بازار بزرگ کرمان؛ معرفی کامل راسته‌ها و ساعت کاری

بازار کرمان جایی است که می‌توانید در یک پیاده‌روی، از میدان صفوی به کاروانسرای قاجاری برسید، صدای مسگری بشنوید و با کلمپه و زیره برگردید. برای دیدن این بخش از جاهای دیدنی کرمان، بهتر است مسیر را بشناسید؛ چون بازار بزرگ فقط یک دالان طولانی نیست و بعضی از جذاب‌ترین راسته‌هایش در مسیرهای فرعی پنهان شده‌اند. این راهنما کمک می‌کند ورودی مناسب، زمان خرید و بخش دلخواهتان را راحت‌تر پیدا کنید.

بازار بزرگ کرمان در یک نگاه؛ جدول مشخصات، طول بازار و ساعت کاری

با ورود به بازارچه‌ها، سراها و شاخه‌های شمالی و جنوبی، مسافت پیاده‌روی بیشتر می‌شود. شهرت بازار کرمان به امتداد راسته‌های آن مربوط می‌شود؛ این عنوان با بزرگ‌ترین بازار ایران از نظر مساحت تفاوت دارد.

بازار کرمان کجاست؟ آدرس، مسیر دسترسی و نقشه پیاده‌روی در بازار

بازار بزرگ در بافت تاریخی مرکز کرمان قرار دارد. ورودی غربی آن از میدان ارگ قابل دسترسی است و بخش شرقی به خیابان میرزارضای کرمانی و محدوده‌ی میدان مشتاقیه می‌رسد. خیابان شریعتی در شمال و خیابان‌های امام خمینی و مطهری در جنوب، راه‌های ورود به شاخه‌های دیگر مجموعه را فراهم می‌کنند. بنابراین بازار نشانی یک مغازه یا یک ورودی مشخص را ندارد.

برای اولین بازدید، از میدان ارگ شروع کنید. ترتیب کلی حرکت از غرب به شرق چنین خواهد بود:

1. میدان ارگ و ورودی بازار
2. بازار نقاره‌خانه و سراجی
3. چهارسوق و بازار گنجعلی خان
4. بازار اختیاری
5. بازار وکیل
6. بازار مظفری و محدوده‌ی مسجد جامع
7. خروج به سمت خیابان میرزارضای کرمانی و میدان مشتاقیه

این ترتیب، راهنمای حرکت روی محور اصلی است؛ بازار مسگرها، زرگرها و حاج آقا علی را باید با خروج کوتاه از این مسیر ببینید. اگر بیشتر به مسجد جامع علاقه دارید، می‌توانید گردش را از سمت مشتاقیه آغاز کنید و همین مسیر را برعکس بروید.

برای رسیدن با تاکسی، نام میدان ارگ یا میدان مشتاقیه را بگویید و ادامه را پیاده طی کنید. با خودروی شخصی هم بهتر است از پارکینگ‌های اطراف ورودی‌ها استفاده کنید؛ ورود به کوچه‌های باریک بافت تاریخی، پیدا کردن جای پارک را آسان‌تر نمی‌کند. کفش راحت بپوشید و خریدهای سنگین را به پایان بازدید موکول کنید.

معرفی بخش‌ها و راسته‌های بازار تاریخی کرمان؛ از ارگ تا مشتاقیه

در بازار کرمان، از گنبد چهارسوق به کاروانسرا و از راسته‌ی مسگرها به پارچه‌فروش‌ها می‌رسید. بناها همگی هم‌سن نیستند و هر بخش، دوره‌ای از تاریخ شهر را نشان می‌دهد.

بازار نقاره‌خانه و اختیاری؛ شروع مسیر و اتصال راسته‌ها

در ورودی میدان ارگ، سردر بلند و کاشی‌کاری‌شده‌ی نقاره‌خانه توجه را جلب می‌کند. اتاق‌های بالای این بخش زمانی محل نقاره‌زدن برای اعلام پایان کار بازار بودند؛ یعنی پیش از ساعت‌ها و اعلان‌های امروزی، صدای نقاره خبر تعطیلی حجره‌ها را می‌رساند. بعد از آن، بازار سراجی قرار دارد که نامش یادگار فعالیت سراج‌ها و سازندگان لوازم چرمی است.

