران: چیکو ناکاتیکا، ایسائو نومازاکی، آتسوشی واتانابه، زکو ناکامورا، ایچیرو سوگای
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۸۸ از ۱۰۰

بسیاری آکیرا کوروساوا را به خاطر فیلم‌های سامورایی جاه‌طلبانه و تأثیرگذارش یا تریلرهای جنایی نوآر تند و تیزش دوست دارند. اما «یکشنبه‌ای فوق‌العاده» یک داستان عاشقانه‌ی صاف و ساده است که در چیزهای پیش‌پاافتاده، دنبال شگفتی می‌گردد.

فیلم کوروساوا در سال ۱۹۴۷ در ژاپن پس از جنگ ساخته شده. فضای داستان تاریک است و واقعیت پرتنش اشغال ژاپن توسط متفقین در هر صحنه به چشم می‌آید. دوران فوق‌العاده سختی است و عموم مردم روحیه‌اشان را از دست داده‌اند. در این فیلم، ما یکشنبه‌ای را با یوزو و نامزدش، ماساکو، می‌گذرانیم. این دو نفر با بودجه‌ای ناچیز معادل ۳۵ ین (تقریباً معادل ۳.۷۷ دلار امریکا با احتساب تورم) برای یک روز بیرون از خانه با هم ملاقات می‌کنند و سعی می‌کنند از آن نهایت استفاده را ببرند.

یوزو و ماساکو زوجی فوق‌العاده با احساساتی پیچیده و شخصیت‌هایی منحصر‌به‌فرد هستند. در تعاملات آن‌ها، صداقت و توجهی حقیقی موج می‌زند. یوزو بارها خلاف قهرمانان مرد فیلم‌های آن سال‌ها، آسیب‌پذیری خود را نشان می‌دهد و درباره‌ی احساساتش صادقانه سخن می‌گوید. درمی‌یابیم که او زمانی رویاهایی در سر داشته، اما آن رویاها با رفتنش به میدان جنگ از بین رفته‌اند. یوزو هرگاه باعث رنجش ماساکو می‌شود، متوجه اشتباهش می‌گردد و با ابراز همان عشق و حمایتی که ماساکو همواره بی‌دریغ نثارش کرده، آن را جبران می‌کند.

۱۱. چشمانت می‌گویند (Your Eyes Tell)

• سال اکران: ۲۰۲۰
• کارگردان: تاکاهیرو میکی
• بازیگران: یوریکو یوشیتاکا، ریوسی یوکوهاما، کیوسوکه یابه، یوشینوری اوکادا
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۵ از ۱۰۰

فیلم «چشمانت می‌گویند»، بازسازی ژاپنی فیلم عاشقانه و محصول سال ۲۰۱۱ کره جنوبی با عنوان «همیشه» (Always) است. فیلم با بازی یوریکو یوشیتاکا در نقش دختری نابینا و معصوم آغاز می‌شود که با یک کیک‌بوکسور سابقه‌دار (با بازی ریوسی یوکوهاما) رابطه‌ای غیرمنتظره برقرار می‌کند.

خواندنی‌ها

بهترین فیلم‌های کره‌ای عاشقانه؛ از کلاسیک‌های ماندگار تا عاشقانه‌های مدرن

مسیر زندگی آکاری (یوشیتاکا) و روی (یوکوهاما) تقریباً به طور تصادفی به هم گره می‌خورد. روی که به‌تازگی از زندان آزاد شده، شغلی به عنوان نگهبان پاره‌وقت پیدا می‌کند؛ جایی که آکاری عادت دارد برای وقت‌گذرانی با همکار مسنِ روی به آنجا بیاید. ذات خجالتی و درون‌گرای این زندانی سابق باعث می‌شود مدتی طول بکشد تا آکاری حتی متوجه شود با چه کسی وقت می‌گذراند. در همین حال، مربی بوکس روی (کیوسوکه یابه) متوجه می‌شود که قهرمان سابقش آزاد شده و او را ترغیب می‌کند تا دوباره دستکش‌های بوکس را به دست کند. روی با اکراه می‌پذیرد و طولی نمی‌کشد که همدستان سابقش در دنیای جرم و جنایت به سراغش می‌آیند تا او را وادار کنند بار دیگر به میدان مسابقات زیرزمینی و پرمخاطره پا بگذارد.

