آشنایی با پدیده ال نینو؛ جریان‌های گسترده‌ی اقیانوسی و جوی

این ال نینو (El Nino) یکی از مهم‌ترین الگوها و پدیده‌های طبیعی آب‌وهوایی سیاره‌ی زمین است که با تغییر دمای سطح آب اقیانوس آرام استوایی، الگوهای باد و گردش جو، می‌تواند به شدت بر شرایط اقلیمی مناطق مختلف جهان اثر بگذارد. از بارش‌های سنگین سیل‌آسا در برخی مناطق گرفته تا خشکسالی، موج‌های گرما و تغییر الگوهای بارش، بخشی از پیامدهای احتمالی این پدیده هستند.

اهمیت این پدیده در سال 2026 از این جهت بیشتر شده است که گزارش‌های سازمان جهانی هواشناسی و پیش‌بینی‌های مراکز اقلیمی از شکل‌گیری یک ال نینو تاریخی و تقویتش در پاییز و احتمال تداوم آن تا زمستان و اوایل سال 2027 حکایت دارند. برای درک پیامدها، باید قدرت و سازوکار این پدیده، تفاوت مناطق جغرافیایی و نقش عوامل مختلف اقلیمی را درک کرد.

ال نینو چیست؟

ال نینو (El Nino) بخشی از یک پدیده‌ی بزرگ‌تر است و به مرحله‌ی گرم چرخه‌ی اقلیمی «ال نینو-نوسان جنوبی» (El Niño-Southern Oscillation) یا ENSO گفته می‌شود. مرحله‌ی سرد این نوسان، «لا نینا» (La Nina) نام دارد و الگویی است که سرد شدن غیرمعمول آب‌های سطحی منطقه را توصیف می‌کند. ال نینو و لا نینا بخش اقیانوسی این چرخه‌ی اقلیمی گسترده هستند و نوسان جنوبی تغییرات جوی آن را مشخص می‌کند. هرچند اغلب ال نینو برای اشاره به کل این پدیده نیز استفاده می‌شود.

در مرحله‌ی ال نینو، دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی از میانگین بلندمدت خود فراتر می‌رود و هم‌زمان، تغییراتی در الگوهای باد و فشار هوا رخ می‌دهد. این تغییرات می‌توانند بر شکل‌گیری ابرها، گردش جو و توزیع بارش در مناطق استوایی و حتی فاصله‌های بسیار دور از اقیانوس آرام اثر بگذارند.

ماهیگیران سواحل آمریکای جنوبی از گذشته با گرم شدن غیرمعمول آب دریا در دوره‌های خاص آشنا بودند اما هیچ سابقه‌ی واقعی از آنچه بومیان پرویی به این پدیده می‌گفتند، در دست نیست. نام ال نینو را مهاجران اسپانیایی بر آن گذاشتند که به معنای «پسر کوچک» و با حروف بزرگ به معنای کودک مسیح است و چون این پدیده اغلب در حوالی کریسمس رخ می‌داد، از آن استفاده شد.

ال نینو می‌تواند کسب‌وکارهای دریایی مانند ماهیگیری را با چالش جدی مواجه کند.
Credit: A. Bertrand/IRD

ال نینو بر دمای اقیانوس، سرعت و قدرت جریان‌های اقیانوسی، سلامت شیلات ساحلی و آب و هوای محلی از استرالیا تا آمریکای جنوبی و فراتر از آن تأثیر می‌گذارد. رویدادهای ال نینو به‌طور نامنظم در فواصل دو تا هفت ساله رخ می‌دهند. با این حال، ال نینو یک چرخه‌ی منظم یا قابل پیش‌بینی به معنای جزر و مد اقیانوس نیست.

ال نینو شباهت‌هایی با گرمایش جهانی نیز دارد و این دو می‌توانند بر هم اثر بگذارند. ال نینو تغییرات دوره‌ای در سامانه‌ی اقلیمی ایجاد می‌کند، اما گرمایش جهانی ناشی از افزایش بلندمدت دمای متوسط زمین، اغلب با افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای است. هنگامی که یک ال نینوی قوی در شرایط زمین گرم‌تر رخ می‌دهد، دمای جهانی حتی می‌تواند به سطوح بالاتری هم برسد.

