میدان شهرداری رشت؛ راهنمای کامل بازدید از قلب تاریخی شهر

میدان شهرداری رشت فقط یک تقاطع یا بنای تاریخی ساده به حساب نمی‌آید؛ اینجا دقیقاً قلب تپنده شهر باران‌های نقره‌ای است. وقتی در این محوطه وسیع قدم می‌زنید، بوی نم باران روی سنگ‌فرش‌ها، صدای زنگ ساعت عمارت بلدیه و عطر کباب‌های خیابانی شما را به دنیای دیگری می‌برد. برای کسانی که می‌خواهند روح واقعی گیلان را لمس کنند و لیست کاملی از جاهای دیدنی رشت را بگردند، این میدان همیشه نقطه شروع سفر محسوب می‌شود. ترکیب معماری اروپایی با حال و هوای محلی، فضایی ساخته که نه تنها برای مسافران، بلکه برای خود اهالی شهر هم هیچ‌وقت تکراری نمی‌شود. در این راهنما، قرار است بدون حاشیه و خیلی سریع، تمام گوشه و کنار این شاهکار شهری را با هم کشف کنیم.

میدان شهرداری در یک نگاه

قبل از اینکه وارد جزئیات ساختمان‌ها و شب‌گردی‌ها شویم، بهتر است یک تصویر کلی از این مجموعه داشته باشیم. این جدول به شما کمک می‌کند تا شناسنامه این میدان مهم را در چند ثانیه مرور کنید.

تاریخچه و معماری میدان شهرداری رشت

جایی که امروز به عنوان میدان شهرداری رشت می‌شناسیم، همیشه این‌قدر باشکوه نبوده است. در گذشته‌های دور، اینجا تپه‌ای خاکی بود که یک گورستان محلی و بقعه‌ای روی آن قرار داشت. بعد از انقلاب مشروطه و قانون تأسیس شهرداری‌ها، رشت به خاطر موقعیت تجاری عالی خود، جزو اولین شهرهایی بود که صاحب عمارت بلدیه شد. کلنگ این بنا در سال ۱۲۸۶ به زمین خورد اما به دلیل مشکلات مالی و سیاسی، ساخت آن سال‌ها طول کشید. بالاخره یک معمار ارمنی-آلمانی به نام آرتم سرداراف کار را دست گرفت و در سال ۱۳۰۵ این مجموعه زیبا را افتتاح کرد.

معماری میدان شهرداری رشت به شدت تحت تاثیر سبک نئوکلاسیک اروپایی قرار دارد. اگر به سن‌پترزبورگ روسیه سفر کرده باشید، شباهت عجیب این ساختمان‌ها را با خیابان نوسکی متوجه می‌شوید. دیوارهای سفید، سقف‌های شیروانی قرمزرنگ، پنجره‌های چوبی هلالی و نرده‌های ظریف، ترکیب بی‌نظیری ساخته‌اند که کاملا با آب و هوای پرباران گیلان سازگار شده‌اند.

البته این میدان روزهای تلخی را هم به چشم دیده است. زلزله وحشتناک خرداد ۱۳۶۹ آسیب‌های شدیدی به ساختمان‌ها وارد کرد. برج ساعت عمارت روی زمین افتاد و خیلی از بخش‌ها ویران شدند. کار به جایی رسید که دستور تخریب کامل بنا را دادند، اما با تلاش معماران دلسوزی مثل روبرت واهانیان، این مجموعه طی دو سال با دقت کامل مرمت شد و دوباره سر پا ایستاد.

جاهای تفریحی و دیدنی میدان شهرداری

میدان شهرداری رشت یک موزه روباز است. دور تا دور این محوطه را ساختمان‌هایی احاطه کرده‌اند که هر کدام قصه مخصوص به خود را دارند. بیایید با این بناهای جذاب بیشتر آشنا شویم.

