قیمت کنسول‌های بازی در تاریخ هیچ وقت این قدر بالا نبوده است

وحید گلباد

۲۵ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۱:۰۰ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۸ دقیقه

کنسول‌های بازی امروزی صدها دلار گران‌تر از چیزی هستند که بر اساس روندهای تاریخی قیمت‌گذاری انتظار می‌رود. این نتیجه تحلیل وبسایت آرس تکنیکا از چندین دهه داده‌های قیمتی و زمان‌بندی کاهش قیمت‌ها برای ده‌ها کنسول مطرح در بازار آمریکا است.

جهت کلی این روند مدتی است که برای ناظران صنعت بازی مشخص شده است. نینتندو (Nintendo)، سونی (Sony) و مایکروسافت (Microsoft) در سال‌های اخیر حاضر نشده‌اند قیمت کنسول‌های خود را کاهش دهند و در عوض، طی شش ماه گذشته قیمت رسمی بسیاری از کنسول‌های فعلی خود را افزایش داده‌اند.

طبق نمودارها، اگر سوییچ از روندهای تاریخی قیمت‌گذاری پیروی می‌کرد، احتمالا همین حالا با قیمت بسیار پایین ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار فروخته می‌شد. از طرفی حتی با در نظر گرفتن تورم، قیمت برخی از مدل‌های PS5 امروز از قیمت آن‌ها در زمان عرضه بیشتر است. همچنین با وجود سقوط شدید فروش سخت‌افزارهای ایکس‌باکس، مایکروسافت حاضر نشده قیمت کنسول‌های ایکس‌باکس را کاهش دهد.

وقتی اعداد و ارقام را دقیق بررسی می‌کنیم، مشخص می‌شود که قیمت کنسول‌های امروزی تا چه اندازه با انتظارات تاریخی فاصله گرفته است؛ حتی اگر تورم بالاتر از حد معمول در سال‌های اخیر را نیز در نظر بگیریم. اگر کنسول‌های امروزی شاهد کاهش قیمت‌هایی مشابه آنچه در گذشته مرسوم بود بودند، احتمالا امروز برای سیستم‌های گران‌قیمتی مانند سوییچ اولد، نسخه دیجیتال پلی‌استیشن 5 و ایکس‌باکس سری ایکس/اس حدود ۲۰۰ دلار پرداخت می‌کردیم.

بررسی و تحلیل آمار

برای مشخص کردن میزان گران‌تر بودن نسبی کنسول‌های امروزی، گزارش‌های خبری قدیمی، اطلاعیه‌های رسمی، تبلیغات و کاتالوگ‌های فروشگاه‌ها بررسی و داده‌های سالانه قیمت نیز از زمان عرضه آتاری 2600 در سال ۱۹۷۷ جمع‌آوری شده است. همچنین هر جا که امکان داشته، از قیمت رسمی و دائمی اعلام‌شده توسط شرکت‌ها استفاده شده تا تخفیف‌های موقت یا کاهش قیمت‌های مخصوص برخی فروشگاه‌ها روی داده‌ها تاثیری نداشته باشد. اگر قیمت یک کنسول در طول یک سال چند بار کاهش پیدا کرده بود، پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده در آن سال در نظر گرفته شده و سپس تمام قیمت‌ها را با استفاده از محاسبه‌گر شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) اداره آمار کار آمریکا، به ارزش دلار در ژوئیه ۲۰۲۵ تبدیل شده است.

همانطور که در تصاویر می‌بینید، تقریبا تمام کنسول‌های کلاسیک تا سال دوم یا سوم حضور خود در بازار و حتی پس از آن، کاهش قیمت قابل‌توجهی را تجربه کردند. در مقابل، قیمت کنسول‌های امروزی در نزدیکی قیمت زمان عرضه یا دقیقا در همان سطح باقی مانده است. برای مشاهده تفاوت، کافی است این روند را با نمودار مربوط به پیش از سال ۲۰۱۶ مقایسه کنید. نمای نزدیک از روند قیمت‌گذاری کنسول‌های بازی پس از سال ۲۰۱۶ که ثابت ماندن کلی قیمت‌ها را برجسته می‌کند.

روندهای بدست‌آمده از این بررسی، بسته به کنسول موردنظر می‌توانند کمی نوسان داشته باشند. برخی از کنسول‌های کلاسیک تنها پس از یک سال حضور در بازار، کاهش قیمت‌های شدید و قابل‌توجهی را تجربه می‌کردند و اغلب مدت کوتاهی پس از آن نیز برای همیشه از قفسه فروشگاه‌ها ناپدید می‌شدند. برخی دیگر نیز یک یا حتی سه سال با همان قیمت زمان عرضه به فروش می‌رسیدند. در این مدت، تورم به‌ تدریج از ارزش واقعی آن قیمت کم می‌کرد تا اینکه شرکت سازنده در نهایت با هدف تقویت فروش سخت‌افزار قدیمی و در حال افت، قیمت کنسول را کاهش می‌داد.