این فیلم به کارگردانی تاکاهیرو میکی، اثری با ریتم آرام و ملایم است که اوج‌گیری آن تنها در نیمه‌ی دوم فیلم رخ می‌دهد؛ با این حال، داستان عاشقانه‌ی محوری جذاب و تراژیکی دارد. شاید برایتان جالب باشد بدانید، گروه فوق‌ستاره‌ی کیپاپ، «بی‌تی‌اس» (BTS)، اجرای آهنگ اصلی فیلم را بر عهده داشته‌اند.

۱۰. همین دیروز (Only Yesterday)

• سال اکران: ۱۹۹۱
• کارگردان: ایسائو تاکاهاتا
• بازیگران: میکی ایمای، توشیرو یاناگیبا، یوکو هونا
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۱۰۰ از ۱۰۰

سینمای ژاپن به خاطر پیشگامی آن در عرصه‌ی انیمیشن شهرت دارد و استودیو جیبلی نیز در عرصه‌ی انیمیشن‌سازی سرآمد است. آثار این استودیو، که از مخاطبان کوچک تا بزرگ آن‌ها را دوست دارند، مضامینی چون کودکی، فانتزی و عشق را به زبانی به تصویر می‌کشند که برای همه ملموس است. با این حال، فیلم «همین دیروز» به کارگردانی ایسائو تاکاهاتا – که در سال ۱۹۸۵ به همراه هایائو میازاکی، توشیو سوزوکی و یاسویوشی توکوما استودیو جیبلی را تأسیس کرد – بسیار کمتر از آنچه شایسته‌اش است، مورد توجه قرار گرفته. شاید دلیل اینکه نام «همین دیروز» به‌ندرت در میان بهترین فیلم‌های استودیو جیبلی به چشم می‌خورد، این باشد که تاکاهاتا به اندازه‌ی میازاکی شناخته‌شده نیست. با این حال، این فیلم عاشقانه به اندازه‌ی عناوین مشهورتر استودیو جیبلی تماشایی است.

خواندنی‌ها

انیمه «فقط دیروز» اثر استودیو جیبلی؛ مناسب بزرگسالانی که خودشان را گم‌ کرده‌اند

فیلم «همین دیروز»، که با الهام از مانگایی با همین نام اثر هوتارو اوکاموتو و یوکو تونه ساخته شده، در سال ۱۹۹۱ اکران شد و تحسین منتقدان را برانگیخت. داستان فیلم درباره‌ی زنی در اواخر دهه‌ی بیست زندگی‌اش به نام تائکو اوکاجیما است که به حومه‌ی شهر سفر می‌کند و در آنجا با مردی به نام توشیو، که از خویشاوندان دورِ شوهرخواهرش است، آشنا می‌شود. او در طول این سفر و دور از هیاهوی خیابان‌های توکیو، شهری که تمام عمرش را در آن گذرانده، به مرور خاطرات کودکی‌اش می‌پردازد و فیلم پیوسته میان دوران بزرگسالی تائکو و نسخه‌ی ده‌ساله‌ی او در نوسان است.

این فیلمی سرشار از حس نوستالژی است که در آن تائکو به تأمل درباره‌ی تصمیماتی می‌پردازد که در طول زندگی‌اش گرفته. او به این می‌اندیشد که آیا حقِ آن نسخه‌ی جوان‌ترِ خویش را ادا کرده است یا نه، و درمی‌یابد که باید کارهایی انجام دهد که به زندگی‌اش معنا و رضایت می‌بخشند؛ کارهایی همچون تجربه کردن عشق. با اینکه بسیاری از خاطراتی که مرور می‌کند با سایه‌ای از شرم و خجالت همراه است، اما با مهر و محبت نیز به یاد آن نسخه‌ای از خود می‌افتد که سرشار از امید بود و در ساده‌ترین چیزها شادی می‌یافت.

