مصنوعات طلا چیست؛ راهنمای خرید زیورآلات و محاسبه اجرت ساخت

مصنوعات طلا به هر نوع طلایی گفته می‌شود که در دسته طلای زینتی قرار می‌گیرد. این محصول در بازار طلا بر خلاف سکه یا طلای آب‌شده هزینه اجرت ساخت دارد. بسیاری از خریداران به خاطر آشنا نبودن با نحوه قیمت‌گذاری و تفاوت اجرت، زیورآلات را با هدف سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت می‌خرند و موقع فروش ضرر می‌کنند. قبل از خرید طلا باید همه‌چیز را بدانید تا به خاطر اجرت ساخت هزینه بیشتری از جیبتان نرود.

منظور از مصنوعات طلا چیست؟

مصنوعات طلا را می‌توان در ساده‌ترین تعریف زیورآلات و اشیای ساخته‌شده از طلای خالص به همراه آلیاژهای فلزی دانست.

طلای شکل‌گرفته بازار با قطعات ریخته‌گری با قالب و سکه‌های بانکی متفاوت است. این مرزبندی فرم، نوع کاربرد و میزان افت ارزش در فروش را تعیین می‌کند.

تفاوت مصنوعات طلا با طلای آب‌شده و سکه طلا

طلای آب‌شده از ذوب زیورآلات دست‌دوم و شکسته‌ها حاصل می‌شود و شکل هندسی مشخص یا سطح صافی ندارد. این طلا برای کارهای زینتی استفاده نمی‌شود و اصلا اجرتی بابت ساخت روی آن محاسبه نمی‌شود. اما خریدار برای زیورآلات هزینه طراحی، قالب‌گیری، سوار کردن سنگ و پولیش را به عنوان اجرت پرداخت می‌کند.

سکه طلا هم قطعه‌ای استاندارد است که زیر نظر مستقیم بانک مرکزی ضرب می‌شود و وزن و عیار مشخصی دارد. سکه هم مشمول اجرت ساخت نمی‌شود اما بر اساس شرایط بازار حباب قیمت دارد. مصنوعات موقع فروش دوباره به طلافروش با کسر اجرت و مالیات و سود معامله می‌شوند اما طلای آب‌شده نزدیک‌ترین نرخ را به بهای روز بازار دارد.

انواع مصنوعات طلا

منظور از مصنوعات طلا طیف وسیعی از زنجیر، النگو، انگشتر و دستبندهای کارگاهی تا دست‌سازهای سنتی است. این اقلام بر مبنای وزن، گروه سنی، روش ساخت و سلیقه خریداران طبقه‌بندی می‌شوند.

زیورآلات طلای زنانه

بخش عمده تولید کارگاه‌های طلاسازی به مدل‌های زنانه اختصاص دارد. گوشواره، نیم‌ست، گردنبند، دستبند و سرویس کامل از اجزای اصلی این گروه هستند. این وسایل در وزن‌های بسیار متنوع از کمتر از یک گرم تا کارهای سنگین چند 10 گرمی طراحی و ساخته می‌شوند. برای انتخاب این اکسسوری‌ها گزینه‌های متنوعی در صفحه خرید زیورآلات طلا زنانه موجود است.

تولیدات زنانه تنوع زیادی در روش ساخت دارند و از فناوری‌های ریخته‌گری دقیق و لیزر استفاده می‌کنند. استفاده از تراش‌های زنجیری و ترکیب طلا با سنگ‌های زینتی یا نگین‌های اتمی در زیورآلات زنانه بسیار متداول است. هر چه تراش و نگین‌کاری روی کار بیشتر باشد، زمان صرف‌شده برای تولید آن بالا می‌رود.

زیورآلات طلای مردانه

تولیدات مردانه طراحی متفاوتی دارند و بیشتر به شکل دستبندهای چرم و طلا، انگشترهای نگین‌دار، زنجیرهای ضخیم و حتی دکمه‌سردست طراحی می‌شوند. استفاده از طرح‌های ساده و پلاک‌های بدون نگین در این سبک رواج بیشتری دارد. برای آنکه بهتر در جریان باشید می‌توانید صفحه خرید زیورآلات طلا مردانه را نگاه کنید.

در مدل‌های مردانه به دلیل ضخامت و ابعاد بزرگ معمولا وزن فلز به کار رفته بالاتر است. استفاده از آلیاژ طلا در کنار متریال‌هایی مثل بافت چرم، سنگ اونیکس و الیاف ضدحساسیت از روش‌های پرکاربرد در کارگاه‌ها است. در این مدل‌ها بخش طلایی وزن‌کشی و قیمت‌گذاری می‌شود و ارزش متریال فرعی به صورت جداگانه تعیین می‌شود.

