مظنه طلا چیست؛ فرمول محاسبه مظنه طلا
مظنه، در واقع قیمت ۴.۶۰۸ گرم طلای ۱۷ عیار است که بنکداران و طلافروشان بر اساس آن نرخ پایه را تعیین میکنند. تبدیل این عدد به قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار که برای عموم مردم آشناتر است، به یک فرمول ریاضی ثابت نیاز دارد تا رابطه میان وزن مثقال و تفاوت عیارها را مشخص کند. علاوه بر فرمولهای محاسباتی، تفاوتهای دیگری در معامله بر اساس مظنه و معامله بر اساس گرم وجود دارد که به خلوص طلا و نوع کاربری آن در بازار سنتی و مدرن برمیگردد. برای هر فردی، چه سرمایهگذار کلان و چه کسی که هنوز نمیدانند برای سرمایه گذاری طلا بخریم یا سکه، شناخت دقیق مفهوم مظنه، نحوه محاسبه آن و عوامل تاثیرگذار بر آن، قدمی مهم و حساس محسوب میشود. خیلیها نمیدانند واقعا مظنه طلا چیست اما خواندن این مطلب ابهامهای زیادی را بطرف میکند.
مظنه طلا یعنی چه؟
فرمول محاسبه مظنه طلا
فرق مظنه طلا با گرم طلا
عوامل موثر بر قیمت مظنه طلا
مظنه طلا یعنی چه؟
در بازار طلا و عمدهفروشی طلای ایران، قیمتی که بین معاملهگران بزرگ رد و بدل میشود و روی تابلوهای صرافیها و طلافروشیها نقش میبندد، قیمت یک گرم طلا نیست. آنجا عددی که به اسم مظنه معروف است، اهمیت دارد. مظنه در تعریف دقیق بازاری برابر با قیمت یک مثقال طلای ۱۷ عیار است. احتمالا درجریان هستید که واحد وزن در بازار طلای ایران مثقال است و هر مثقال معادل ۴.۶۰۸۳ گرم است. اما نکتهی کلیدی که برای خیلیها گمراهکننده است، تفاوت در عیار به حساب میرود. طلایی که در ویترین طلافروشیها میبینید و جنبه زینتی دارد، معمولا ۱۸ عیار است و با خلوص ساخته میشود. اما وقتی حرف از مظنه میزنیم، درباره طلای ۱۷ عیار و با خلوص ۷۰۵ صحبت میکنیم.
این تفاوت ریشه در تاریخچه بازار و نحوه معاملات طلای آبشده دارد. در بازار تهران، طلای آبشده که ماده اولیه کارگاههای طلاسازی است، معمولا با عیار ۱۷ دست به دست میشود. بنابراین، وقتی میشنوید مظنه طلا در بازار امروز فلان عدد است، یعنی قیمت ۴.۶۰۸ گرم طلای ۱۷ عیار آن مبلغ محاسبه شده است. فعالان بازار از اصطلاح فی هم برای اشاره به مظنه استفاده میکنند. دانستن این مفهوم از آن جهت حیاتی است که تمام قیمتهای دیگر، از جمله قیمت سکه، قیمت شمش و قیمت مصنوعات زینتی، همگی تابعی از این عدد مرجع هستند. اگر مظنه بالا برود، تمام مشتقات طلا گران میشوند و اگر پایین بیاید، بازار نزولی میشود. مظنه، دماسنج اصلی بازار طلای ایران است که وضعیت کلی معاملات را نشان میدهد و مبنای تسویه حسابهای کلان قرار میگیرد.
فرمول محاسبه مظنه طلا
تبدیل مظنه به قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار، فرمول سادهای دارد و معاملهگران حرفهای آن را بلدند. از آنجا که مظنه قیمت ۴.۶۰۸ گرم طلای ۱۷ عیار است اما برای خرید طلا نیاز به قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار داریم، دو شیوه رایج استفاده میشود.
در فرمول اول مظنه روز طلا را ابتدا در عدد ۷۵۰ ضرب میکنند. سپس عدد بهدست آمده را تقسیم بر عدد ۴.۶۰۸ در ۷۰۵ میکنند. با این فرمول قیمت روز هر گرم طلا ۱۸ عیار محاسبه میشود.
در این فرمول عدد ۷۵۰ نشاندهنده خلوص طلای ۱۸ عیار و عدد ۷۰۵ نشاندهنده خلوص طلای ۱۷ عیار است. عدد ۴.۶۰۸ نیز وزن یک مثقال به گرم را نشان میدهد. اگر اعداد ثابت مخرج کسر (یعنی ۷۰۵ ضربدر ۴.۶۰۸) را محاسبه کنیم و سپس ۷۵۰ را بر آن تقسیم کنیم، به یک عدد طلایی و ثابت میرسیم که کار محاسبات را بسیار ساده میکند: ۴.۳۳۱۸.