۹. مایل هستید برقصیم؟ (Shall We Dance)

• سال اکران: ۱۹۹۶
• کارگردان: ماسایوکی سوئو
• بازیگران: کوجی یاکوشو، تامییو کوساکاری، نائوتو تاکناکا، اریکو واتانابه
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷۷ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۰ از ۱۰۰

سال ۱۹۹۶، سالی بود که فیلم «مایل هستید برقصید» اثر ماسایوکی سوئو، حسابی بر فضای فرهنگی ژاپن سایه افکند. این فیلم با استقبال گسترده‌ی منتقدان و موفقیت تجاری عظیم روبرو شد؛ هم در گیشه درخشید و هم عنوان پرجایزه‌ترین فیلم تاریخ جوایز آکادمی ژاپن (معروف به اسکارِ ژاپن) را از آن خود کرد. این اثر همچنان رکورددار دریافت جوایز در این مراسم است و موفق شده از میان ۱۴ نامزدی، ۱۳ جایزه، از جمله بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مرد و بهترین بازیگر زن، را به دست آورد؛ رکوردی که بعید است به این زودی‌ها شکسته شود. موفقیت این فیلم چنان چشمگیر بود که سال ۲۰۰۴ در امریکا دست به بازسازی آن زدند؛ بازسازی که جنیفر لوپز، ریچارد گیر و استنلی توچی در آن بازی کرده‌اند.

این کمدی عاشقانه، حول محور کارمندی به نام شوهی سوگی‌یاما (با بازی کوجی یاکوشو) می‌چرخد که با بحران میانسالی دست‌ و پنجه نرم می‌کند. او همسری زیبا و دختری مهربان دارد و به‌تازگی خانه‌ی رویایی‌اش را خریده است، اما همچنان احساس افسردگی می‌کند. یک شب، در حالی که منتظر قطار برای بازگشت به خانه است، زنی جوان به نام مای کیشیکاوا (با بازی تامییو کوساکاری) توجهش را جلب می‌کند. زن پشت پنجره‌ی یک آموزشگاه رقص ایستاده و سوگی‌یاما در چهره‌اش همان اندوهی را می‌بیند که خود نیز با آن درگیر است. پس از آنکه روزها او را زیر نظر می‌گیرد، سرانجام جرئت پیدا می‌کند تا برای دیدار با آن زن در کلاس‌های رقص ثبت‌نام کند؛ اما آنچه در پی می‌آید نه یک ماجرای عاشقانه‌ی ساده، بلکه یافتن دلیلی تازه برای زندگی به واسطه‌ی هنر رقص است.

۸. ده سال آخر (The Last 10 Years)

• سال اکران: ۲۰۲۲
• کارگردان: میچیهیتو فوجیئی
• بازیگران: نانا کوماتسو، کنتارو ساکاگوچی، یوکی یامادا
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۴ از ۱۰۰

این فیلم مهیج که بر اساس رمانی به همین نام ساخته شده، با بازی نانا کوماتسو و کنتارو ساکاگوچی داستان ماتسوری تاکابایاشی، زنی ۲۰ ساله مبتلا به بیماری لاعلاجی را روایت می‌کند که متوجه می‌شود تنها ۱۰ سال دیگر زنده است. در یک چرخش غیرمنتظره، او در یک جشن تجدید دیدار مدرسه کازوتو مانابه را می‌بیند و علی‌رغم اینکه نمی‌خواهد احساساتش را بروز دهد، عاشق او می‌شود.

«ده سال آخر» به خاطر تصویرسازی ظریف از بیماری لاعلاج و ارزشمندی زندگی مورد تحسین قرار گرفت. همچنین از نظر بصری خیره‌کننده است، با فیلمبرداری زیبایی که تغییر فصل‌ها و احساسات ظریف را به تصویر می‌کشد. موسیقی متن تأثیرگذار آن نیز توسط رادویمپس، یکی از مهم‌ترین گروه‌های راک ژاپن، ساخته شده است.