بازار اختیاری میان بخش گنجعلی خان و مجموعه‌ی وکیل قرار می‌گیرد و از بخش‌های قدیمی بازار به شمار می‌رود. کاروانسرای گلشن و راه‌های دسترسی به بازارچه‌های سرداری، این محدوده را برای گشتن در مسیرهای فرعی جذاب می‌کنند. اگر فقط از وسط دالان عبور کنید، بخشی از دیدنی‌های همین قسمت را از دست می‌دهید.

بازار گنجعلی خان کرمان و بازار مسگرها؛ قلب تپنده مجموعه صفوی

بازار گنجعلی خان کرمان بخشی از مجموعه‌ای است که در دوره‌ی شاه‌عباس اول شکل گرفت. میدان، حمام، مسجد، کاروانسرا، آب‌انبار و ضرابخانه کنار فضای تجاری قرار گرفته‌اند؛ ترکیبی که نشان می‌دهد بازار قدیم فقط جای خرید نبوده و بخش مهمی از زندگی شهر در آن جریان داشته است.

در چهارسوق، محل برخورد راسته‌ها، چند لحظه به سقف نگاه کنید. گچ‌بری‌ها، نقاشی‌ها و ارتفاع گنبد، این تقاطع را از یک چهارراه ساده جدا می‌کنند. سپس به حاشیه‌ی میدان و راسته‌ی مسگرها بروید؛ جایی برای دیدن سینی، دیگ، قابلمه و ظروف تزیینی مسی. اگر کارگاهی مشغول ساخت یا تعمیر باشد، فرصت دیدن کار دست را هم خواهید داشت.

حمام گنجعلی خان با نمایش فضاها و ابزارهای حمام قدیمی، توقف بعدی خوبی خواهد بود. ضرابخانه‌ی مجموعه هم به موزه‌ی سکه تبدیل شده؛ پس می‌توانید خرید، معماری و موزه‌گردی را در همین محدوده کنار هم بگذارید.

بازار وکیل کرمان و بازار حاج آقا علی؛ شکوه معماری عصر قاجار

بازار وکیل کرمان را با بازار وکیل شیراز اشتباه نگیرید. این بخش به مجموعه‌ی وکیل‌الملک در دوره‌ی قاجار تعلق دارد و همراه با حمام، مسجد و کاروانسرا ساخته شده است. پیوستگی طاق‌ها و حضور بناهای خدماتی در کنار حجره‌ها، تصویر روشنی از یک مجموعه‌ی تجاری قدیمی می‌سازد.

حمام وکیل با کاربری چایخانه‌ی سنتی شناخته می‌شود و توقف در آن، خستگی پیاده‌روی را کمتر می‌کند. برای یک استراحت کوتاه، نشستن در فضای یک بنای تاریخی بخشی از خود گردش خواهد بود.

بازار حاج آقا علی در شاخه‌ی شمالی‌جنوبی مجموعه، از خیابان شریعتی به سمت بازار کفاش‌ها امتداد دارد و با نام بازار آهنگری هم شناخته می‌شود. آب‌انبار، کاروانسرا و مسجد چهلستون از عناصر مهم مجموعه‌ی آن هستند. این قسمت را در مسیر فرعی ببینید؛ قرار نیست هنگام حرکت مستقیم از ارگ به مشتاقیه، از تمام آن عبور کنید.

بازار مظفری کرمان و بازار قدمگاه؛ پایانه شرقی بازار در جوار مسجد جامع

در ادامه‌ی بازار وکیل، به بخش مظفری و محدوده‌ی مسجد جامع می‌رسید. ریشه‌ی این مجموعه به دوره‌ی آل‌مظفر و قرن هشتم هجری قمری برمی‌گردد؛ بنابراین معرفی تمام بازار تاریخی کرمان به‌عنوان بنایی صفوی یا قاجاری، بخشی از سابقه‌ی آن را نادیده می‌گیرد.

مسجد جامع با ایوان‌ها و کاشی‌کاری‌هایش مهم‌ترین توقف معماری در این سوی مسیر خواهد بود. بازار قدمگاه هم با خریدوفروش‌های خرد و ارتباطش با محدوده‌ی عطاران شناخته می‌شود. اینجا برای خریدهای روزمره و دیدن رفت‌وآمد مردم مناسب‌تر از توقف طولانی مقابل ویترین صنایع‌دستی خواهد بود. اگر مسیر را از میدان ارگ شروع کرده باشید، می‌توانید گردش را با بازدید مسجد و خروج به سمت مشتاقیه تمام کنید.