شیوه شکل‌گیری ال نینو

برای درک این پدیده، ابتدا باید شرایط معمول مناطق استوایی اقیانوس آرام را بشناسیم. در وضعیت عادی، «بادهای بسامان» یا «بادهای تجارتی» (Trade Winds) از سمت شرق به غرب می‌وزند و آب‌های گرم سطحی را به سمت اندونزی، استرالیا و غرب اقیانوس آرام می‌رانند. در نتیجه، آب‌های گرم در غرب اقیانوس تجمع پیدا می‌کنند و سطح دریا در این منطقه، اندکی بالاتر از بخش شرقی خواهد بود.

شیوه شکل‌گیری ال نینو
Credit: World Ocean Review

در سواحل غربی آمریکای جنوبی، به ویژه نزدیک پرو و اکوادور، بالا آمدن آب‌های سردتر و سرشار از مواد مغذی از لایه‌های زیرین اقیانوس، به حفظ دمای نسبتا پایین سطح آب کمک می‌کند. این فرآیند برای اکوسیستم دریایی و صنعت ماهیگیری منطقه اهمیت بسیاری دارد. با آغاز ال نینو اما این تعادل تغییر می‌کند.

شکل‌گیری پدیده‌ی ال نینو را می‌توان در چند مرحله توضیح داد:

1. تضعیف بادهای تجارتی: بادهایی که معمولا آب گرم را به غرب اقیانوس آرام می‌رانند، ضعیف می‌شوند و گاهی بادهای غربی مقطعی شکل می‌گیرند.
2. حرکت آب گرم به سمت شرق: آب گرم انباشته شده در غرب اقیانوس آرام به سمت بخش مرکزی و شرقی حرکت می‌کند و دمای سطح دریا در این نواحی افزایش می‌یابد.
3. کاهش فراچاهش آب سرد: اختلاف دمای معمول میان غرب و شرق اقیانوس کمتر می‌شود و بالاآمدگی آب سرد در بخش‌هایی از سواحل آمریکای جنوبی تضعیف می‌شود.
4. تغییر محل بارش‌های استوایی: با گرم شدن آب، تبخیر و انتقال رطوبت به جو افزایش می‌یابد. در نتیجه، نواحی صعود هوا، تشکیل ابر و بارندگی به سمت مرکز و شرق اقیانوس آرام جابه‌جا می‌شوند.
5. برهم‌کنش میان اقیانوس و جو: تغییر دمای آب بر بادها و فشار هوا اثر می‌گذارد و تغییر بادها نیز به نوبه‌ی خود گرم شدن آب را تقویت می‌کند. این برهم‌کنش، الگوی اقلیمی ال نینو را شکل می‌دهد.

به گفته‌ی ناسا، این جابه‌جایی بزرگ انرژی گرمایی، گردش جو را تغییر می‌دهد و آثار آن از اقیانوس آرام فراتر می‌رود.

شبیه سازی جریان پدیده ال نینو
Credit: NASA

نوسان جنوبی

هم‌زمانی ال نینو با «نوسان جنوبی» (Southern Oscillation)، در دهه‌ی 1930 توسط گروهی از اقلیم‌شناسان به رهبری «گیلبرت واکر» (Gilbert Walker) مشخص شد. نوسان جنوبی تغییر در فشار هوا میان بخش غربی و شرقی بر فراز اقیانوس آرام گرمسیری، منطقه‌ای از اقیانوس آرام که بین مدار رأس‌السرطان و مدار رأس‌الجدی واقع شده است، را نشان می‌دهد.

ساز و کار نوسان جنوبی در ال نینو
Credit: Superfactful

در شرایط معمول، اختلاف فشار هوا به حفظ بادهای تجارتی کمک می‌کند اما با گرم‌تر شدن آب‌های ساحلی در شرق اقیانوس آرام گرمسیری (ال نینو)، فشار اتمسفر بالای اقیانوس نیز کاهش می‌یابد و حتی ممکن است الگوی معمول آن معکوس شود. به همین دلیل، دانشمندان برای بررسی این چرخه، هم دمای سطح آب و هم شاخص‌های جوی مانند فشار هوا و بادها را اندازه‌گیری می‌کنند.

