سوختگی نمایشگر چیست و چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد؟

یوسف اسفندیاری ۷ مهر ۱۳۹۶ | ۱۵:۰۰ 14 نوامبر 2018
سوختگی نمایشگر چیست و چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد؟

در بحث‌های مفصلی که پیرامون مزایا و معایب نمایشگرهای ال‌سی‌دی و اولد شکل می‌گیرد، بالاخره کسی موضوع سوختگی نمایشگر اولد را به میان می‌آورد. هدف پیش کشیدن این موضوع هم معمولا بیان این نکته است که نمایشگرهای اولد بعد از مدتی استفاده دیگر ظاهر خوبی نخواهند داشت ولی برای نمایشگرهای ال‌سی‌دی چنین اتفاقی نمی‌افتد. اما مانند بسیاری از این نوع بحث‌وجدل‌ها، معمولا اطلاعات درستی ردوبدل نمی‌شود و عمدتا قصه‌هایی اغراق‌شده می‌شنوید.

شاید هیچ‌وقت به چنین موردی بر نخورده باشید، اما همین احتمال وقوع آن باعث می‌شود که بسیاری از خریداران گوشی‌های گران‌قیمت با خیال راحت دست به چنین خریدی نزنند و گمان کنند که این سوختگی نمایشگر احتمالا برای آن‌ها هم رخ بدهد. برای این که چنین نگرانی‌هایی را برطرف کنیم، در ادامه‌ی مطلب به‌طور مفصل در مورد این موضوع توضیح می‌دهیم. این‌که سوختگی نمایشگر چیست، چرا اتفاق می‌افتد و چگونه می‌توان از وقوع آن جلوگیری کرد.

سوختگی نمایشگر چیست؟

اصطلاح «سوختگی» (Burn in) کمی گمراه‌کننده است، زیرا این موضوع ربطی به سوختن واقعی یا گرما ندارد. این اصطلاح برای مواقعی به کار می‌رود که قسمت یا قسمت‌هایی از نمایشگر دچار تغییر رنگ دائمی شده باشد. این مشکل می‌تواند به شکل یک متن یا کادر عکس، محو شدن رنگ‌ها در یک قسمت و انواع شکل‌ها و الگوها خودش را نشان دهد. در صورت وقوع چنین مشکلی، نمایشگر بدون هیچ مشکلی به فعالیت خودش ادامه می‌دهد، اما در زمان روشن بودن نمایشگر، هاله‌ای از یک تصویر یا تغییر رنگ در قسمتی از نمایشگر دیده خواهد شد. زمانی به چنین مشکلی عنوان سوختگی یا همان Burn in اطلاق می‌شود که اولا دائمی باشد و ثانیا منشأ آن از جانب سخت‌افزار نمایشگر باشد. مثلا مشکلات گرافیکی که به دلیل نرم‌افزار یا مشکل در مداربندی درایور نمایشگر به وجود آمده، ارتباطی با موضوع سوختگی ندارد.

تاریخچه‌ی استفاده از این اصطلاح به دوران مانیتورهای CRT برمی‌گردد؛ در این مانیتورها از ترکیب‌های فسفری استفاده می‌شد که برای ایجاد تصاویر، نور ساطع می‌کردند و این مواد در طی مرور زمان درخشندگی‌شان را از دست می‌دادند. پنل‌های ال‌سی‌دی هم می‌توانند دچار چنین مشکلی شوند، اما به دلیل نوع ساختار آن‌ها، به‌ندرت چنین اتفاقی می‌افتد.

سوختگی نمایشگر چیست و چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد؟

وقوع چنین مشکلی در نمایشگرهای اولد گوشی‌های امروزی هم امکان‌پذیر است؛ هرچند به شدت و چشمگیری مانیتورهای CRT نمی‌رسد. باوجود تمام این حرف‌ها، حتی در صورتی که چنین مشکلی بروز پیدا کند، پیدا کردن آن چندان ساده نیست؛ غیر از این که دقیقا بدانید به دنبال چه می‌گردید. معمولا بعد از ساعت‌ها روشن ماندن نمایشگر است که چنین مشکلی پدیدار می‌شود. در گوشی‌های هوشمند، احتمال سوختگی قسمت‌های مربوط به نوار نوتیفیکیشن‌ها و دکمه‌های مجازی پایین نمایشگر بیش از قسمت‌های دیگر است. برای نمونه می‌توانید به تصویر بالا نگاهی بیندازید.