۷. فریاد عشق، در مرکز جهان (Crying Out Love in the Center of the World)

• سال اکران: ۲۰۰۴
• کارگردان: ایسائو یوکیسادا
• بازیگران: میرای موریاما، ماسامی ناگاساوا، ریو کانو، ایسی تاکاهاشی
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۸۳ از ۱۰۰

«فریاد عشق، در مرکز جهان» یکی از محبوب‌ترین فیلم‌های عاشقانه ملودرام ژاپنی است. این فیلم، که براساس رمانی به نام «سقراط عاشق» (Socrates in Love) ساخته شده، بسیاری از بهترین کلیشه‌های فیلم‌های عاشقانه ژاپنی را باب کرد.

خواندنی‌ها

بهترین فیلم‌های عاشقانه اقتباسی که باید تماشا کنید

این فیلم کلاسیک مدرن، ساکوتارو را دنبال می‌کند که پس از فرار نامزدش به زادگاهش بازمی‌گردد و نواری از عشق اولش، آکی، که در دوران نوجوانی فوت کرده بود، می‌یابد. گوش دادن او به نوارهای صوتی، او را به عشق قدیمی‌اش نزدیک می‌کند. این فیلم بین زمان حال و عاشقانه‌های دوران جوانی این دو در نوسان است و نوستالژی و غم را در داستانی پراحساس درباره‌ی عشق اول و فقدان می‌بافد. ریتم آهسته و سنجیده و فیلمبرداری زیبای آن، تماشای فیلم را برای هر کسی که داستان‌های عاشقانه‌ی دردناک را دوست دارند، ضروری می‌کند.

۶. زمزمه قلب (Whisper of the Heart)

• سال اکران: ۱۹۹۵
• کارگردان: یوشیفومی کوندو
• بازیگران: یوکو هونا، ایسی تاکاهاشی، شیگرو موروئی، شیگرو تسویوگوچی
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۶ از ۱۰۰

تا اواسط دهه ۹۰، استودیو جیبلی تنها فیلم‌هایی از هایائو میازاکی و ایسائو تاکاهاتا منتشر کرده بود؛ از این رو، جستجو برای یافتن نسل بعدی فیلم‌سازان این استودیو آغاز شد. توشیو سوزوکی، تهیه‌کننده‌ی اثر، توجه‌ها را به سوی یوشیفومی کوندو جلب کرد؛ هنرمندی که حتی پیش از تأسیس استودیو جیبلی، همکاری‌های متعددی با میازاکی و تاکاهاتا داشت. متأسفانه کوندو در سال ۱۹۹۸ بر اثر آنوریسم درگذشت و تنها فرصت یافت یک فیلم برای استودیو کارگردانی کند، اما چه فیلمی!

خواندنی‌ها

9 رابطه‌ی عاشقانه‌ی برتر انیمه‌های استودیو جیبلی

در نگاه نخست، انیمیشن «زمزمه قلب» یک اثر کلاسیک از استودیو جیبلی است که با اینکه کمتر مورد توجه قرار گرفته، اما بسیاری از ویژگی‌های شاخص و همیشگی آثار استودیو جیبلی را در خود دارد؛ از جمله شخصیت اصلیِ دختر و نوجوانی به نام شیزوکو که نویسنده‌ای نوپا است. اما خلاف بسیاری از فیلم‌های جیبلی، «زمزمه قلب» کاملاً در دنیای واقعی و زمان حال جریان دارد و داستانِ تلاش‌های شیزوکو برای یافتن مسیر شغلی دلخواهش و کلنجار رفتن او با ناتوانی در نوشتن را روایت می‌کند.