عمارت شهرداری و برج ساعت رشت

کاخ شهرداری همان نگین سفیدرنگ و درخشان میدان است. این ساختمان از روز اول تا الان کاربری خود را حفظ کرده و نماد اصلی شهر به شمار می‌رود. برج دیده‌بانی آن که ۲۴ متر ارتفاع دارد، در سال ۱۳۰۸ به مجموعه اضافه شد. در گذشته از این برج برای نگهبانی و خبر دادن از آتش‌سوزی‌ها استفاده می‌کردند. جذاب‌ترین بخش این عمارت، ساعت زنگ‌دار آن است. این ساعت در هر ساعت کامل و هر نیم‌ساعت یک بار زنگ می‌زند و صدای آن حس نوستالژیک عجیبی به عابران منتقل می‌کند.

هتل ایران

در سمت شمالی میدان، ساختمانی با معماری متفاوت و چشم‌نواز خودنمایی می‌کند. هتل ایران در سال ۱۳۱۴ افتتاح شد و در زمان خود، لوکس‌ترین اقامتگاه شمال کشور به حساب می‌آمد. این هتل میزبان چهره‌های سیاسی و سرشناس زیادی بوده است. معماری آن ترکیبی از سبک اروپایی و گوتیک را نشان می‌دهد. با اینکه این بنا سال‌ها متروکه رها شده بود، اما پس از ثبت ملی، سازمان میراث فرهنگی آن را مرمت کرد و امروز نمای بیرونی آن یکی از بهترین سوژه‌ها برای عکاسی محسوب می‌شود.

کتابخانه میدان شهرداری

اگر از سمت میدان وارد پیاده‌راه علم‌الهدی شوید، ساختمان کتابخانه ملی رشت را می‌بینید. اینجا اولین کتابخانه ملی ایران است که در سال ۱۳۱۳ افتتاح شد. نکته بسیار جالب درباره این مکان، مردمی بودن آن است. این کتابخانه با کمک‌های مردمی و اجاره مغازه‌های اطرافش اداره می‌شود و هیچ وابستگی دولتی ندارد. ظاهر اروپایی و ستون‌های زیبای این بنا، آن را به یکی از محبوب‌ترین جاهای دیدنی اطراف میدان تبدیل کرده است.

ساختمان پست میدان شهرداری رشت

سومین ساختمان تاریخی مهم میدان، عمارت پست و تلگراف است. نیکلای مارکوف، معمار معروف روسی، این بنای چهار طبقه را در سال ۱۳۱۰ طراحی کرد. معماری آن ترکیبی از فرم‌های دوره قاجار و پهلوی اول را به نمایش می‌گذارد. امروزه بخشی از این عمارت به موزه پست تغییر کاربری داده است. صندوق پست زردرنگ و قدیمی که جلوی در ورودی قرار دارد، یکی از دوست‌داشتنی‌ترین نمادهای میدان برای ثبت عکس‌های یادگاری است.

مجسمه‌ها و نمادهای میدان

فضای میدان شهرداری رشت بدون مجسمه‌هایش چیزی کم دارد. این تندیس‌های برنزی به محیط جان بخشیده‌اند. مجسمه میرزاکوچک‌خان جنگلی سوار بر اسب، نماد آزادی‌خواهی مردم گیلان است و در همان نگاه اول توجه شما را جلب می‌کند. کمی آن‌طرف‌تر، مجسمه مرد دوچرخه‌سوار، زنی با لباس محلی گیلکی و پیرمرد عکاس قرار دارند. این آثار هنری آن‌قدر زنده و صمیمی طراحی شده‌اند که رهگذران مدام کنارشان می‌ایستند و عکس می‌گیرند.

میدان شهرداری رشت در شب

رشت شهری است که شب‌ها نمی‌خوابد. وقتی خورشید غروب می‌کند و ادارات تعطیل می‌شوند، میدان شهرداری چهره جدیدی به خود می‌گیرد. اینجا تبدیل به یک فستیوال بزرگ مردمی می‌شود که نظیرش را در شهرهای دیگر ایران کمتر می‌بینید.