چرا چنین مشکلی رخ می‌دهد؟

دلیل اصلی سوختگی نمایشگر به خاطر این است که در نمایشگرها، قسمت‌های تولیدکننده‌ی نور طول عمر یکسانی ندارند. با گذر زمان، روشنایی این عناصر کاهش پیدا می‌کند و به همین خاطر، رنگ‌های تولیدی پنل‌ها هم کم‌کم تغییر می‌یابد. هم‌زمان با کهنه شدن نمایشگرها، تغییراتی هم در رنگ‌های آن‌ها به وجود می‌آید که با ترفندهای نرم‌افزاری می‌توان شدت این تغییر را کم‌تر کرد. اما پدیده‌ی سوختگی عمدتا مربوط به فرسودگی سریع‌تر بعضی از قسمت‌های نمایشگر در مقایسه با دیگر بخش‌های آن است. به دلیل همین فرسودگی ناهماهنگ، قسمت‌هایی از نمایشگر دچار تغییر رنگ‌هایی می‌شود و چیزی مانند شبح دائمی یک تصویر را برجای می‌گذارد.

در گوشی‌ها و ساعت‌های هوشمند امروزی، سوختگی نمایشگر عمدتا به دلیل طول عمر متفاوت «زیر-پیکسل»های (Sub-Pixel) ال‌ای‌دی قرمز، سبز و آبی موجود در پنل‌های اولد رخ می‌دهد. معمولا قسمت‌هایی از نمایشگر دچار این مشکل می‌شود که تغییر چندانی در شکل آن‌ها صورت نمی‌گیرد؛ برای مثال هم می‌توان به نوار نوتیفیکیشن‌ها و دکمه‌های مجازی پایین نمایشگر اشاره کرد.

سوختگی نمایشگر چیست و چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد؟

نمایشگرهای اولد شامل ال‌ای‌دی‌های قرمز و سبز و آبی هستند و هرکدام از این رنگ‌ها طول عمر متفاوتی دارند

این موضوع بدین خاطر است که این قسمت‌ها فقط یک رنگ، آیکن، متن یا در کل یک شکل ثابت را نشان می‌دهند؛ اما در باقی قسمت‌های نمایشگر به دلیل استفاده از سایت‌ها، ویدیوها، اپلیکیشن‌ها و دیگر موارد، رنگ‌های متنوعی به نمایش درمی‌آیند. بنابراین به دلیل همین استفاده‌ی گوناگون از زیر-پیکسل‌ها، آن‌ها به‌صورت یکسان عمر نمی‌کنند و رنگ‌ها در قسمت‌های مختلف نمایشگر به یک صورت نمایش داده نمی‌شوند.

اگر بخواهیم ازلحاظ فنی توضیح دهیم، باید گفت که ال‌ای‌دی‌های آبی، ازلحاظ روشنایی بازده کمتری نسبت به پیکسل‌های قرمز و سبز دارند. این یعنی ال‌ای‌دی‌های آبی اگر بخواهند نوری برابر با ال‌ای‌دی‌های قرمز یا سبز تولید کنند، باید از جریان برق بیشتری استفاده کنند. استفاده از جریان برق بیشتر یعنی پیکسل‌های آبی زودتر فرسوده می‌شوند و با فرسودگی آن‌ها، رنگ کلی نمایشگر به سمت ته‌مایه‌ی قرمز و سبز تغییر می‌یابد.

درنهایت می‌توان گفت که اگر قسمتی از پنل زمان زیادی را صرف نمایش رنگ‌های آبی و سفید کند، پیکسل‌های آبی آن بخش زودتر از باقی پیکسل‌ها فرسوده می‌شوند. چیزی که در کل به آن سوختگی نمایشگر می‌گوییم.

آیا می‌توان از وقوع آن جلوگیری کرد؟

سازندگان از این مشکل آگاه هستند و هرکدام اقدامات زیادی را برای جلوگیری از وقوع آن انجام داده‌اند. به‌طور مثال، سامسونگ از گلکسی اس ۳ به بعد، از چینش «پنتایل» (pentile) برای زیر-پیکسل‌های نمایشگرهای AMOLED بهره می‌برد. در این چینش، سامسونگ زیر-پیکسل‌های آبی را بزرگ‌تر می‌سازد تا برای رسیدن به نور موردنظر، جریان برق کمتری را مصرف کنند. با مصرف جریان برق کمتر هم عمر این زیر-پیکسل‌ها طولانی‌تر می‌شود.

البته این راه‌حل، مشکل سرعت متفاوت فرسودگی در بخش‌های مختلف نمایشگر را حل نمی‌کند، اما در مقایسه با پنل‌های اولد قدیمی یا ارزان‌تر، در اولدهای سامسونگ چنین مشکلی خیلی دیرتر دیده می‌شود.