زیورآلات طلای بچگانه

اکسسوری‌های مخصوص کودکان با استانداردهای ایمنی متفاوتی نسبت به زیورآلات بزرگسالان تولید می‌شوند. این محصولات شامل گوشواره‌های پیچی، پلاک‌های فانتزی، دستبندهای بسیار نازک زنجیری و این مدل زیورآلات هستند. لبه این قطعات کاملا پرداخت می‌شود تا برندگی نداشته باشد و به پوست کودکان آسیب نرساند.

وزن این محصولات پایین است تا تهیه آن‌ها هزینه زیادی ایجاد نکند. قفل‌های استفاده‌شده در گوشواره و دستبند کودک به صورت فشاری یا پیچی ساخته می‌شوند تا به آسانی باز نشوند.

مصنوعات طلای دست‌ساز و سنتی

این دسته از مصنوعات بدون استفاده از قالب‌های صنعتی پرتیراژ و با کمک چکش‌کاری یا ملیله‌کاری و قلم‌زنی استادکاران طلاساز طراحی می‌شوند. هر قطعه از این کارها دارای ویژگی‌های انحصاری است و زمان ساخت آن چند برابر کارهای ماشینی طول می‌کشد. شهرهایی مثل یزد و اصفهان قطب‌های سنتی این شکل از هنر فلزکاری هستند.

طلای دست‌ساز سنتی عیار مشخص و شناسنامه دارد و استحکام بالاتری در مقایسه با کارهای ظریف ریخته‌گری نشان می‌دهد. تراش‌های دستی روی سطح فلز کمک می‌کند بدون نیاز به سنگ‌های قیمتی درخشش ایجاد شود. اجرت این کارها بالاترین سهم را نسبت به سایر مصنوعات طلا دارد.

اجرت ساخت در مصنوعات طلا

هزینه ساخت یا همان اجرت بخش ثابت هزینه‌های خرید طلا در فاکتور نهایی است. این مبلغ بسته به میزان ظرافت قطعه یا عوامل دیگری از جمله کشور سازنده و فناوری به‌کاررفته تغییر می‌کند.

اجرت ساخت چیست و چطور محاسبه می‌شود؟

اجرت ساخت هزینه‌ای است که طلاساز برای تبدیل طلای آب‌شده یا هر طلای دیگری به یک قطعه قابل استفاده طلب می‌کند. این هزینه به صورت درصدی از قیمت طلای روز یا به صورت یک مبلغ ثابت به ازای هر گرم دریافت می‌شود. فرمول محاسبه ارزش کل شامل ضرب وزن در قیمت گرمی، اضافه شدن درصد اجرت، سود قانونی مغازه و مالیات است. برای درک شفاف فرمول‌ها و مراحل حسابداری فاکتور گزارش نحوه محاسبه اجرت طلا در بازار را می‌توانید مطالعه کنید.

محاسبه درصدی در زمان جهش قیمت طلا هزینه اجرت را بالا می‌برد. محاسبه ریالی یا تومانی به ازای هر گرم، عدد شفاف‌تری را در معاملات نقدی به مشتری نشان می‌دهد. در فاکتور رسمی هم این عدد در ردیف جداگانه‌ای ثبت می‌شود تا خریدار میزان پرداخت بابت ساخت را بداند.

تفاوت اجرت در طلای ساده، پرکار و کم‌اجرت

اجرت مصنوعات طلا یکسان نیست. النگوهای ساده بدون تراش و النگوهای پرسی در دسته کارهای کم‌اجرت قرار می‌گیرند. سرویس‌های پر از نگین و پایه‌کوبی دستی اما بالاترین دستمزد ساخت را دارند. اینجا لازم است مقاله‌ای که قبلا با عنوان کدام نوع طلا اجرت کمتری دارد را بخوانید.

طلای کارکرده که بدون اجرت معامله می‌شود با طلای نو فرق دارد. با این حال کارگاه‌ها النگوها و پلاک‌های ساده را با اجرت‌های 3 تا 7 درصد به بازار عرضه می‌کنند. پلاک‌های زنجیری سبک و دستبندهای نخی دارای قطعه طلا از گزینه‌های مناسب خرید طلای کم‌اجرت برای خریداران معمولی به شمار می‌آیند.

کارهای وارداتی یا ساخته‌شده با دستگاه‌های لیزری پیشرفته گاهی تا 25 درصد یا حتی مبالغ ثابت بالاتری به ازای هر گرم اجرت دارند. مثلا زنجیرهای ایتالیایی به علت بافت فشرده و طراحی پیچیده در این دسته قرار دارند. با افزایش اجرت فاصله قیمت خرید و قیمت فروش دوباره قطعه بیشتر خواهد شد.

عیار رایج در مصنوعات طلا

عیار نشان‌دهنده نسبت طلای خالص به کل آلیاژ استفاده‌شده در ساخت یک قطعه است. قبل از آنکه موارد این بخش را بخوانید بهتر است اصلا بدانید عیار طلا چیست.

