چرا مردان ریش می‌‌‌گذارند؟

۵ اردیبهشت ۱۳۹۵ | ۲۰:۰۰ ۷ آبان ۱۳۹۹ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۴ دقیقه
ریش

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که هدف از ریش درآوردن مردها چیست؟ کودکان، زنان و مردان نیازی به ریش ندارند و بدون آن هیچ مشکلی برایشان پیش نمی‌آید. اما کافی است این روزها در خیابان‌های شهرتان قدم بزنید تا انواع و اقسام شکل‌ها و اندازه‌ی ریش‌ها را از ریش پروفسوری گرفته تا ته‌ریش بر صورت آقایان ببینید.

وقتی می‌بینیم که مردها به ظاهرشان اهمیت می‌دهند، می‌توانیم خیلی سریع نتیجه‌گیری کنیم که آنها به دنبال جذب یک جنس مخالف هستند. اما تحقیقاتی که درباره‌ی ریش و صدا انجام شده نشان می‌دهند علت تکامل ریش تا حدودی این بوده که مردان بتوانند موضع خودشان را در میان دیگر مردان بالاتر ببرند.

مرد و زن انسان، در مقایسه با نر و ماده‌ی دیگر نخستی‌ها، از نظر ظاهری خیلی با هم فرق دارند؛ آن هم تا حدی به خاطر ریش مردان است. علت تفاوت‌های مردان و زنان به تکامل آنها از طریق انتخاب جنسی مربوط می‌شود. انتخاب جنسی به انتخاب ویژگی‌هایی در مردان و زنان گفته می‌شود که شانس آنها را در تولید مثل افزایش می‌دهد.

اما نکته‌ی جالب و عجیب اینجاست که ظاهرا زنان علاقه‌ی چندانی به ریش ندارند. محققان در بعضی از پژوهش‌ها پی برده‌اند که زنان از کمی ریش در صورت مردان خوششان می‌آید. اما در مطالعات دیگری گفته شده که آنها ظاهر تر و تمیز و اصلاح شده را ترجیح می‌دهند. این یافته‌ها و شواهد متناقض به این معنی است که ریش لزوما برای جذب زنان تکامل نیافته است.

به همین دلیل، محققان معتقدند شاید نوع دیگری از انتخاب جنسی به سوال‌های آنان درباره‌ی تکامل ریش پاسخ دهد. اغلب اوقات، برای تولید مثل جذابیت صرف کفایت نمی‌کند. بلکه باید بتوانیم با دیگر هم‌جنس‌های خودمان برای فرصت‌های تولید مثل رقابت کنیم. در همین راستا، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد ریش تکامل یافته تا به مردان کمک کند که بتوانند با هم رقابت کنند.

رشد یک ریش پر و کامل در مرد لزوما به این معنی نیست سطح تستسترون او بالاست، چون ارتباط مستقیمی بین این دو وجود ندارد. اما علیرغم این واقعیت، پژوهش‌های مختلفی نشان داده‌اند که هم مردان و هم زنان تصور می‌کنند مردان ریش‌دار قدرتمندتر، خشن‌تر و از نظر سنی بزرگ‌تر از دیگران به نظر می‌رسند. مردان چیره با ترساندن رقیبان‌شان می‌توانند فرصت‌های تولید مثل بیشتری داشته باشند.

چنگیز خان

چنگیز خان، سپهسالار ریش‌داری بود که اکثر مناطق آسیا را فتح کرد.

این واقعیتی است که هم در دوران مدرن ما وجود دارد و هم بر تاریخ انسان سایه افکنده. سلطه‌گری و قدرت می‌تواند فرصت‌های زیادی برای تولید مثل فراهم کند. شواهد ژنتیکی نشان می‌دهد که حدود ۸ درصد جمعیت مردها در آسیا از نسل چنگیز خان و خانواده‌اش هستند.