سوختگی نمایشگر چیست و چگونه می‌توان از آن جلوگیری کرد؟

البته راه‌حل‌های نرم‌افزاری هم برای این مساله وجود دارد. مثلا سازندگان ساعت‌های هوشمند می‌توانند گزینه‌ی «حفاظت از سوختگی» (burn protection) موجود در سیستم‌عامل را فعال کنند. در این حالت، موقعیت رنگ‌های موجود در نمایشگر تا حد چند پیکسل تغییر می‌یابد تا انواع رنگ‌ها در کل نمایشگر به‌طور برابر نشان داده شود. گوشی‌هایی هم که از نمایشگر همیشه روشن بهره می‌برند، مانند گلکسی اس ۸، از همین روش استفاده می‌کنند. برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی، گوگل یک سری خط مشی را برای طراحی نمایشگرهای اولد مربوط به ساعت‌های هوشمند ارایه داده است.

چه‌کاری از دست ما برمی‌آید؟

اگر قسمتی از نمایشگر دچار سوختگی شده باشد، برای حل این مشکل کار چندانی را نمی‌توان انجام داد. اپلیکیشن‌هایی در پلی استور وجود دارد که ادعا می‌کنند می‌توانند این مشکل را حل کنند؛ اما در حقیقت کاری که می‌کنند این است که کل نمایشگر را به‌اصطلاح می‌سوزانند تا رنگ‌های قسمت‌های مختلف با یکدیگر مطابقت پیدا کنند؛ راه‌حلی که چندان ایدئال نیست.

اگر نگران این موضوع هستید، راه‌حل‌های پیش‌گیرانه‌ای وجود دارد که احتمال وقوع این مشکل را تا حد زیادی کم می‌کنند:

  1. روشنایی نمایشگر را همیشه در حالت کم قرار دهید. نور بیشتر یعنی جریان برق بیشتر که درنتیجه عمر ال‌ای‌دی را کاهش می‌دهد.
  2. تایمر خاموش کردن صفحه را کاهش دهید. با این کار، در اوقاتی که با نمایشگر کار نمی‌کنید، نمایشگر زودتر خاموش می‌شود و این‌گونه تصاویر ثابت برای مدت کمتری به نمایش درمی‌آیند.
  3. در صورت دسترسی به حالت Immersive، از آن استفاده کنید. با فعال کردن این گزینه، نوار نوتیفیکیشن و دکمه‌های مجازی پایین نمایشگر ناپدید شده و فقط در صورت اجرای فرمان‌های حرکتی خاصی پدیدار می‌شوند. یا می‌توانید از لانچری استفاده کنید که چنین ویژگی‌ای داشته باشد.
  4. از پس‌زمینه‌ی تیره استفاده کنید و هرچند وقت یک‌بار آن را تغییر دهید.
  5. از صفحه‌کلیدهایی استفاده کنید که شکل و شمایل تیره‌رنگی داشته باشند.
  6. اگر مرتبا برای مسیرهای طولانی از اپلیکیشن‌های مسیریابی استفاده می‌کنید، اپلیکیشنی را انتخاب کنید که رابط کاربری روشنی نداشته باشد.

باوجود تمام این هشدارها و توصیه‌ها، خریداران گوشی‌های هوشمند با نمایشگرهای اولد نباید نگران این موضوع باشند. پنل‌های اولد امروزی عمر بسیار بیشتری نسبت به پنل‌های قدیمی دارند و حتی در پنل‌های قدیمی هم مشکل سوختگی به‌ندرت مشاهده می‌شد. فقط حواستان باشد که ۲۴ ساعته و هفت روز هفته نمایشگر را در بالاترین حد روشنایی با یک تصویر ثابت روشن نگذارید!

درنهایت باید گفت که در نمایشگرهای اولد امروزی، چنین مشکلی تنها شاید بعد از چند سال استفاده نمایان شود. اما درهرحال احتیاط شرط عقل است و با انجام اقدامات پیشگیرانه می‌توانید عمر نمایشگرها را افزایش دهید.

منبع: Android Authority

برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۱۲ دیدگاه
  1. آرمان آرمان

    منم 3 روزه که علامت های فلش و سه نقطه تلگرام و همینطور کادر نوشتن تلگرام روی صفحه ام سایه انداخته.. امروز هم احساس کردم یه هاله کم رنگ هم از کیبوردم دارم میبینم
    به قدری قاطی و کلافه ام که حد نداره
    آخه چرا یه گوشی سر 1 سال باید این مشکل براش پیش بیاد؟؟؟
    الان چقد برم خرج کنم یه صفحه s8 بندازم؟؟ اه

  2. محمود زنگنه محمود زنگنه

    با سلام و خدا قوت، گوشی من الجی G3 هستش و یه مشکلی که براش پیش اومده این هست که وقتی داشتم با شارژ 20 درصد از نتش استفاده میکردم صفحه نمایشگرش بطور ناگهانی به مدت 1 یا 2 ثانیه آبی شد و کلا خاموش شد و دیگه هم روشن نشد، میشه راهنمایی کنید بدونم ایراد از هارده یا آی سی تغذیه؟! میشه بگین هزینه ش تقریبا چقدر میشه؟! ممنون میشم اگه کمکم کنید