فراچاهش

برای درک چگونگی توسعه‌ی ال نینو، آشنایی با شرایط غیر ال نینو در اقیانوس آرام مهم است. بادهای موسوم به بادهای تجارتی قوی معمولا در سراسر اقیانوس آرام گرمسیری، به سمت غرب می‌وزند. این بادها آب‌های سطحی گرم را به سمت غرب اقیانوس آرام، جایی هم‌مرز با آسیا و استرالیا جابه‌جا می‌کنند.

به دلیل بادهای تجارتی گرم، سطح دریا معمولا حدود 0.5 متر بالاتر و 7.2 درجه‌ی سانتی‌گراد گرم‌تر از اکوادور است. حرکت آب‌های گرم‌تر به سمت غرب باعث می‌شود که آب‌های سردتر در سواحل اکوادور، پرو و شیلی به سمت سطح آب بالا بیایند. این فرآیند به عنوان «بالا آمدگی آب» یا «فراچاهش» (Upwelling) شناخته می‌شود.

فراچاهش در ال نینو
Credit: NOAA

چنین فرآیندی آب سرد و غنی از مواد مغذی (شامل نیترات و فسفات) را به سمت منطقه‌ی یوفوتیک، یعنی لایه‌ی بالایی اقیانوس، پیش می‌برد. فیتوپلانکتون‌ها این مواد مغذی برای فتوسنتز استفاده می‌کنند، فرآیندی که انرژی شیمیایی را از نور خورشید ایجاد می‌کند. موجودات دیگر، مانند صدف‌ها، پلانکتون‌ها را می‌خورند و شکارچیانی مانند ماهی یا پستانداران دریایی نیز صدف‌ها را شکار می‌کنند.

بدین ترتیب بالا آمدن آب، غذای طیف گسترده‌ای از حیات دریایی، از جمله اکثر شیلات‌های اصلی را فراهم می‌کند. این فرآیند همچنین بر آب‌وهوای جهانی تأثیر می‌گذارد. دمای گرم اقیانوس در غرب اقیانوس آرام به افزایش بارندگی در اطراف جزایر اندونزی و گینه نو کمک می‌کند. همچنین هوا تحت تأثیر هوای سرد شرق اقیانوس آرام، در امتداد سواحل آمریکای جنوبی، نسبتا خشک باقی می‌ماند.

تفاوت ال نینو و لا نینا

لانینا مرحله‌ی سرد چرخه ENSO است و در جهت مخالف ال نینو عمل می‌کند. در دوره‌ی لانینا، آب‌های سطحی بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی یا گرمسیری، سردتر از میانگین می‌شوند و بادهای تجارتی معمولا قدرت بیشتری پیدا می‌کنند.

در عین حال، لا نینا در تمام مناطق دقیقا اثر معکوس ال نینو را ایجاد نمی‌کند. ارتباط میان اقیانوس آرام و جو بسیار پیچیده است و پیامدهای هر رویداد به زمان سال، شدت پدیده و شرایط اقلیمی زمینه‌ای بستگی دارد.

این دو پدیده الزاما به‌صورت منظم و یکی پس از دیگری هم رخ نمی‌دهند. ممکن است پس از یک ال نینو، شرایط خنثی برقرار شود و تنها در برخی موارد، سامانه به لانینا تغییر وضعیت دهد.

تغییرات سطح آب در ال نینو و لا نینا
Credit: International Research Institute

دوره، مدت و شدت ال نینو

ال نینو دوره‌ی زمانی ثابتی ندارد. به گفته‌ی سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا، این پدیده به‌طور متوسط هر دو تا هفت سال یک بار رخ می‌دهد و معمولا حدود 9 تا 12 ماه ادامه می‌یابد. با این حال فاصله‌ی میان رویدادها می‌تواند کمتر یا بیشتر از این محدوده باشد.

بسیاری از رویدادها در تابستان شکل می‌گیرند، در پاییز یا زمستان بعد به اوج می‌رسند و سپس به‌تدریج ضعیف می‌شوند. هرچند زمان آغاز، شدت و مدت هر رویداد نیز می‌تواند متفاوت باشد.