شخصی به نام «نایجل باربر» تحقیقی درباره‌ی مد شدن محاسن صورت در انگلستان بین سال‌های ۱۸۴۲ تا ۱۹۷۱ انجام داد. او در نتیجه‌ی تحقیقش علت این پدیده را افزایش نسبت تعداد مردان به زنان توصیف کرد. او پی برد در زمان‌هایی که تعداد مردان مجرد از زنان مجرد بیشتر می‌شود، ریش و سبیل در میان جوانان مد می‌شود.

البته ریش تنها مشخصه‌ای نیست که قدرت را در ذهن دیگران تداعی می‌کند، بلکه صدا هم می‌تواند تاثیر مشابهی داشته باشد. مردم معمولا به رهبرانی رای می‌دهند که صدای بم‌تری دارند. در جریان رقابت‌ها هم مردانی که احساس برتری و قدرت بیشتری می‌کنند، صدایشان را بم می‌کنند. زیر و بمی صدا هم یکی از عوامل تمایز مرد و زن است. گروهی از محققان برای اینکه ریشه‌ی تکاملی ریش و صداهای بم را پیدا کنند آزمایشی انجام دادند تا ببینند که آیا کسانی که این ویژگی‌ها را داشتند، جذاب یا قدرتمند به نظر می‌رسند یا خیر. آنها از ۲۰ مرد و ۲۰ زن خواستند که به میزان جذابیت یا چیرگی و برتری ۶ مرد امتیاز دهند. از این ۶ مرد در چهار مرحله و در طول رشد ریش‌شان فیلم‌برداری شده بود. سپس محققان چهار نسخه‌ی متفاوت از این ویدیوها را تهیه کردند که در آن صدای این مردان را با نرم‌افزار بم‌تر کرده بودند.

این محققان پی بردند مردانی که صدای عمیق‌تر و بم‌تری داشتند بیشترین امتیاز را برای جذابیت گرفتند. اما صداهایی که زیرتر بودند، چندان محبوبیت نداشتند. در این میان، هر چه صدای مردان بم‌تر می‌شد، میزان تسلط و چیرگی آنها بیشتر به نظر می‌رسید. ریش در میزان جذابیت یک مرد چندان تاثیرگذار نبود، چون نظرات هماهنگی درباره‌ی آن وجود نداشت. اما کسانی که می‌گذاشتند ریش صورت‌شان رشد کند، قدرتمندتر به نظر می‌رسیدند.

این کشمکش برای جذب یک جفت و رقابت با دیگران صرفا به ریش و صدا محدود نمی‌شود. مردان به طور میانگین فکر می‌کنند که باید بدن‌شان خیلی عضلانی باشد، در حالی که زنان از بدن عظیم‌الجثه خوش‌شان نمی‌آید. در این میان، زنان هم فکر می‌کنند که باید خیلی لاغر باشند و زیاد آرایش کنند، در حالی که این ویژگی‌ها عموما مورد پسند مردان نیست. ما لزوما همیشه نمی‌توانیم درست حدس بزنیم که جنس مخالف، چه ویژگی‌هایی را در ما جذاب می‌داند. اما شاید علت این موضوع این است که غرایزمان ما را برای رقابت با دیگران و جذب جفت هدایت می‌کنند.

البته، اکثر این تحقیقات در جوامع غربی انجام شده‌اند. میزان استفاده از آرایش، میانگین جثه‌ی بدن و حتی میزان رویش ریش صورت در نقاط مختلف جهان بسیار متفاوت است. این یعنی این تحقیقات می‌توانند در دیگر نقاط دنیا نتایج متفاوتی داشته باشند.