بازار قلعه محمود، بازار عزیز و بازار سردار؛ راسته‌های قدیمی و بومی

بازار قلعه محمود در شاخه‌ی جنوبی، آن سوی خیابان امام خمینی قرار دارد. این بخش سابقه‌ی فعالیت‌هایی مانند آهنگری و پارچه‌فروشی دارد، اما نباید انتظار داشت تمام حجره‌هایش مانند محور گنجعلی خان پررونق باشند. جذابیت آن بیشتر در شناخت ادامه‌ی بافت قدیمی شهر پیدا می‌شود.

بازار عزیز در سوی شمالی مجموعه قرار می‌گیرد و احداث خیابان شریعتی، پیوستگی قدیمی آن را تغییر داده است. در مقابل، بازار سردار با بازارچه‌های متصل به اختیاری و سابقه‌ی پارچه‌فروشی، مقصد مناسب‌تری برای علاقه‌مندان به پارچه خواهد بود. اختلاف سطح و پله‌های بعضی بخش‌ها را هم در نظر بگیرید، به‌خصوص اگر با کالسکه یا همراه سالمند بازارگردی می‌کنید.

در بازار کرمان چه بخریم؟ راهنمای بورس طلا، سوغات، مس و فرش

برای خرید در بازار کرمان، این محدوده‌ها را در اولویت بگذارید:

بازار طلافروشان کرمان؛ قیصریه ابراهیم‌خان و راسته زرگرها

قیصریه ابراهیم‌خان از شناخته‌شده‌ترین بخش‌های بازار طلافروشان کرمان به شمار می‌رود. این محدوده به مجموعه‌ی ابراهیم‌خان ظهیرالدوله در دوره‌ی قاجار تعلق دارد و برای دیدن ویترین‌های طلا، مقصد مشخص‌تری از قدم‌زدن بدون برنامه در تمام بازار خواهد بود.

برای خرید، فقط قیمت روی ویترین را ملاک نگذارید. وزن، عیار، اجرت و مبلغ نهایی را کنار هم مقایسه کنید و مشخصات قطعه را در فاکتور بخواهید. اگر قصد خرید ندارید، باز هم تماشای معماری قیصریه و ارتباط آن با راسته‌های اطراف، ارزش یک انحراف کوتاه از مسیر اصلی را دارد.

بازار سوغات کرمان؛ بورس خرید قووتو، پسته، زیره و کلمپه

برای سوغات خوراکی، از مغازه‌های اطراف گنجعلی خان و خشکبارفروشی‌ها و عطاری‌های مسیر شروع کنید. قووتو یا قاووت، پودر خوراکی معروف کرمان، در طعم‌ها و ترکیب‌های مختلف فروخته می‌شود؛ پس پیش از انتخاب، درباره‌ی مواد آن بپرسید. دو بسته با نام یکسان، لزوما ترکیب و شیرینی یکسانی ندارند.

کلمپه با مغز خرمایی، انتخاب مناسبی برای سوغات جمعی خواهد بود. تاریخ تولید، تازگی و بسته‌بندی آن برای سفر را بررسی کنید. کماچ سهن هم گزینه‌ی دیگری برای کسانی است که می‌خواهند چیزی متفاوت از شیرینی‌های معمول بخرند.

در خرید پسته، ابتدا نوع خام یا شور و اندازه‌ی محصول را یکسان کنید و بعد قیمت بگیرید. برای زیره هم مشخص کنید زیره‌ی سیاه می‌خواهید یا سبز. خرید مقدار کم از چند خوراکی معمولا تجربه‌ی متنوع‌تری می‌سازد تا پرکردن تمام سبد با اولین محصولی که می‌بینید.

بورس ظروف مسی، پته‌دوزی، فرش دستباف کرمان و لباس

در راسته‌ی مسگرها، ابتدا کاربرد ظرف را مشخص کنید: وسیله‌ی پخت‌وپز می‌خواهید یا یادگاری تزیینی؟ کیفیت پرداخت لبه‌ها، محکم‌بودن دسته و سلامت پوشش داخلی ظرف کاربردی را بررسی کنید. صرف دیدن رد چکش، برای تشخیص کیفیت یا دست‌سازبودن کافی نیست.