«زمزمه قلب» که از نظر انیمیشن و طراحی، یکی از زیباترین و ظریف‌ترین آثار استودیو جیبلی محسوب می‌شود، شاید به اندازه‌ی دیگر کارهای این استودیو مشهور نباشد. با این حال، این اثر به‌راحتی در زمره‌ی بهترین فیلم‌های جیبلی جای می‌گیرد و در عین حال، داستانی شیرین و تأثیرگذار از عشق دوران جوانی روایت می‌کند که شاید اگر کندو همچنان در بین ما بود، بیشتر مانندش را از استودیو جیبلی می‌دیدیم.

۵. صحنه‌ای در دریا (A Scene at the Sea)

• سال اکران: ۱۹۹۱
• کارگردان: تاکشی کیتاتو
• بازیگران: کلاد ماکی، هیروکو اوشیما، سابو کاواهارا، سوسومو تراجیما
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۵ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰

تاکشی کیتانو را اغلب به عنوان یک فیلمساز گنگستری می‌شناسند؛ بسیاری از آثار او حول زندگی یاکوزاها و گنگسترهای خرده‌پای ژاپن می‌گردد. اما در ژاپن بسیاری هنوز او را از روزهای گروه کمدی دونفره‌اش معروف به «تو بیت» و به عنوان بیت تاکشیِ کمدین به یاد دارند. با این حال، کیتاتو نه در فیلم‌های یاکوزایی‌اش و نه کمدی‌اش خلاصه نمی‌شود. در طول سال‌ها، او چند فیلم کارگردانی کرده است که درباره معصومیت عشق و ارتباط واقعی صحبت می‌کنند. «صحنه‌ای در دریا» یکی از آن‌هاست؛ یک درام عاشقانه که دو جوان عاشق‌پیشه را به تصویر می‌کشد که به معنای واقعی کلمه، زندگی می‌کنند.

«صحنه ای در دریا» داستان شیگرو (کلود ماکی)، یک زباله‌گرد جوان و ناشنوا را دنبال می‌کند که بعد از پیدا کردن یک تخته‌ی موج‌سواری شکسته، آن را تعمیر می‌کند و شیفته‌ی موج‌سواری می‌شود. دوست دخترش، تاکاکو (هیروکو اوشیما)، که او نیز ناشنوا است، با تماشای تمرین شیگرو که می‌خواهد وارد دنیای موج‌سواری شود، او را تشویق می‌کند. داستان ساده است، دیالوگ‌ها کم و احساسات از طریق تصویر و ژست منتقل می‌شوند. «صحنه‌ای در دریا» با فیلمبرداری خیره‌کننده، نماهای طولانی از امواج با موسیقی متن زیبا و فراموش‌نشدنی جو هیساشی، یک فیلم آرام و پراحساس است که متأسفانه بین فیلم‌های یاکوزایی در کارنامه‌ی کیتاتو اغلب نادیده‌اش می‌گیرند.

۴. چرخ بخت و فانتزی (Wheel of Fortune and Fantasy)

• سال اکران: ۲۰۲۱
• کارگردان: ریوسوکه هاماگوچی
• بازیگران: کوتونه فوروکاوا، آیومو ناکاجیما، کیوهیکو شیبوکاوا، کاتسوکی موری
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۵ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۵ از ۱۰۰

«چرخ بخت و فانتزی» که عمدتاً از آثار اریک رومر الهام گرفته شده است – که هاماگوچی ایده‌اش را به ملاقات با تدوینگر رومر در جشنواره‌ای مدیون است – فیلمی است که از سه داستان کوتاه جداگانه تشکیل شده و مضامین اغوا، عشق و دوستی را در مواجهات غیرمنتظره پوشش می‌دهد.