  کانال تلگرام دیجی کالا مگ

برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۲۸ دیدگاه
  1. Avatar mahdi

    سلام من مقاله ها و بحث هایی رو میخونم که با منبع باشه و استدلال قوی داشته باشه که بنظرم عالی و کامل نوشته بودید ولی فقط از یک منظر نگاه کرده بودید
    در کل قوی و قابل استناد بود ممنونم

  2. Avatar كيان

    اسکندر مقدونی ریش نداشت و تو همه مجسمه هایی که ازش هست ظاهری اصلاح شوده دارد

  3. Avatar هومن

    خوب بود ، ولی میتونست کمی گسترده تر بیان بشه و جنبه های دیگه ریش هم در نظر گرفته میشد…

  4. Avatar فرزاد شریف زاده

    با سپاس فراوان از انتشار این مطلب جالب.
    باید گفت جدا از موضع گیری های گاها عجیب و غریب خوانندگان که شاید هم ریشه در ماهیت ارتباط مسئله ریش با برخی مسائل عرفی و فرهنگی و حتی مذهبی جامعه ما داشته باشد و قبول این حقیقت که طبق معمول هر آنچه به هر شکلی با اینگونه مسائل نزدیکی یا رابطه داشته باشه حاشیه ساز خواهد بود، اما در واقع این مطالعه و تحقیق مثال بسیار خوب و جالبی است که حتی پدیده های بسیار معمول نیز می تواند از منظرهای مختلف و گوناگونی مورد تحقیق و نگرش قرار گیرند.

    اصولا ذهن پرسش گر (همان ذهنی که بشر را به ماه می فرستند و قوانین ریاضی و فیزیک و مکانیک و شیمی ترسیم می کند و در پی چگونگی رخ دادن یا وجود هر پدیده ای است) هر مسئله ای را از منظرهای مختلف و حتی غیر متعارف بررسی می کند و در پی همین بررسی ها ست که صدها فرمول و ارتباط و نظریه و حقایق علمی جدید کشف می شود که گاها مهمتر و مفید تر از خود اصل موضوع بوده و برای حل بسیاری مشکلات به کار می آیند.

    اما ذهن صرفا ساده پذیر و راحت طلب (همان ذهنی که در جوامع ما زیاد هم دیده میشود و به راحتی مجموعه ای از پدیده ها را توجیه کرده و با یک باور عرفی یا مذهبی یا حتی شخصی کار را تمام شده می دانند و میگویند که خدا خواسته اینگونه باشد و از آغاز هم همین بوده و هر گونه حرکت یا تلاشی برای تحقیق و تفحص در آن را مخالف اصول و گناه و یا مادی و باطل و بیهوده می دانند)، اصولا نیازی به درک چگونگی وقوع پدیده ها یا چرایی آنچه هست یا ممکن بوده باشد نمی بیند.

    اصولا شاید یکی از مهمترین تفاوتهای انسان با سایر حیوانات همین پرسش گر بودن و ساده نپذیرفتن پدیده ها و بررسی و براورد حتی بدیهی ترین آنها از صدها منظر و گواه مختلف می باشد. از دوستانی که اینگونه مطالعه ها و مقالات را خنده دار یا احمقانه می دانندخواهشمندم فقط همین یک جمله را بپذیرند که اگر قرار است انسان پرسش گر همه مسائل را با یک باور یا ساده و به شکلی بدیهی بپذیرد، فرق ما در این مورد (درک پدیده ها) با حیوانات چیست ؟ دقیقا به همین دلیل است که حتی بسیاری از اصول سنتی یا عرفی که از باورهای مردمان این سرزمین می آید توسط افرادی در دوردستها که هیچ سنخیت و ارتباطی با آنها ندارند ثابت یا رد می شود و ما صرفا نقش مجادله کننده بر سر تحقیقات آنها را بازی می کنیم و تازه اگر باوری اثبات شود دیگر در همه جا رفرنس علمی اثبات شده آن را می آوریم و به آن می بالیم !!! و اگر غیر از این باشد، حتی خود تحقیق و بررسی را هم زیر سوال برده و مردود می دانیم !!!

    با سپاس فراوان از سرکار خانم غلامی که از آغاز یکی از بهترین نویسندگان دانشنامه دیجیکالا بوده و مطالب بسیار متنوعی از حوزه تکنولوژی گرفته تا حتی هوا و فضا و علم انسانی و اجتماعی را در کارنامه موفق خود جمع کرده و در این مدت کوتاه نقش بسزایی در ارائه مطالب علمی و توسعه دانش به مخاطبین این مجموعه داشته است.