پته‌دوزی برای سوغاتی که فضای زیادی نگیرد، انتخاب جذابی خواهد بود. از فروشنده بخواهید پشت کار را هم نشان دهد و درباره‌ی پارچه، نخ و دوخت توضیح بدهد. برای فرش دستباف، زمان بیشتری کنار بگذارید و جنس پرز، ابعاد، وضعیت سلامت و محل بافت را مقایسه کنید؛ نام «کرمان» به‌تنهایی مشخصات یک قالی را روشن نمی‌کند.

برای پارچه و لباس هم بازار سردار و راسته‌های پوشاک را در برنامه بگذارید. اگر هدف اصلی شما پوشاک روز یا خرید از چند فروشگاه جدید است، سرزدن به مراکز خرید اطراف شریعتی می‌تواند انتخاب‌هایتان را بیشتر کند.

بازار کرمان امروز باز است؟ ساعت کاری و وضعیت روزهای تعطیل

اگر امروز یکی از روزهای عادی شنبه تا پنجشنبه باشد، معمولا می‌توانید برای خرید به بازار کرمان بروید. بازه‌ی معمول فعالیت مغازه‌ها حدود ۸:۳۰ صبح تا ۲۱ در نظر گرفته می‌شود؛ بااین‌حال، بازار ساعت شروع و پایان یکسانی برای تمام کسبه ندارد و بعضی حجره‌ها دیرتر باز می‌کنند یا زودتر می‌بندند.

ظهرها بخشی از مغازه‌ها برای نماز، ناهار و استراحت تعطیل می‌شوند. بنابراین بازه‌ی گفته‌شده به معنی فعالیت یکسره‌ی همه‌ی فروشگاه‌ها نیست. برای خرید با انتخاب بیشتر، حدود ۹ تا ۱۲ یا عصر پس از بازگشایی مغازه‌ها را انتخاب کنید. نزدیک پایان شب، گردش معماری را با انتظار بازبودن تمام راسته‌ها همراه نکنید.

جمعه‌ها بیشتر مغازه‌ها بسته‌اند و بازار برای خرید مفصل، انتخاب مناسبی نخواهد بود. بااین‌حال، تعطیلی حجره‌ها لزوما به معنی بسته‌شدن همه‌ی دالان‌ها و جاذبه‌ها نیست؛ بخش‌های قابل دسترس بازار را می‌توان دید و حمام گنجعلی خان و چایخانه‌ی وکیل نیز برنامه‌ی فعالیت جداگانه دارند و ممکن است جمعه‌ها پذیرای بازدیدکنندگان باشند. تعطیلات خاص مذهبی هم می‌تواند وضعیت متفاوتی ایجاد کند.

چطور بازارگردی را در یک نیم‌روز جا بدهیم؟

برای برنامه‌ای سه تا چهار ساعته، از ارگ وارد شوید، در چهارسوق و میدان گنجعلی خان توقف کنید، مسگرها را ببینید و سپس از اختیاری به وکیل بروید. بخشی از زمان را برای حمام یا چایخانه کنار بگذارید و پایان مسیر را به مسجد جامع برسانید. اگر خرید طلا یا فرش دارید، زمان بیشتری لازم خواهید داشت؛ این خریدها را میان چند توقف کوتاه جا ندهید.

بهار و پاییز معمولا برای پیاده‌روی در شهر خوشایندترند. در روزهای گرم هم سرپوشیده‌بودن بخش زیادی از بازار کمک می‌کند، اما میدان‌ها و مسیرهای بیرونی همچنان زیر آفتاب قرار دارند. همراه‌داشتن آب و تقسیم خریدها میان اول و آخر مسیر، گردش را راحت‌تر می‌کند.

سایر بازارهای کرمان؛ از جمعه‌بازار و شب‌بازار تا بازار موبایل

بازارهای تخصصی و محلی شهر، مقصدهایی جدا از مجموعه‌ی تاریخی دارند. پیش از مسیریابی، تفاوت آن‌ها را بشناسید.

جمعه بازار کرمان کجاست؟

«پنجشنبه‌بازار کرمان جانبازان» که در جست‌وجوهای اینترنتی دیده می‌شود، در شهر تهران، محدوده‌ی نارمک و خیابان کرمان قرار دارد؛ نام کرمان در اینجا نام خیابان است. پس این نشانی را نباید به‌عنوان آدرس یک بازار هفتگی در شهر کرمان دنبال کنید.