نورپردازی میدان

سیستم نورپردازی در این محوطه بسیار هوشمندانه طراحی شده است. نورهای گرم و زرد روی دیوارهای سفید کاخ شهرداری و هتل ایران می‌تابند و ابهت آن‌ها را چند برابر می‌کنند. فواره‌های آب‌نما نیز با رقص نور همراه می‌شوند. وقتی باران می‌بارد، انعکاس این نورها روی سنگ‌فرش‌های خیس، صحنه‌ای شبیه به یک تابلوی نقاشی رویایی خلق می‌کند.

بهترین زمان عکاسی

اگر به عکاسی علاقه دارید، ساعات اولیه شب یا همان «ساعت آبی» بهترین زمان برای شماست. ترکیب آسمان تاریک، نورهای زرد ساختمان‌ها، جمعیت مردمی که در حال قدم زدن هستند و بخاری که از چرخ‌دستی‌های غذافروشی بلند می‌شود، قاب‌های بی‌نظیری برای دوربین شما می‌سازند. نیمه‌های شب هم که خلوت‌تر می‌شود، می‌توانید عکس‌های معماری فوق‌العاده‌ای بگیرید.

فضای شبانه

شب‌های میدان شهرداری پر از شور و نشاط است. صدای خنده خانواده‌ها، دویدن بچه‌ها و اجرای موسیقی زنده توسط جوانان، فضای بسیار گرمی می‌سازد. امنیت در این منطقه بسیار بالاست و تا پاسی از صبح می‌توانید با خیال راحت قدم بزنید. دست‌فروشان محلی با لهجه شیرین گیلکی محصولاتشان را می‌فروشند و زندگی به معنای واقعی کلمه در این پیاده‌راه‌ها جریان دارد.

کافه‌ها و رستوران‌های فعال شب

شکم‌گردی بخش جدانشدنی از سفر به رشت است. یونسکو این شهر را به عنوان شهر خلاق خوراک‌شناسی ثبت کرده و میدان شهرداری ویترین این افتخار محسوب می‌شود. شب‌ها دور میدان پر از «گاری کباب» می‌شود. عطر کباب داغ، جگر، دل و قلوه روی زغال هر کسی را گرسنه می‌کند. در کنار کباب، خوردن چای تازه‌دم، لبوی داغ و شیرینی محلی «رشته‌خشکار» هم به شدت پیشنهاد می‌شود. کافه‌های اطراف میدان هم تا دیر وقت باز هستند و جای دنجی برای تماشای این هیاهوی زیبا فراهم می‌کنند.

تصاویر قدیمی و جدید

برای اینکه بفهمیم این میدان چقدر در طول زمان تغییر کرده، کافی است عکس‌های قدیمی و جدید آن را کنار هم بگذاریم. این مقایسه به خوبی نشان می‌دهد که رشت چطور اصالت خود را حفظ کرده و همزمان مدرن شده است.

جاهای دیدنی نزدیک میدان شهرداری رشت

میدان شهرداری بهترین نقطه شروع برای گشت‌وگذار در رشت است. شما می‌توانید ماشین خود را پارک کنید و با کمی پیاده‌روی به جاذبه‌های مهم شهر برسید. در اینجا چند مورد از نزدیک‌ترین جاهای دیدنی را مرور می‌کنیم:

• سبزه میدان: در انتهای پیاده‌راه علم‌الهدی قرار دارد. این میدان پر از درختان قدیمی است و پاتوقی عالی برای نشستن، تماشای پرندگان و دیدن بازی شطرنج پیرمردها به شمار می‌رود.
• بازار بزرگ رشت: یکی از زنده‌ترین بازارهای روباز ایران است. انواع ماهی تازه، زیتون پرورده، سبزی‌های محلی و رنگ‌های بی‌نظیر را در این بازار پیدا می‌کنید.
• پیاده‌راه فرهنگی: شامل چهار خیابان اصلی منتهی به میدان می‌شود که کاملاً سنگ‌فرش شده و پر از کافه، نیمکت و گروه‌های موسیقی خیابانی هستند.
• خانه ابریشمی و موزه میرزا کوچک‌خان: خانه‌هایی تاریخی با گچ‌بری‌ها و آینه‌کاری‌های دوره قاجار که تاریخ نهضت جنگل و معماری قدیم گیلان را روایت می‌کنند.
• موزه رشت: موزه‌ای غنی از آثار باستانی تپه مارلیک و بخش جذاب مردم‌شناسی گیلان که فاصله خیلی کمی تا میدان مرکزی دارد.