    1. Avatar عرفان

      لایک!

  5. Avatar سید محمد میرابوالقاسمی

    تحلیل خوبی نبود. انگار نویسنده مطلب می خواسته هر طور شده در این مورد اظهار نظری داشته باشه.

  6. Avatar امیرحسین

    مقاله ی خیلی خوبی بود ممنون

  7. Avatar علی

    عالی بود

  8. Avatar محمد

    به صدای مخالف بم، زیر میگن، نه ریز

  9. Avatar حسن ر.

    سالها تجارب شخصی من هم این یافته‌های علمی رو تایید می‌کنه :))

  10. Avatar name

    always save, never shave. – a beardo

  11. Avatar hrm

    بابا خجالت داره مگه درباره شامپانزه مقاله نوشتید آخه ؟ جذب جنس مخالف ؟
    خود اندیشمندان غرب هم دیگه به فرضیه تکامل انسان از میمون عقیده ندارند ؟

    رد فرضیه داروین :

    ۱-فرضیه داروین از ویژگی های یک فرضیه علمی محروم است چون یک فرضیه علمی از نظر منطقی نظریه ای کلی است که نظمی مکرّر و همیشگی را بیان می کند و ثانیاً بر وفق آن هم پیش بینی پدیده ا یی میسر است و هم تفسیر آن و ثالثاً نادرستی یک قانون علمی را می توان به تجربه دریافت (یعنی ابطال پذیر است) پس قضایای جزئی و واقعیت خارجی که مثلاً کره خورشید یک کره داغ است و هم چنین گزاره های تجربه نا پذیر از قانون و نظریه علمی خارج هستند و این فرضیه که بر انتخاب اصلح و طبیعی استوار است دارای چنین حالتی است.

    ۲-ـ اگر مسأله تبدل انواع، یک قانون کلی می باشد پس چرا برخی از جانداران به نوع دیگری بدل شدند. و برخی دیگر از همان جانداران در همان سرزمین به حال خود باقی ماندند پس چرا بعضی از میمونها به آدم تبدیل و بعضی به همان حالت باقی ماندند.

    ۳-ـ بر اساس تحقیقات ژنتیک جدید که در آلمان انجام شده است، تمام تئوریهای تکامل که ساخته ذهنیت بشر بودند، نقش بر آب شدند [به نقل از شبکه تلویزیونی سی ان ان] یک تحقیق علمی جدید، به مقابله با بحث علمی دامنه داری که سالها ذهن دانشمندان را به خود مشغول داشته است، پرداخته و ثابت کرد فرضیه های قبلی در این زمینه (تکامل) غلط بوده است. بنا بر این گزارش، مطابق نتایجی که از آزمایشهای DNA متعلق به یک اسکلت باقی مانده از انسان نئاندرتال متعلق به یکصد هزار سال پیش به دست آمده است، از نظر ژنتیکی هیچ شباهتی با DNA میمونهای شبیه انسان که گفته می شد اجداد انسان فعلی هستند، وجود ندارد.

    این گزارش حاکی است، در حالی که شباهتهای زیادی بین انسانهای نئاندرتال و انسانهای فعلی وجود دارد، اما شواهد علمی امروز محسوب نمی شوند. بنابر عقیده یک کار شناس آمریکایی که در زمینه تاریخ تکامل انسان تحقیق کرده است، تحقیقات انجام شده توسط دانشمند آلمانی از واقعه فرود آمدن یک سفینه فضایی در مریخ مهم تر است.

    1. Avatar عرفان

      سفسطه نکن عزیز من.. شما فکر میکنی یه کم قلمبه سلمبه راجب یه چیزی حرف بزنی، بار علمیش بالا میره و باور پذیرتر میشه؟
      خوب اینو بدون کسی که به اندازه ی خودش سواد داشته باشه، اون چیزایی که در مورد نظریه داروین سرهم کردی رو بخونه خنده ی یک روزش رو فراهم کردی شما. هرچند که خودت هم ننوشتی و کپی کردی. (کسی جمله ی اول رو گوگل کنه قابل مشاهده ست!)

