«پادشاه دیوانه»؛ تئاتر بازی تاجوتخت بر پردهی خانهی شکسپیر
نمایش تازه کمپانی رویال شکسپیر که نزدیک به یک دهه روی آن کار شده است، پس از لغو پنج اجرای پیشنمایش، سرانجام در سالن تئاتر رویال شکسپیر در استراتفورد-آپون-ایون روی صحنه رفت. شخصیتهای درمانده «بازی تاجوتخت» (Game of Thrones) زمستانی سخت و پر از نارضایتی را پیشبینی میکنند، اما گروه رویال شکسپیر با اجرای نخستین نمایش جهانی پیشدرآمد این مجموعه محبوب تلویزیونی، که بر اساس رمانهای فانتزی جورج آر. آر. مارتین ساخته شده، به تابستانی درخشان امیدوار است.
نمایش «پادشاه دیوانه» (The Mad King) درست ۳۰ سال پس از انتشار نخستین رمان مجموعه «ترانه یخ و آتش» (A Song of Ice and Fire) نوشته جورج آر. آر. مارتین، یعنی بازی تاجوتخت، روی صحنه رفته است. این نمایش یک اجرای ویژه در سالن بازسازیشده رویال شکسپیر خواهد داشت؛ سالنی با ظرفیت ۸۷۰ نفر. تمام بلیتهای دوره اجرای نمایش، با قیمتهایی بین ۱۰ تا ۹۵ پوند، به طور کامل فروخته شدهاند.
دانیل ایوانز و تامارا هاروی، مدیران هنری مشترک کمپانی رویال شکسپیر، این نمایش حماسی را اثری ۲۲۵ دقیقهای با احتساب زمان استراحت معرفی کردهاند که «رویدادهایی را که در کتابها به آنها اشاره شده، به شکلی هیجانانگیز به تصویر میکشد». آنها همچنین پادشاه دیوانه را «نخستین تولید نمایشی برآمده از آثار رسمی جورج آر. آر. مارتین» دانستهاند.
نشانگرهای کتاب پادشاه دیوانه که برای این رمانهای قطور طراحی شدهاند، در فروشگاه هدیه کمپانی به فروش میرسند. با این حال، متن نمایشنامه فعلا برای خرید در دسترس نیست و همین موضوع بحثهای زیادی را در انجمنهای گفتگو درباره داستان نمایش به راه انداخته است؛ داستانی که شخصیتهای آشنایی از خاندانهای تارگرین، استارک، لنیستر، براتیون و مارتل را در خود دارد.
از تماشاگرانی که گوشیهای دوربیندار همراه خود دارند نیز خواسته شده برای «محافظت از جادوی» نمایش، دوربین گوشیهای خود را با برچسبهایی با عنوان «محافظ سوگندخورده» بپوشانند؛ ارجاعی مستقیم به سوگندهای وفاداری در بازی تاجوتخت.
روایتی از گذشته وستروس
اقتباس این نمایش را دانکن مکمیلان انجام داده است؛ نویسندهای که نزدیک به یک دهه روی این پروژه کار کرده است. مکمیلان در دفترچه راهنمای نمایش نوشته است که داستان روی مسابقه نیزهبازی در هرنهال تمرکز دارد؛ «رویدادی مهم در تاریخ بازی تاجوتخت که هرگز در صفحات کتاب یا روی پرده به نمایش درنیامده است».
مکمیلان اضافه کرده که او و دومینیک کوک، کارگردان نمایش، میخواستند اثری بسازند که «هم برای طرفداران و هم برای کسانی که تازه با این جهان آشنا میشوند» قابلدنبال کردن باشد؛ نمایشی که «در دل تاریخ بزرگتر داستان قرار بگیرد، اما به خودی خود نیز کامل باشد».
مکمیلان و کوک نخستین بار در سال ۲۰۲۱ به عنوان همکاران پروژهای مرتبط با بازی تاجوتخت معرفی شدند؛ پروژهای که در آن زمان مکان مشخصی برای اجرای آن اعلام نشده بود.