با این حال، در مجموع می‌توان روند نزولی واضح و قابل‌توجهی را در قیمت کنسول‌های بازی عرضه‌شده پیش از سال ۲۰۱۶ مشاهده کرد. پس از سه سال حضور در بازار، قیمت کنسول‌های بازی در این دوره، با در نظر گرفتن تورم، به کمتر از نصف قیمت آن‌ها هنگام عرضه می‌رسید. کنسول‌هایی که مدت زمان بیشتری در بازار باقی می‌ماندند نیز می‌توانستند انتظار کاهش تدریجی قیمت را داشته باشند؛ به‌طوری که در سال پنجم، قیمت آن‌ها به حدود ۴۳ درصد قیمت زمان عرضه و در سال هشتم به حدود ۳۳ درصد آن می‌رسید.

چنین کاهش قیمت‌های شدیدی برای کنسول‌های امروزی به خاطره‌ تبدیل شده است. در سال سوم، قیمت کنسول‌هایی که در حال حاضر در بازار هستند، به لطف تاثیر تورم، همچنان حدود ۸۵ درصد قیمت واقعی آن‌ها هنگام عرضه است. در سال پنجم، این نسبت برای کنسول‌های مدرن حتی به ۹۲ درصد افزایش پیدا می‌کند چراکه بسیاری از کنسول‌ها در سال چهارم یا پنجم حضور خود در بازار، با افزایش قیمت مواجه شده‌اند. از سوی دیگر، نینتندو سوییچ پس از گذشت هشت سال از عرضه، هنوز با قیمتی نزدیک به ۸۶ درصد قیمت اولیه خود (با احتساب تورم) به فروش می‌رسد؛ یعنی بیش از ۵۰ واحد درصد بالاتر از آنچه کنسول‌های قدیمی در همین بازه زمانی تجربه می‌کردند.

با وجود نوسانات موجود در داده‌ها، با توجه به تصاویر، روند کلی قیمت‌گذاری کنسول‌های قدیمی در طول زمان کاملا واضح است. قیمت کنسول‌های امروزی سال‌هاست که به شکل قابل‌توجهی بالاتر از روند تاریخی کاهش قیمت‌ها قرار دارد. بررسی قیمت‌های میانی نشان می‌دهد که روند قیمت‌گذاری از منظر تاریخی تا چه اندازه غیرعادی شده است.

البته باید در نظر داشت که کنسول‌های بازی امروزی گران‌ترین کنسول‌هایی نیستند که صنعت بازی تاکنون به خود دیده است. کنسول‌هایی مانند آتاری 2600، اینتلی‌ویژن (Intellivision)، نئو جئو (Neo Geo) و 3DO با قیمت‌هایی عرضه شدند که با احتساب ارزش پول در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۰۰۰ دلار می‌شدند. در سال‌های نزدیک‌تر نیز کنسول‌هایی مانند پلی‌استیشن 3 که قیمت زمان عرضه آن با ارزش دلار سال ۲۰۲۵ معادل ۹۴۹.۵۰ دلار بود و ایکس‌باکس وان که قیمت زمان عرضه آن با همین معیار ۶۸۹.۲۹ دلار می‌شد، به‌ مراتب گران‌تر از محدوده ۳۰۰ تا ۶۰۰ دلاری بودند که بیشتر کنسول‌های امروزی در آن قرار می‌گیرند.

اما زمانی که کنسول‌های کلاسیک با چنین قیمت‌های بالایی عرضه می‌شدند، این قیمت‌ها برای مدت زیادی دوام نمی‌آوردند. حتی گران‌ترین کنسول‌هایی که در گذشته عرضه شدند نیز آن‌قدر سریع کاهش قیمت پیدا می‌کردند که حدود سال سوم، قیمت آن‌ها پس از تعدیل با تورم، به سطحی مشابه کنسول‌های امروزی می‌رسید. کنسول‌های کلاسیکی که با قیمت‌های منطقی‌تری عرضه می‌شدند نیز معمولا طی چند سال با کاهش قیمت‌هایی مواجه می‌شدند که قیمت آن‌ها را به محدوده کمتر از ۳۰۰ دلار بر اساس ارزش دلار در سال ۲۰۲۵ می‌رساند و در نتیجه، از دیدگاه امروزی گزینه‌هایی بسیار مقرون‌به‌صرفه به شمار می‌رفتند.

چه چیزی باعث بالا ماندن قیمت‌ها شده است؟

سوالی که پیش می‌آید این است که چرا کنسول‌های امروزی تا این اندازه در برابر روند تاریخی کاهش قیمت‌ها مقاومت می‌کنند؟ تورم بالاتر از حد معمول در سال‌های اخیر بخشی از انعطاف‌ناپذیری قیمت‌ها را توضیح می‌دهد، اما قطعا نمی‌تواند تمام این مسئله را توضیح دهد. در واقع، حتی پس از تعدیل قیمت‌ها بر اساس تورم، برخی از کنسول‌های فعلی مانند ایکس‌باکس سری ایکس/اس و پلی‌استیشن 5 پرو امروز از نظر ارزش واقعی گران‌تر از روز عرضه خود هستند.