  3. مهدی مهدی

    منم سامسونگ j3 دارم همین مشکل براش پیدا شد کلا اگه میخواهید پولتون تباه نشه گوشی ای بگیریدکه صفحه نمایشگرش ips معمولی باشه

  4. مهدی مهدی

    منم گوشیم a7کم کم داره این حالت رو میگره قبلش هم s3بود همچین حالت رو گرفت بعد ی مدتی السی دیش سوخت متاسفانه همه‌ی گوشی های سامسونگ این حالت رو دارن

  5. احسان احسان

    سلام
    منم صبح که از خواب بلند شدم دیدم صفحه الجی جی3 منم به شدت سوخته

    توصیه ام اینه که هیچ وقت موقع شارژ کردن گوشی تون رو روی آدابتور نذارید.

  6. حامد حامد

    متاسفانه گلکسی اس 7 اج من هم امروز صفحه اش سوخت

  7. بیلی بیلی

    من حدود ۲ هفته بعد از ورود به بازار اس ۸ این گوشی رو خریدم.حدود ۲ ماه بعد از خرید متوجه شدم پیکسل های سوخته در قسمت نوار اعلان در بالای گوشی و دکمه های مجازی در پایین گوشی دیده میشه.یه هاله کم رنگ از اونا همیشه و در هر صفحه ای نشون داده میشد.
    بعد از یه ماه بعد دیدم اصلا سامسونگ به اینم راضی نشده.حالا منو های برنامه اینستاگرام و موزیلا فایر فاکس هم کاملا مشهود شدن رو گوشیم.هر صفحه و جایی که میرم ایناثر برنامه ها که روی هم افتادن به صورت کمرنگ رو گشیم مونده.الان هم کل صفحه نمایش یه جوری شده کلی برنامه و عکس و عدد و نوشته روی هم به صفحه م چسپیده. هیچ کاریشم نمیشه کرد.
    در کل گوشی های جدید همگی اینطورین.اون موقع ۲.۷ میلیون دادم این گوشی رو گرفتم.الان کلی صفحه ش تار و خر تو خر شده.انگار تست روانشناسیه.از یه تصویر ثابت صد تا تصویر کمرنگ می تونی در بیاری که قبلا به صفحه چسپیده.
    این مشکل در زبان انگلیسی به Burn in معروفه.داخل گوگل سرچ کنید کللللللی از اینا میبینید.

    هر سال گوشیم رو عوض می کردم ولی الان تصمیم گرفتم تا زمانی که صفحه نمایش این گوشیم حتی در حد و اندازه یه ماشین حساب هم نوردهی داشته باشه ازش استفاده کنم.چون نوت هشت هم همین مشکل رو داره.آیفون هم داره صد در صد اس ۹ هم خواهد داشت دیگه چرا الکی هزینه بدم.
    در کل صفحه نمایش ال سی دی خیییییلی بهتر از آمولد های امروزی بود.حداقلش مثل تخته سیاه کثیف نمی شد صفحه نمایش اون گوشیا.

  8. محمد محمد

    من یه ال جی جی4 داشتم که سوخت، صفحه نمایشش با اینکه اولد نبود و ال سی دی بود،دچار این مشکل شده بود.

  9. حمید حمید

    اتفاقی که توی نمایشگر های الجی خصوصا g5 میفته که اصطلاحا سایه افتادن نام برده میشه، علت و راه جلوگیریش چی میتونه باشه ؟

  10. حسام حسام

    بنده گلکسی اس ۶ داشتم و همین مشکل برای من پیش آمد قسمت پایین صفحه گوشی را کیبورد و قسمت بالا را تلگرام در بر گرفته . با توجه به سابقه زیاد بنده در خراب کاری میتونم بگم که عمده این مشکل از کار کردن موبایل وقتی که در حال شارژ شدن هست به وجود میاد .

  11. پاشا پاشا

    من بعنوان دارنده بلک‌بری پریو که پنل امولد اج سامسونگ 2کی داره اصلا از نمایشگر امولد رضایت ندارم چون نور سفید دلپذیری نداره و به تازگی که 1 سالگی موبایلم گذشته صفحه نمایش بعد از استفاده از ظهر، ساعات شبانه دارای ته رنگ سبز و قرمز (به صورت متغیر بین این دو) میشود.
    هرچند عاشق پریو هستم اما در صورت توان بزودی xperia xz premium را خریداری خواهم کرد.
    علت انتخابم هم شما پس از مشاهده نزدیک نور سفید و کیفیت نمایشگر این موبایل توجیه خواهد شد.
    مستدام باشید.

  12. حامد حامد

    سوختگی نمایشگر همیشه در سامسونگ بوده و هست و می ماند