در داستان اول، با عنوان «جادو» (یا چیزی کمتر اطمینان‌بخش)، با میکو آشنا می‌شویم که بهترین دوستش درباره‌ی معشوق جدیدی برای او تعریف می‌کند – کسی که معلوم می‌شود معشوق قدیمی میکو است. در داستان دوم، «در کاملاً باز»، با دانشجوی بالغی به نام نائو آشنا می‌شویم که توسط یکی از همکلاسی‌هایش و دوستی که منافعی دارد، متقاعد می‌شود که استادش را اغوا و از آن سوءاستفاده کند. در نهایت، در داستان آخر، «یکبار دیگر»، داستان دو زن، ناتسوکو و آیا را داریم. در ابتدا، تصور می‌شود که آن‌ها دوستان قدیمی دبیرستانی هستند؛ با این حال، در طول مکالماتشان، هر دو چیزهای نگران‌کننده‌ای در مورد وضعیت خود می‌فهمند.

«چرخ بخت و فانتزی» فیلمی عمیقاً انسان‌گرایانه است که روح را به شیوه‌ای که سینما کمتر به آن می‌پردازد، کاوش می‌کند. هر سه داستان در فیلم، به ایده‌های شانس، سرنوشت و ارتباط انسانی می‌پردازند و تجربه‌ای فوق‌العاده باورپذیر و همزمان خیال‌انگیز می‌سازند.

۳. اوایل بهار (Early Spring)

• سال اکران: ۱۹۵۶
• کارگردان: یاسوجیرو ازو
• بازیگران: چیکاگه آواشیما، چیشو ریو، ریو ایکبه، دایسوکه کاتو
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۱۰۰ از ۱۰۰

این فیلمِ سرشار از احساسات و صداقت، ساخته‌ی یکی از مؤلفان بزرگ تاریخ سینما، یاسوجیرو اوزو است که داستان پرآشوب زوجی را روایت می‌کند که از هم جدا می‌شوند و سپس راه خود را به سوی یکدیگر می‌یابند. اوزو این فیلم را به عنوان تلاشی برای «به تصویر کشیدن آنچه می‌توان آن را رقت‌انگیزی زندگی کارمندی نامید» توصیف کرد. این مضمون در چندین فیلم دیگر او، مانند «صبح بخیر» (Good Morning) و «گل بهاری» (Equinox Flower) نیز تکرار می‌شود، اما هرگز به اندازه‌ی فیلم «اوایل بهار»، محوری نیست. کار طاقت‌فرسای غیرانسانی زندگی سوگیاما در شرکت تولید آجر نسوز، بحران وجودی، افسردگی و در نهایت رابطه‌ی نامشروع او را رقم می‌زند.

اوزو در بسیاری از فیلم‌های پس از جنگ خود، ایده‌ی عشق ممنوعه را بررسی کرده و علاوه بر مخالفت با هنجارهای ژاپنی در مورد عشق و ازدواج، ساختارهای سرمایه‌داری ژاپن را نیز نقد می‌کند؛ ساختارهایی که پس از جنگ جهانی دوم در ژاپن همچنان رونق داشت. در «علف‌های شناور» (Floating Weeds)، که بازسازی فیلم صامت او با همین نام است، شاهد سقوط مرد جوانی به دام عشق یک زن بی‌بندوبار هستیم که جایگاه پایین‌تری نسبت به او دارد؛ در «گل بهاری»، دختر به صراحت جلوی هنجارهای سنتی ژاپنی پیرامون ازدواج می‌ایستد، ازدواج از پیش تعیین‌شده به دست پدرش را رد می‌کند و در عوض تصمیم می‌گیرد از روی عشق ازدواج کند؛ فیلم‌هایی مانند «اوایل بهار» و «خواهران مونکاتا» (The Munekata Sisters) به بررسی اشتیاق عاشقانه و تنهایی بین افراد در داخل و خارج از هنجارهای ازدواج می‌پردازند؛ مشخصاً در «اوایل بهار» شوجی سوگیاما، کارمندی اداری، که از همسرش، ماساکو، جدا شده، متأثر از سرخوردگی‌های روزمره، با تایپیستی در دفترش رابطه برقرار می‌کند.