شدت ال نینو معمولا با میزان افزایش دمای سطح آب نسبت به میانگین اقلیمی سنجیده می‌شود. در دسته‌بندی‌های رایج، از سطوح ضعیف، متوسط، قوی و بسیار قوی استفاده می‌شود اما آستانه‌های دقیق طبقه‌بندی ممکن است میان مراکز پیش‌بینی و شاخص‌های مورد استفاده متفاوت باشند.

امواج اقیانوسی
Credit: Ruth Fremson / NY Times

رویدادهای بسیار قوی می‌توانند تغییرات گسترده‌تری در گردش جو و شرایط اقلیمی سیاره ایجاد کنند، اما این شدت بیشتر لزوما به معنای وقوع سیل یا خشکسالی شدیدتر در همه‌ی مناطق نیست. برای مثال، یک رویداد قوی ممکن است بارش را در یک کشور افزایش دهد و در کشور دیگری به کاهش بارندگی منجر شود.

دانشمندان از «شاخص نینوی اقیانوسی» (ONI) برای اندازه‌گیری انحراف از دمای طبیعی سطح دریا استفاده می‌کنند. رویدادهای ال نینو با افزایش دمای سطح دریا بیش از 0.5 درجه‌ی سانتی‌گراد برای حداقل پنج فصل 3 ماهه‌ی متوالی نشان داده می‌شوند. به نوشته‌ی نشنال جئوگرافیک، شدت رویدادهای ال نینو می‌توانند از افزایش‌های جزئی دما (حدود 2.2 تا 2.8 درجه‌ی سانتی‌گراد) و تأثیرات محلیِ متوسط بر آب‌وهوا، تا افزایش‌های بسیار شدید (7.8 تا 10 درجه‌ی سانتی‌گراد) با تغییرات اقلیمی در سطح جهانی را شامل شوند.

خواندنی‌ها

تغییرات آب و هوایی چگونه حال ما را دگرگون می‌کنند؟

انواع ال نینو

ال نینو همیشه به یک شکل در اقیانوس آرام ظاهر نمی‌شود. محل تمرکز آب‌های گرم، گستره ناهنجاری دمای سطح دریا و نحوه واکنش جو می‌توانند از یک رویداد به رویداد دیگر تفاوت داشته باشند. به همین دلیل، پژوهشگران برای توصیف تفاوت‌های مکانی ال نینو از اصطلاح‌هایی مانند «طعم‌های ال نینو» (Flavors of El Niño) استفاده می‌کنند.

این اصطلاح به دسته‌بندی‌های علمی برای توصیف محل اصلی گرم‌شدن آب‌های اقیانوس آرام اشاره دارد. دو دسته‌ی شناخته شده در این تقسیم‌بندی، ال نینوی شرقی و ال نینوی مرکزی هستند. در کنار این دو، برخی پژوهش‌ها رویدادهای ترکیبی یا الگوهای دارای ویژگی‌های متفاوت را نیز بررسی می‌کنند.

ال نینوی شرقی (Eastern Pacific El Niño)

در این نوع ال نینو، بیشترین افزایش دمای سطح آب در بخش شرقی اقیانوس آرام استوایی، نزدیک سواحل پرو و اکوادور، رخ می‌دهد. این الگو می‌تواند فراچاهش آب‌های سرد و سرشار از مواد مغذی را تضعیف کند و با تغییر محل بارش‌های استوایی، بر الگوهای دما و بارش در مناطق مختلف جهان اثر بگذارد. رویدادهای 1982-1983 و 1997-1998 از نمونه‌های شاخص این نوع هستند.

هنگام ال نینو امکان رخداد طوفان‌های تندری در برخی مناطق هست.
Credit: NASA

ال نینوی مرکزی (Central Pacific El Niño)

در این نوع، بیشترین ناهنجاری مثبت دمای سطح آب در بخش مرکزی اقیانوس آرام استوایی متمرکز می‌شود. این الگو با نام ال نینوی مودوکی (El Niño Modoki) نیز شناخته می‌شود که در زبان ژاپنی به معنای «مشابه، اما متفاوت» است. هرچند این دو اصطلاح در همه‌ی پژوهش‌ها دقیقا یکسان نیستند.