• عیار 18 (750): این عیار استاندارد اصلی ساخت مصنوعات در ایران و بخش بزرگی از جهان است. در این آلیاژ 75 درصد وزن را طلای خالص و 25 درصد را سایر فلزات پایه تشکیل می‌دهند. این ترکیب دوام بیشتری از طلا با عیار 24 دارد.
• عیار 24 (999.9): خلوص این عیار 99.9 درصد است و به عنوان طلای خام یا شمش و سکه‌های خاص کاربرد دارد. به خاطر نرمی و شکل‌پذیری بسیار بالا و مقاومت پایین در برابر ضربه و خمیدگی اصلا در ساخت زیورآلات به کار نمی‌رود.
• عیار 21 و 22: این عیارها با خلوص بالاتر معمولا در کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس مورد استفاده قرار می‌گیرند. رنگ این عیارها به دلیل خلوص بالای طلا به زردی گرایش بیشتری دارد و بافت آن‌ها نسبت به عیار 18 نرم است.
• عیار 14 و 9: این استانداردها در کشورهای اروپایی و آمریکایی برای تولید زیورآلات تجاری رواج دارند. مقاومت مکانیکی این محصولات بالاست اما درصد طلای به کار رفته در آن‌ها کمتر از نیمی از کل وزن قطعه است.

نکات مهم هنگام خرید مصنوعات طلا

با مطالعه راهنمای خرید طلا می‌توانید شاخص‌های مناسب را مدنظر داشته باشید.

• دریافت فاکتور معتبر: فاکتور باید روی سربرگ رسمی با مهر و امضای طلافروشی صادر شود. آدرس دقیق واحد صنفی، کد رهگیری، شماره تلفن، تاریخ ثبت و هر چیزی که لازم است در بالای برگه قرار می‌گیرد.
• ثبت مشخصات جزئی: نام دقیق قطعه، عیار، وزن دقیق تا دو رقم اعشار، نرخ روز طلا، درصد اجرت ساخت و مبالغ سود و مالیات باید به صورت تفکیک‌شده در فاکتور نوشته شوند.
• بررسی کد استاندارد و عیار حک‌شده: روی بدنه تمامی زیورآلات قانونی علامت عیار ضرب می‌شود. این اعداد معمولا در بخش پشتی آویز، لبه داخلی قفل گوشواره یا بدنه دستبند قرار دارد.
• وزن‌کشی مجدد: وزن نمایش‌داده‌شده روی ترازوی طلافروشی باید بدون حضور محافظ‌های پلاستیکی و جعبه باشد. این عدد باید عینا در فاکتور درج شود.
• شفافیت درباره وزن نگین: در صورتی که قطعه دارای سنگ‌های غیرقیمتی یا نگین اتمی باشد، وزن نگین‌ها باید از وزن کل کم شود تا قیمت طلای خالص محاسبه شود.

برای کسانی که دنبال بررسی مدل‌ها و برندهای اصل هستند، گزینه‌های زیادی در پلتفرم‌های رسمی فروشگاهی وجود دارد و متقاضیان می‌توانند پیش از انتخاب نسبت به خرید زیورآلات طلا با مشخصات مشخص اقدام کنند.

اشتباهات رایج در خرید مصنوعات طلا

یکی از خطاهای رایج انتخاب زیورآلات سنگین و پر از نگین به نیت پس‌انداز است. هنگام فروش قطعه به طلافروش اجرت ساخت، سود فروشنده و درصدهای مالیات کاملا حذف می‌شوند. اگر قطعه دارای سنگ‌های غیرقیمتی باشد، وزن این سنگ‌ها هم از قیمت روز طلا کم خواهد شد و تنها ارزش طلای خالص با عیار 18 ملاک بازخرید قرار می‌گیرد.

اشتباه بعدی توجه نکردن به نوع اتصالات، قفل‌ها و مقاومت فیزیکی قطعات سبک است. برخی محصولات که با فناوری ریخته‌گری پوک تولید می‌شوند، مقاومت ضربه‌ای پایینی دارند و در استفاده روزمره تغییر فرم می‌دهند. خرید زیورآلات بدون تطبیق کدهای حک‌شده روی طلا با نوشته‌های فاکتور از دیگر خطاهای رایج در بازار است.

جمع‌بندی

مصنوعات طلا بخش عمده‌ای از بازار طلا را به خود اختصاص داده‌اند و تنوع بالایی دارند. تفاوت اساسی این نوع طلا با سکه و طلای آب‌شده در اجرت ساخت و کارمزد طراحی است که روی قیمت پایانی تاثیر دارند. شناخت عیار 18، شیوه ثبت اجرت در فاکتور و بررسی کد استاندارد حک‌شده موقع خرید زیورآلات اهمیت دارد.

منبع: دیجی‌کالا مگ