پادشاه دیوانه روی صحنهای صلیبیشکل اجرا میشود و تماشاگران در اطراف آن قرار میگیرند. این این نمایش حدود ۳۶ بازیگر دارد و پیش از رسیدن به اجرای عمومی، دوره سختی از اجراهای پیشنمایش را پشت سر گذاشته است.
پنج اجرای اولیه نمایش لغو شد و کمپانی اعلام کرد که بازیگران، گروه خلاق و تیم فنی به زمان بیشتری نیاز دارند تا نمایش را در روند آمادهسازی پیش ببرند و اصلاح کنند. طبق توضیح کمپانی، این تصمیم به دلیل جاهطلبانه و حماسی بودن تولید و همچنین تاثیر تاخیرهای غیرمنتظره در آمادهسازی صحنه گرفته شد.
سخنگوی کمپانی رویال شکسپیر نیز اعلام کرد با تماشاگرانی که تحت تاثیر این لغوها قرار گرفته بودند تماس گرفته شده تا بازپرداخت وجه یا ثبت دوباره بلیتها برای آنها هماهنگ شود.
تلاش برای جذب تماشاگران تازه
تقاضای بالا برای بلیتهای پادشاه دیوانه، در کنار فروش کامل بلیتهای «باغ آلبالو» (The Cherry Orchard) با بازی هلن هانت و کنت برانا در سالن اسوان، به پر شدن خزانه کمپانی کمک خواهد کرد؛ آن هم پس از آنچه ایوانز سال گذشته وضعیتی مخاطرهآمیز توصیف کرده بود.
یک بازسازی ساختاری تازه به کمپانی اجازه داده است هزینههای پایه خود را سالانه ۲.۸ میلیون پوند کاهش دهد. کمپانی رویال شکسپیر اعلام کرده این تغییرات «صرفا بر اساس کاهش هزینههای مالی ما نبوده است»، بلکه با هدف آن انجام شده که کمپانی «تا حد امکان موثر و کارآمد عمل کند و در موقعیتی قرار بگیرد که درآمد بیشتری برای سرمایهگذاری در تولید تئاتر و آموزش از طریق تئاتر ایجاد کند؛ چیزی که هدف اصلی ماست».
رویال شکسپیر با تبدیل صحنه خود به جهان وستروس برای پادشاه دیوانه، امیدوار است تماشاگرانی را جذب کند که تازه با سالن استراتفورد یا حتی تئاتر به طور کلی آشنا شدهاند.
این کمپانی در سالهای اخیر با استفاده از آثار شناختهشده و اقتباس از آنها موفقیت قابلتوجهی به دست آورده است. یکی از نمونههای آن اقتباس از فیلم «همسایه من توتورو» (My Neighbor Totoro) ساخته استودیو جیبلی است که مانند پادشاه دیوانه با عروسکگردانی خلاقانه اجرا میشود.
همسایه من توتورو در سال ۲۰۲۲ در باربیکان لندن روی صحنه رفت و سپس به وستاند منتقل شد؛ اجرایی که در ژانویه به پایان میرسد.
واکنش تماشاگران به پادشاه دیوانه
در میان تماشاگران حاضر در سالن رویال شکسپیر در شب جمعه، ادوارد ۲۹ ساله از دادلی و یکی از طرفداران بازی تاجوتخت حضور داشت. او پیش از این از سالنهای بیرمنگام هیپودروم و ولورهمپتون گرند بازدید کرده بود، اما این نخستین بار بود که به سالن رویال شکسپیر میآمد.
او درباره نمایش گفت: «لبخند از لبم کنار نمیرود؛ خیلی جذاب است»، هرچند در ابتدا «وقتی زمان اجرای آن را دیدم، شوکه شدم».
عایشه ۲۸ ساله نیز یکی دیگر از تماشاگرانی بود که برای نخستین بار به این ساختمان آمده بود. او از لندن به استراتفورد سفر کرده بود و به عنوان یکی از طرفداران این مجموعه گفت نمایش «بهخوبی با کتابها و سریالها قابل مقایسه است؛ آنها کار فوقالعادهای انجام دادهاند».