ال نینوی مرکزی با تغییرات دمای سطح دریا در مرکز اقیانوس آرام مشخص می‌شود. برخی از رویدادهای مودوکی نینو از رویدادهای سنتی ال نینو، مانند افزایش فعالیت طوفان در اقیانوس اطلس و خلیج مکزیک، متمایز هستند. تفاوت محل گرمایش اقیانوس پیامدهای اقلیمی متفاوتی ایجاد می‌کند.

ال نینوی ترکیبی (Hybrid El Niño)

در برخی رویدادها، الگوی گرمایش آب‌های اقیانوس آرام ویژگی‌هایی از هر دو نوع شرقی و مرکزی را نشان می‌دهد یا محل تمرکز گرما در طول رویداد تغییر می‌کند. این وضعیت را گاهی ال نینوی ترکیبی می‌نامند. با این حال، این اصطلاح مانند دسته‌بندی شرقی و مرکزی تعریف استاندارد و یکسانی در تمام پژوهش‌ها ندارد.

شاخص ترنس نینیو (Trans-Niño Index یا TNI)

شاخص ترنس نینیو هرچند یک نوع مستقل ال نینو نیست، اما معیاری برای توصیف اختلاف ناهنجاری دمای سطح آب میان بخش شرقی و مرکزی اقیانوس آرام استوایی محسوب می‌شود. رویدادهای ترنس نینو در شروع و پایان یک رویداد ال نینو رخ می‌دهند و اغلب شامل افزایش فعالیت گردباد در غرب میانه‌ی آمریکا می‌شوند.

رسیدن طوفان به منهتن
Credit: Gary Hershorn/Getty Images

تأثیر ال نینو بر آب‌وهوای جهان

ال نینو با تغییر محل آزاد شدن گرما و رطوبت در اقیانوس آرام به عنوان بزرگ‌ترین اقیانوس زمین، بر گردش عمومی جو و مسیر سامانه‌های جوی اثر می‌گذارد. از پیامدهای مهم آن، جابه‌جایی «جریان‌های جتی» (Jet Streams) است؛ بادهای قدرتمند لایه‌های بالایی جو که در هدایت سامانه‌های کم‌فشار و مسیر طوفان‌ها نقش اساسی دارند.

این تغییرات می‌توانند احتمال وقوع برخی شرایط آب‌وهوایی شدید را در مناطق مختلف افزایش دهند. بدین ترتیب ال نینو می‌تواند شرایط اقلیمی را دستخوش تغییر کند و مطالعه‌ی آن اطلاعاتی درباره‌ی شرایط احتمالی الگوهای فصلی فراهم می‌آورد.

آمریکای جنوبی: بارندگی شدید و اختلال در اکوسیستم دریایی

در سواحل پرو و اکوادور، ال نینو می‌تواند احتمال بارندگی‌های شدید و سیل را افزایش دهد. افزایش دمای آب در این منطقه، همراه با تغییر گردش جو، شرایط را برای بارش‌های سنگین در برخی نواحی فراهم می‌کند.

در مقابل، کاهش فراچاهش آب سرد و مواد مغذی می‌تواند بهره‌وری زیستی اقیانوس را کاهش دهد. این تغییر ممکن است بر جمعیت ماهی‌ها، زنجیره غذایی دریایی و درآمد جوامعی که به ماهیگیری وابسته‌اند، اثر بگذارد. پیامدهای اقتصادی چنین رویدادی حتی می‌تواند فراتر از صنعت ماهیگیری و به بازار مواد غذایی و اشتغال محلی گسترش پیدا کند.

استرالیا و اندونزی: افزایش احتمال خشکسالی

در بخش‌هایی از استرالیا، اندونزی و مناطق مجاور آن‌ها، ال نینو اغلب با کاهش بارندگی همراه است. وقتی نواحی اصلی صعود هوای مرطوب و بارش به سمت مرکز یا شرق اقیانوس آرام منتقل می‌شوند، ممکن است بارندگی در بخش‌هایی از غرب اقیانوس آرام کاهش پیدا کند.