امکانات میدان شهرداری رشت؛ پارکینگ، ساعات بازدید و خدمات

تبدیل شدن یک میدان شلوغ به بزرگ‌ترین پیاده‌راه فرهنگی ایران، نیازمند تغییرات بزرگی در امکانات شهری بود. در حال حاضر امکانات خوبی برای رفاه گردشگران در این منطقه فراهم شده است.

ساعات فعالیت پیاده‌راه

بازدید از محوطه میدان و خیابان‌های اطراف آن هیچ محدودیت زمانی ندارد. این مکان در تمام ۲۴ ساعت شبانه‌روز و هفت روز هفته باز است. ضمناً برای قدم زدن در این فضا و تماشای ساختمان‌ها نیازی به پرداخت هیچ هزینه‌ای ندارید و همه‌چیز کاملاً رایگان است.

محدودیت تردد خودرو

مهم‌ترین قانون این منطقه، ممنوعیت ورود ماشین و موتور سیکلت است. از اواسط دهه نود، خیابان‌های اصلی منتهی به میدان یکی پس از دیگری سنگ‌فرش شدند و ورود خودروها ممنوع شد. این تصمیم باعث شد آلودگی صوتی و هوایی به شدت کاهش پیدا کند. در این پیاده‌راه‌ها فقط ماشین‌های برقی کوچکی برای جابه‌جایی سالمندان و افراد توان‌یاب تردد می‌کنند.

پارکینگ‌های اطراف

چون مسیرهای منتهی به میدان بسته‌اند، باید ماشین خود را در خیابان‌های اطراف پارک کنید. شهرداری پارکینگ‌های عمومی و طبقاتی خوبی در خیابان‌های مجاور ساخته است. پارکینگ‌های خیابان حاجی‌آباد، بلوار مطهری، خیابان سعدی و اطراف سبزه میدان، بهترین گزینه‌ها برای پارک امن خودروی شما هستند. از آنجا با پنج دقیقه پیاده‌روی به قلب میدان می‌رسید.

سرویس‌های عمومی

در سراسر مسیرهای سنگ‌فرش‌شده، امکانات رفاهی مناسبی قرار دارد. نیمکت‌های متعدد برای استراحت، نورپردازی استاندارد، سطل‌های زباله و فضاهای سبز گل‌کاری‌شده، فضای مطلوبی ساخته‌اند. سرویس‌های بهداشتی عمومی در خیابان‌های فرعی نزدیک میدان وجود دارند و در ایام شلوغی مثل نوروز، کیوسک‌های راهنمای مسافر هم به این امکانات اضافه می‌شوند.

جمع‌بندی

میدان شهرداری رشت چیزی فراتر از چند ساختمان قدیمی و یک خیابان سنگ‌فرش است. این مکان روح زنده گیلان را در خود جای داده و ترکیبی بی‌نظیر از تاریخ، معماری، غذاهای لذیذ و فرهنگ مردم‌دوستی را ارائه می‌دهد. چه در یک روز آفتابی روی نیمکت‌هایش بنشینید، چه در یک شب بارانی طعم کباب‌های خیابانی را بچشید، این میدان تجربه‌ای در ذهن شما ثبت می‌کند که تا همیشه همراهتان خواهد ماند. سفر به رشت بدون وقت‌گذرانی در این پیاده‌راه‌های جذاب، قطعا سفری ناتمام خواهد بود.

منبع: دیجی‌کالا مگ