در خود شهر کرمان، جمعه‌بازار خودرو با بازار خوراکی و پوشاک تفاوت دارد. محل اعلام‌شده برای آن، پارکینگ امام رضا روبه‌روی ایستگاه CNG جنگل پردیسان قائم است. این مقصد برای خریدوفروش خودرو تعریف شده و جایگزین بازار سوغات یا دست‌فروشی‌های مرکز شهر نیست.

برای خرید میوه، سبزی و نیازهای روزمره، بازارچه‌های محله‌ای را بر اساس نزدیک‌ترین محدوده به اقامتگاهتان انتخاب کنید. در جست‌وجوی نقشه هم نوع بازار را بنویسید؛ عبارت کلی «جمعه‌بازار» ممکن است شما را به مقصدی با کالای کاملا متفاوت برساند.

شب بازار کرمان و بازارچه‌های محلی؛ بازار گل، بازار مبل، نخل و باقدرت

شب‌بازار به فعالیت بازارچه‌ها و فروشندگان عصرگاهی اشاره دارد و نباید آن را با بازبودن شبانه‌ی تمام بازار تاریخی یکسان دانست. بلوار ۲۲ بهمن از محل‌هایی است که سابقه‌ی برپایی شب‌بازار و سامان‌دهی دست‌فروشان در آن گزارش شده؛ اما این سابقه به معنی فعالیت دائمی با ساعت یکسان نیست.

بازار گل و بازار مبل هم بیشتر عنوانی برای خرید تخصصی‌اند و جزو راسته‌های بازار بزرگ محسوب نمی‌شوند. برای نمونه، گلخانه‌ای با نام «بازار گل کرمان» در خیابان هزارویک‌شب شمالی، کوچه‌ی ۲۴ معرفی شده است. در خرید مبلمان، مقصد را با نام فروشگاه مشخص کنید؛ فروشگاه‌های این حوزه در نقاط مختلف شهر پراکنده‌اند.

باقدرت نیز محدوده‌ای شهری با فروشگاه‌هایی مانند پوشاک و کفش دارد و بیرون از مجموعه‌ی بازار تاریخی قرار می‌گیرد. «بازار اجتماعی نخل» هم نام یک کسب‌وکار خریدوفروش آنلاین با سابقه‌ی فعالیت در کرمان است؛ آن را به‌عنوان یک راسته‌ی تاریخی یا بازارچه‌ی پیاده‌گردی در برنامه نگذارید.

بازار موبایل کرمان در بلوار جمهوری و تفاوت آن با پاساژهای مدرن

برای خرید گوشی و لوازم جانبی، بازار موبایل ایران ۳ در بلوار جمهوری یکی از مقصدهای تخصصی شناخته‌شده‌ی کرمان به شمار می‌رود. این مجموعه از بازار سنتی جداست؛ اگر هدفتان موبایل باشد، لازم نیست تمام مسیر ارگ تا مشتاقیه را طی کنید.

بازار ستاره در محدوده‌ی خیابان شریعتی و خیابان فتحعلی‌شاهی، تنوع کالایی بیشتری دارد و فروشگاه‌های پوشاک، لوازم و کالاهای دیگر را کنار هم جای می‌دهد. خود خیابان شریعتی هم یک محور خرید شهری است، نه نام یک راسته‌ی واحد در بازار قدیمی. انتخاب میان این مقصدها به هدفتان برمی‌گردد: برای معماری و سوغات، بازار بزرگ؛ برای مقایسه‌ی گوشی، مرکز تخصصی موبایل؛ و برای خرید ترکیبی، پاساژهای شهری.

جمع‌بندی

برای اولین بازدید از بازار کرمان، مسیر ارگ تا مشتاقیه را انتخاب کنید و سه تا چهار ساعت فرصت بدهید. گنجعلی خان و مسگرها را برای معماری و صنایع‌دستی، اختیاری و وکیل را برای ادامه‌ی گردش، و مظفری را برای رسیدن به مسجد جامع ببینید. خرید سوغات را در روزهای کاری انجام دهید و اگر جمعه می‌روید، برنامه را بیشتر بر گردش در بخش‌های در دسترس بچینید. با این ترتیب، هم راسته‌های اصلی را می‌شناسید و هم بی‌هدف بین شاخه‌های بازار رفت‌وآمد نمی‌کنید.