این وضعیت می‌تواند خطر خشکسالی کشاورزی، کاهش رطوبت خاک و آتش‌سوزی پوشش گیاهی را افزایش دهد. البته میزان خسارت به شدت و طول مدت کم‌بارشی، وضعیت منابع آب و شرایط محلی وابسته است.

آمریکای شمالی: تغییر زمستان و مسیر طوفان‌ها

ال نینو در زمستان نیمکره‌ی شمالی می‌تواند مسیر جریان جتی اقیانوس آرام را تغییر دهد. برای آمریکا، این وضعیت معمولا با افزایش احتمال شرایط مرطوب‌تر در بخش‌هایی از جنوب کشور و شرایط ملایم‌تر در برخی مناطق شمالی همراه است.

در بخش‌هایی از کالیفرنیا و جنوب این کشور، احتمال عبور سامانه‌های بارشی و وقوع سیلاب ممکن است افزایش پیدا کند. با این حال، شرایط مناطق مختلف یکسان نیست و تأثیر ال نینو بر برف، دما و بارندگی به موقعیت سامانه‌های جوی و سایر نوسان‌های اقلیمی بستگی دارد.

آسیا و آفریقا: تغییر بارش‌های موسمی و خطرهای اقلیمی

ال نینو بر بارش‌های موسمی در جنوب و جنوب شرقی آسیا اثر می‌گذارد و در برخی سال‌ها احتمال کاهش بارندگی را در بخش‌هایی از این مناطق افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، در بخش‌هایی از آفریقا و غرب آسیا، این پدیده با جابه‌جایی الگوهای بارش و تغییر احتمال خشکسالی یا بارندگی شدید همراه است.

سازمان جهانی بهداشت نیز بر تأثیر ENSO بر امنیت غذایی، کیفیت آب و هوا و برخی بیماری‌های وابسته به شرایط محیطی تأکید می‌کند. این اثرهای بهداشتی و اجتماعی به شرایط محلی، میزان آمادگی جوامع و شدت مخاطرات بستگی دارند.

ال نینوی سال 2026

پدیده ال نینو 2026-2027 (ال نینو 1405) که شکل‌گیری آن در ژوئن 2026 به‌طور رسمی تأیید شد، یکی از رویدادهای بسیار قدرتمند این پدیده‌ی اقلیمی به شمار می‌رود. این رویداد با افزایش غیرعادی دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی همراه است و پیش‌بینی می‌شود در نوامبر یا دسامبر 2026 (آبان یا آذر) به اوج خود برسد.

پیش‌بینی فصلی دما و بارندگی برای سپتامبر-نوامبر 2026
Credit: UC

بر اساس پیش‌بینی‌های سازمان جهانی هواشناسی، این ال نینو ممکن است در شمار قوی‌ترین رویدادهای ثبت‌شده از سال 1950 قرار بگیرد و اثرات آن تا اوایل سال 2027 ادامه داشته باشد. انتظار می‌رود ال نینو امسال با تغییر الگوهای بارش و افزایش دمای هوا در مناطق مختلف جهان همراه باشد، به گونه‌ای که احتمال خشکسالی در برخی مناطق و بارش‌های سنگین و سیل در مناطق دیگر افزایش پیدا کند.

اثر ال نینو 1405 بر الگوهای بارش در ایران نیز پیش‌بینی شده است و می‌تواند احتمال وقوع بارش‌های سنگین و سیلاب‌های منطقه‌ای را در برخی مناطق افزایش دهد. به‌ویژه در مناطقی که به دلیل شرایط توپوگرافی، اشباع خاک یا ضعف زیرساخت‌های دفع آب، در برابر سیلاب آسیب‌پذیرتر هستند، مخاطرات قابل توجه است. بنابراین برای آگاهی به مویع از شرایط و ارزیابی دقیق‌تر پیامدها، باید پیش‌بینی‌های و هشدارهای سازمان هواشناسی را دنبال کرد.