عدم اطمینان اقتصادی و هزینه‌های اضافی واردات ناشی از تعرفه‌های دولت ترامپ نیز قطعا در این تغییرات نقش دارند و این موضوعی است که سازندگان کنسول نیز به‌طور غیرمستقیم در اطلاعیه‌های افزایش قیمت خود به آن اشاره کرده‌اند و از عباراتی مانند «شرایط بازار» یا «محیط اقتصادی چالش‌برانگیز» استفاده می‌کنند. با این حال، حتی پیش از اعمال تعرفه‌های اخیر نیز قیمت کنسول‌های مدرن با سرعتی نزدیک به آنچه روند تاریخی نشان می‌داد، کاهش پیدا نمی‌کرد.

جالب است بدانید که سونی نخستین بار در سال ۲۰۲۳ قیمت اولیه نسخه دیجیتال پلی‌استیشن 5 را افزایش داد؛ یعنی مدت‌ها پیش از آنکه جنگ تجاری فعلی ترامپ حتی در افق دیده شود.

بخشی از نگرانی‌های اولیه درباره کاهش قیمت‌ها نیز ممکن است به کمبود تراشه در دوران همه‌گیری مرتبط بوده باشد؛ مشکلی که در آن زمان، سازندگان کنسول هشدار داده بودند باعث شده عرضه سخت‌افزار به‌ مراتب کمتر از میزان تقاضا باشد. با این حال، تمام شواهد نشان می‌دهند که تأثیرات ناشی از اختلال در زنجیره تامین جهانی تا اوایل سال ۲۰۲۳ تا حد زیادی برطرف شده بود و احتمالا آن‌قدر که از بیرون به نظر می‌رسید، جدی و گسترده نبوده است.

در میان تمام این عوامل کلان اقتصادی، به نظر می‌رسد کند شدن روند قانون مور به‌ طور مشخص می‌تواند یکی از دلایل اصلی سرسختی قیمت کنسول‌های امروزی باشد. سرعت پیشرفت در حوزه تولید تراشه‌های ریزپردازنده طی سال‌های اخیر کاهش یافته است. در نتیجه، تولید نسخه‌های ارزان‌تر و یا کوچک‌تر از سخت‌افزار کنسول‌ها نسبت به گذشته دشوارتر شده است.

این مسئله توضیح می‌دهد که چرا هزینه‌های تولیدکنندگان سخت‌افزار همچنان بالاتر از حد معمول باقی مانده است. با این حال، سازندگان کنسول در گذشته نشان داده‌اند که در صورت نیاز حاضرند سخت‌افزار را با ضرر بفروشند تا بتوانند درآمد خود را از فروش نرم‌افزار جبران کنند. سیستم‌هایی مانند پلی‌استیشن 3، ایکس‌باکس وان، Wii U و 3DS پس از استقبال نه‌ چندان مطلوب در زمان عرضه، کاهش قیمت بسیار سریعی را تجربه کردند. این موضوع نشان می‌دهد که شرکت‌های سازنده، پیش از آنکه کاهش هزینه‌های تولید در قیمت نهایی کنسول‌ها منعکس شود، سود خود از فروش سخت‌افزار را تا حد زیادی کاهش داده یا حتی کاملاً حذف کرده بودند.

کاهش قیمت نتوانست Wii U را نجات دهد، اما نینتندو دست‌ کم تلاش خود را کرد.

اینکه امروز شاهد چنین کاهش قیمت‌هایی نیستیم، می‌تواند نشانه‌ای از این باشد که قیمت فعلی کنسول‌ها هنوز آن‌قدر بالا نیست که بازار توان تحمل آن را نداشته باشد. در گذشته نبود کاهش قیمت تاریخی برای سوییچ ظاهرا تاثیر منفی قابل‌توجهی بر فروش قدرتمند این کنسول نداشت و به نظر می‌رسد همین موضوع درباره پلی‌استیشن 5 نیز صدق می‌کند و هر دو کنسول معمولی و پرو با وجود نبود کاهش قیمت، همچنان فروش خوبی دارند.

از سوی دیگر، اگرچه خط تولید سخت‌افزار ایکس‌باکس این روزها ممکن است با مشکل مواجه باشد، مایکروسافت نیز ظاهرا علاقه کمتری به ارائه بازی‌های انحصاری دارد که در ذشته معمولا می‌توانستند خرید یک ایکس‌باکس را توجیه کنند. در عوض، این شرکت شاید بیشتر به سمت سخت‌افزارهای گیمینگ مبتنی بر ویندوز، مانند ROG Ally حرکت کند.

به عبارت دیگر، یکی از دلایل کاهش نیافتن قیمت کنسول‌ها این است که بازار هنوز سازندگان را مجبور به انجام چنین کاری نکرده است. تا زمانی که سازندگان کنسول‌های امروزی از میزان فروش فعلی خود راضی باشند، کاهش قیمت‌هایی که خریداران در گذشته به آن عادت کرده بودند، همچنان بخشی از گذشته باقی خواهد ماند.