ریچل ۵۱ ساله چند بار در سال به سالن رویال شکسپیر میآید و آخرین بار برای تماشای اقتباس «غول بزرگ مهربان» نوشته روالد دال به این سالن رفته بود. او گفت ترکیب آثار شکسپیر با چنین اقتباسهایی «تنوع خوبی» ایجاد میکند.
دایان ۶۶ ساله نیز برای تماشای باغ آلبالو به سالن آمده بود. او از اینکه دو صحنه اصلی کمپانی رویال شکسپیر در این تابستان هیچ اثر شکسپیری را روی صحنه ندارند، ابراز ناراحتی کرد. نسخهای کوتاهشده از «رؤیای شب نیمه تابستان» (A Midsummer Night’s Dream) که با همکاری تئاتر کودکان یونیکورن ساخته شده، در صحنه سوم یعنی دی آدر پلیس (The Other Place) اجرا میشود.
دایان گفت: «برای من شخصا مایه ناامیدی است. میدانم این حرف ممکن است مغرورانه به نظر برسد و قصدم این نیست، اما نام این مرکز کمپانی رویال شکسپیر است… تعادل به هم خورده است. این کار تا حدی خیانت به نام و فلسفه وجودی آنهاست. با این حال، کاملا درک میکنم که آنها مشکلات مالی دارند.»
او در ادامه گفت: «من احتمالا تنها فرد روی زمین هستم که سریال تلویزیونی را تماشا نکردهام… میدانم که این مجموعه طرفداران بسیار وفاداری دارد.»
در انجمن گفتوگوی طرفداران تئاتر، تئاتربورد، افرادی که پادشاه دیوانه را دیده بودند از ویژگیهایی مانند «پژواک تراژیک کاملا شکسپیری» و «لحن شبیه به شکسپیر» تمجید کردند. یکی از کاربران نیز این اثر را «از نظر تئاتری همسطح مراسم افتتاحیه المپیک ۲۰۱۲ لندن» توصیف کرد.
استیون و بتانی، هر دو ۳۰ ساله، بهتازگی به استراتفورد نقل مکان کردهاند و اوایل امسال نمایش «هنری پنجم» (Henry V) از کمپانی رویال شکسپیر را دیده بودند.
بتانی با «امید دیدن یک اژدها در این شب» به تماشای نمایش آمده بود و استیون گفت آنها انتظار نداشتند کمپانی رویال شکسپیر چنین اثری را روی صحنه ببرد.
بتانی گفت: «این کار افراد بیشتری را جذب میکند که معمولا به تئاتر نمیآیند. آنها ممکن است از این تجربه لذت ببرند و بعد ببینند چه چیزهای دیگری برای ارائه وجود دارد. حضور این نمایش در استراتفورد به جای لندن باعث میشود گروههای متفاوتی از مخاطبان جذب شوند.»
استیون نیز با او موافق بود: «انتظار دارید چنین نمایشی را در وستاند ببینید، نه استراتفورد.»
نمایش «هملت: درود بر دزد» (Hamlet Hail to the Thief) از کمپانی رویال شکسپیر نیز تلاش دیگری برای جذب مخاطبان تازه است. این نمایش تراژدی شکسپیر را با آلبومی از گروه ریدیوهد ترکیب میکند و قرار است زمستان امسال در لندن روی صحنه برود.
با توجه به استقبال اولیه و فروش کامل بلیتهای پادشاه دیوانه، پیشبینی میشود این نمایش نیز بهسرعت مسیر مشابهی را دنبال کند.
متاسفانه برای ما مخاطبان ایرانی، تماشای پادشاه دیوانه روی صحنه رویال شکسپیر فعلا ممکن نیست. با این حال، میتوان امیدوار بود که در نهایت نسخهای ضبطشده از این نمایش منتشر شود تا علاقهمندان در سراسر جهان نیز فرصت تماشای این اقتباس تازه از جهان بازی تاجوتخت را پیدا کنند.
منبع: The Guardian