بنابراین، سریعترین روش برای به دست آوردن قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار از روی مظنه، تقسیم قیمت مظنه بر عدد ثابت ۴.۳۳۱۸ است
توضیح محاسبات با یک مثال راحتتر است. به عنوان مثال اگر روی تابلو قیمت مظنه را ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان دیدید، کافی است این عدد را بر ۴.۳۳۱۸ تقسیم کنید تا متوجه شوید قیمت خام یک گرم طلای ۱۸ عیار البته بدون اجرت و سود چقدر است. این را هم بدانید که طلافروشان برای بالا رفتن دقت، گاهی از روشهای کاملتری استفاده میکنند اما این فرمول برای خریداران عمومی دقیق و کاربردی است. همچنین اگر بخواهید برعکس عمل کنید، یعنی قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار را دارید و میخواهید مظنه را محاسبه کنید، کافی است قیمت گرم را در ۴.۳۳۱۸ ضرب کنید.
فرق مظنه طلا با گرم طلا
تفاوت میان مظنه و گرم طلا فراتر از یک اختلاف ساده در اسمگذاری است و به ساختار فنی و تجاری بازار ارتباط دارد. اولین و آشکارترین تفاوت به فرق وزنها برمیگردد. وقتی از گرم صحبت میکنیم، با واحدی استاندارد سر و کار داریم که در تمام دنیا و در پلتفرمهای قیمت طلا دیجیتال نیز مبنای محاسبه است. اما مظنه با مثقال تعریف میشود که وزنی معادل ۴.۶۰۸۳ گرم دارد. این تفاوت وزنی باعث میشود که عدد مظنه همیشه بسیار بزرگتر از قیمت یک گرم باشد.
تفاوت دوم و بسیار مهمتر، در عیار قرار دارد.. در عرف بازار ایران، وقتی میگوییم قیمت یک گرم طلا، منظورمان طلای ۱۸ عیار است که با خلوص ۷۵۰ ساخته شده است و در ساخت زیورآلات نیز استفاده میشود. اما وقتی کلمه مظنه به کار میرود، مرجع ما طلای ۱۷ عیار (استاندارد ۷۰۵) است. پس حواستان باشد که طلای مبنای مظنه، خلوص کمتری نسبت به طلای معمول و حاضر در ویترین طلافروشیها دارد. از قدیم عیار ۱۷ برای ذوب و ساخت مجدد طلا (طلای آبشده) کاربرد داشت.
تفاوت سوم در مخاطب و کاربرد است. قیمت گرم طلا، برای خریدار معمولی یا همان خریداری که سراغ طلای زینتی میرود اهمیت دارد. اما مظنه، زبان گفتگوی معاملهگران و سرمایهگذاران کلان بازار است. نوسانات بازار ابتدا در مظنه خود را نشان میدهد و سپس با فرمولهای ریاضی به قیمت گرم تبدیل میشود. مظنه یک شاخص برای معاملات کلان و عمدهفروشی است ولی قیمت هر گرم در خردهفروشیها مهم خواهد بود. درک این تفاوت کمک میکند تا اخبار بازار طلا را بهتر درک کنید و بدانید کدام نرخ برای شما اهمیت دارد.
عوامل موثر بر قیمت مظنه طلا
قیمت مظنه در بازار طلا به چندین فاکتور کلان اقتصادی داخلی و خارجی وابسته است. اولین و شاید مهمترین عامل جهانی، قیمت انس جهانی طلا به حساب میآید. انس طلا که در بازارهای بینالمللی بر حسب دلار قیمتگذاری میشود، پایه و اساس ارزش ذاتی طلاست. هر اتفاقی در سطح جهانی، مثل جنگها و تنشهای ژئوپلیتیک تا تصمیمات فدرال رزرو آمریکا به عنوان بانک مرکزی این کشور درباره نرخ بهره، باعث بالا و پایین شدن قیمت انس میشود و بلافاصله میتواند بر مظنه در بازار تهران اثر بگذارد.
عامل دوم که نقشی پررنگتر از انس بازی میکند، نرخ ارز یا همان قیمت دلار است. از آنجا که طلا یک کالای بینالمللی است، ارزش ریالی آن با تغییر ارزش پول ملی رابطه مستقیم دارد. فرمول نانوشته بازار این است که قیمت طلا در ایران گوش به فرمان قیمت جهانی انس و قیمت دلار است. گاهی حتی اگر قیمت جهانی طلا ثابت بماند اما دلار در تهران گران شود، مظنه بالا میرود. افت و خیزهای طلا به خاطر اخبار سیاسی، تحریمها و سیاستهای بانک مرکزی، موتور محرک تغییرات لحظهای مظنه هستند.
عامل سوم، عرضه و تقاضای داخلی است. در مناسبتهای خاص مثل اعیاد یا در شرایطی که انتظارات تورمی جامعه بالا میرود، هجوم مردم برای خرید طلا میتواند باعث ایجاد حباب شود. یعنی قیمت روز طلا با سطح واقعی فاصله ایجاد کند. در این شرایط قیمت مظنه نیز ممکن است از ارزش ذاتی محاسباتی که بر اساس دلار و انس است، فاصله بگیرد. این موضوع در مورد سکهها بسیار مشهودتر است و درک تفاوت سکه امامی و بهاری آزادی و حبابهای قیمتی آنها میتواند به تحلیل بهتر وضعیت کلی بازار کمک کند. فراموش نکنید که گاهی حباب سکه روی جو روانی بازار آبشده و مظنه نیز تاثیر میگذارد.
منبع: دیجیکالا مگ