پیامدهای احتمالی ال نینوی 2026 برای جهان

اگر این رویداد در سطح بسیار قوی باقی بماند، می‌تواند احتمال تغییرات قابل‌توجه در بارش و دما را در بخش‌هایی از جهان افزایش دهد. از جمله پیامدهای قابل بررسی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش احتمال گرمای غیرمعمول در برخی مناطق، به‌ویژه در کنار روند گرمایش جهانی؛
• افزایش خطر خشکسالی کشاورزی و آتش‌سوزی در بخش‌هایی از مناطق گرمسیری؛
• افزایش احتمال بارش سنگین و سیلاب در مناطقی که تحت تأثیر الگوی بارشی مرطوب‌تر قرار می‌گیرند؛
• اختلال در تولید محصولات کشاورزی، شیلات و زنجیره تأمین مواد غذایی؛
• تغییر در الگوهای وقوع برخی طوفان‌های گرمسیری.

پایش و پیش‌بینی ال نینو

پایش ال نینو بر مجموعه‌ای گسترده از فناوری‌های مختلف برای مشاهدات سراسری اقیانوسی و جوی از سوی دانشمندان، دولت‌ها و نهادهای غیردولتی تکیه دارد. شناورهای علمی اندازه‌گیری، بویه‌های پهلوگرفته در اقیانوس، ماهواره‌ها و کشتی‌های پژوهشی اطلاعاتی درباره دمای سطح آب، دمای زیرسطحی، سطح دریا، باد و فشار هوا جمع‌آوری می‌کنند.

دانشمندان با بهره‌گیری از داده‌های روزانه گردآوری شده و همچنین تصاویر ماهواره‌ای، می‌توانند پدیده ال نینو را با دقت بیشتری پیش‌بینی کرده و روند شکل‌گیری و تأثیرات آن را در سطح جهان به تصویر بکشند. مدل‌های اقلیمی نیز با استفاده از این داده‌ها برای پیش‌بینی روند آینده بهبود می‌یابند.

استفاده از ماهواره برای پایش آب‌وهوا
Credit: Futura

مناطق نینو

برای پایش ال نینو و لانینا، دانشمندان اقیانوس آرام استوایی را به چند منطقه مشخص تقسیم کرده‌اند که با نام‌هایی مانند نینیو 1+2، نینیو 3، نینیو 3.4 و نینیو 4 شناخته می‌شوند. در هر منطقه، ناهنجاری دمای سطح دریا، یعنی اختلاف دمای اندازه‌گیری شده با میانگین بلندمدت، محاسبه می‌شود.

یکی از محدودیت‌های مهم پیش‌بینی فصلی، تغییرپذیری طبیعی سامانه اقلیم و کاهش دقت پیش‌بینی‌ها در افق‌های زمانی طولانی‌تر است. به همین دلیل، پیش‌بینی‌ها به‌صورت دوره‌ای به‌روزرسانی می‌شوند و ممکن است برآورد شدت یا مدت رویداد تغییر کند. پیش‌بینی و افزایش دقت چنین الگوهایی بود که در سال 2021 نوبل فیزیک را برای دانشمندان هواشناسی به ارمغان آورد.

جمع‌بندی

ال نینو یکی از مهم‌ترین پدیده‌های اقلیمی جهان است که با تغییر دمای سطح آب اقیانوس آرام استوایی و برهم‌کنش میان اقیانوس و جو، می‌تواند الگوهای بارش، دما و گردش هوا را در مناطق مختلف تغییر دهد. پیامدهای آن از خشکسالی و افزایش خطر آتش‌سوزی در برخی مناطق تا بارندگی شدید، سیلاب و اختلال در اکوسیستم‌های دریایی متغیر است. بااین‌حال، شدت و نوع این پیامدها به محل وقوع، قدرت و مدت رویداد و سایر شرایط اقلیمی بستگی دارد.

با توجه به استفاده از فناوری‌های مختلف برای پایش پیوسته و روزانه‌ی شرایط اقلیمی، برای آگاهی از شرایط هر دوره‌ی ال نینو از جمله در پاییز و زمستان 1405، پایش منظم داده‌های اقیانوسی و جوی و توجه به پیش‌بینی‌های به‌روز مراکز معتبر هواشناسی اهمیت زیادی دارد. آگاهی از سازوکار ال نینو و محدودیت‌های پیش‌بینی‌های اقلیمی کمک می‌کند پیامدهای احتمالی آن واقع‌بینانه‌تر ارزیابی شوند و آمادگی برای مخاطراتی مانند خشکسالی یا سیلاب افزایش یابد.