۲. ابراز عشق (Love Exposure)

• سال اکران: ۲۰۰۸
• کارگردان: سیون سونو
• بازیگران: تاکاهیرو نیشیجیما، هیکاری میتسوشیما، ساکورا آندرو، ماکیکو واتانابه
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۸ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۰ از ۱۰۰

منتقدان فیلم دوست دارند صفاتی مانند شاهکار و حماسه را بارها برای فیلم‌هایی که لیاقتش را ندارند به کار ببرند. اما «ابراز عشق» سیون سونو، یک شاهکار حماسی واقعی است که با هرچه تاکنون دیده‌اید، فرق دارد. در این فیلم رمانتیک حماسی چهارساعته، یو، یک پسر نوجوان کاتولیک است که عاشق یوکو می‌شود. کل فیلم شامل تلاش‌های متعدد یو برای جلب نظر یوکو با انجام شیرین‌کاری‌های عجیب و غریب است که فیلم را به مرز جنون می‌کشاند و در عین حال، مضامینی چون اخلاق، مذهب، جنسیت و هویت را نیز بررسی می‌کند.

خلاف آثار پیشین سونو، که بین فیلم‌های هنری مینیمالیستی و فیلم‌ترسناک‌های ژاپنی در نوسان است، «ابراز عشق» یک ساختار پاپ کاملاً بدیع دارد که از قلب ترک خورده‌ی کارگردانش سرچشمه می‌گیرد. در پس‌زمینه‌ای از خون و خونریزی و کاتولیسیسم، داستان فیلم اساساً عاشقانه‌ای شیرین بین جوانانی است که از نسلی می‌آیند که زندگی‌اشان تحت ظلم و خودخواهی، از معنا تهی شده است. سیون سونو در میان پیچ و خم‌های زیاد «ابراز عشق»، عشق و عاشقی را به زبان خودش معنا می‌کند.

۱. نام تو (Your Name)

• سال اکران: ۲۰۱۶
• کارگردان: ماکوتو شینکای
• بازیگران: ریونوسوکه کامیکی، مونه کامیشیرایشی، ریو ناریتا، آئویی یوکی
• امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
• امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۸ از ۱۰۰

در آغاز، «نام تو» شبیه یک انیمه‌ی کمدی دیگر به نظر می‌رسد که در آن شخصیت‌های اصلی، میتسوها و تاکی، دو غریبه که زندگی‌های جداگانه‌ای دارند، یک شب جایشان با یکدیگر عوض می‌شود. با این حال، با پیشروی داستان، می‌بینیم که ماکوتو شینکای در این اثر انیمیشنی، با بهره‌گیری از ایده‌ی کلاسیکِ جابه‌جایی بدن شبیه فیلم «جمعه عجیب» (Freaky Friday)، داستانی عاشقانه و باشکوه را خلق می‌کند که فراتر از مرزهای زمان و مکان می‌رود؛ فیلمی که همچون قصه‌های پریان، سرشار از عمق احساسی است و تماشای آن تجربه‌ای زیبا را رقم می‌زند که اشکتان را درمی‌آورد.

خواندنی‌ها

غم‌انگیزترین انیمه‌های تاریخ برای وقت‌هایی که دلتان یک گریه‌ی حسابی می‌خواهد

«نام تو» تنها به حقه‌های فیلم‌های دیگری که براساس جابجایی بدن ساخته شده‌اند، کفایت نمی‌کند. فیلم با بهره‌گیری از مفهوم سفر در زمان، پیچیدگی‌های بیشتری را به زندگی‌های تاکی و میتسو می‌افزاید. با این وجود، روایت غیرخطی فیلم نه تنها مانع از پیشرفت داستان نمی‌شود، بلکه پیوند میان تاکی و میتسوها و همچنین اشتیاق آن‌ها برای دیدار رودررو را به‌مراتب عمیق‌تر می‌سازد. کیفیت انیمیشن و موسیقی متن نیز بر بار عاطفی فیلم می‌افزایند؛ جنبه‌هایی که هر دو تحسین‌های فراوانی را برانگیخته‌اند. این عناصر، در کنار داستان کلی اثر، «نام تو» را به یکی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ژاپن تبدیل کرده‌اند.

منبع: Vogue