      اتفاقا کسی که این چنین قصد داره یک نظریه رو (که از هر نظریه دیگری در زمینه خودش معتبرتر هستش و در طیف وسیعی بصورت آکادمیک در سراسر جهان مورد تأیید و قابل استفاده هست) رو میخواد در چند پاراگراف رد کنه، این فقط افکار جانب دارانه و غیرحرفه ای نویسنده رو میرسونه. البته اجباری نیست که شما نظریه داروین رو تأیید کنی D:

    2. Avatar عرفان

      شما اگه خیلی با”نظریه” مخالفی، قانون جاذبه هم هنوز یک نظریه ست. هروقت خواستی خلافشو ثابت کنی خیلی راحت میتونی از یه ساختمان ۱۰ طبقه بپری پایین بعدش اگه هنوز در قید حیات بودی باز بیای از اینور اونور کپی کنی و جاذبه زمین رو رد کنی مثلا :)))

      1. Avatar Md reza76

        اقا عرفان البته من ورودی به بحث درست یا غلط بودن نظریه داروین نمیکنم چون نه تخصصی تو زمینش دارم نه اطلاعات خاصی
        اما این حرف شما هم یکم غیر منطقی بنظر میرسه
        چون اساس “نظریه”در فیزیک با اساس “نظریه”در علم ژنتیک و زیست فرق میکنه
        اصولا مقایسه علومی که اثباتشون از طریق روابط ریاضی و تئوریه با علوم تجربی و عملی چندان منطقی بنظر نمیرسهد

    3. Avatar امیر

      چیزی به اسم فرضیه تکامل داروین وجود نداره. فرضیه ایشون اسمش انتخاب طبیعی هست. شاید مسیر تغییرات یک گونه از نظر من و شما اصلا تکامل به حساب نیاد. شاید یک گونه برای هزاران یا میلیونها سال تغییر چندانی نکنه. به هر حال بر اساس این فرضیه اگر تغییراتی در یک گونه به وجود بیاد که به انطباقش با تغییرات شرایط محیطی کمک کنه احتمالا اون تغییر پایدار می مونه.
      بر خلاف فرمایش شما اتفاقا تا به حال دلیل محکمی در رد این فرضیه ارائه نشده و اکثر قریب به اتفاق شواهد اون رو تایید کردن. جالب بودن این نظریه در اونه که در نقض فرمایش شما اتفاقا افراد بسیار بیشتری در جوامع غربی علاقه مند به رد این فرضیه هستند و اون رو شیطانی می دونن. ولی وقتی پای استدلال علمی پیش بیاد به هیچ وجه دلایل کافی در رد اون نمی تونن ارائه کنن.

      1. Avatar saeid

        فرضیه داروین بهتر بنویسیم جک مسخره داروین

      2. Avatar حمیدرضا

        برتراند راسل میگه :
        توده مردم ترجیح میدهند فرشتگانی سقوط کرده باشند تا میمون هایی تکامل یافته

    4. Avatar امیرحسین

      دوست عزیز نظریه انتخاب طبیعتی در تمام محافل علمی جهان بعد از ۲ قرن تایید شده هست و حتی در کتاب های درسی دانش اموزان کشور خودمون هم تدریس میشه علاوه بر این علم ژنتیک که علم جدیدی هم هست اونو تایید میکنه جهش منبع بی پایان و فراوان برای تولید موجود جدید هست واگر با طبیعت سازگاری داشت میتونه ژن های جدید حاصل از جهش یافتگی رو به نسل بعد انتقال بده این روند رو میشه به خوبی روی فسیل های جانداران مشاهده کرد .

    5. Avatar وهاب

      نظریه داروین بارها اثبات شده و نیازی نیست که شما با یک نوشته مبهم و بدون منبع ( به نقل از یک شبکه تلویزیونی ؟!!! ) اون رو رد کنید

    6. Avatar کهیار یوسفی

      با سلام، دوست عزیز بنده نمیدانم که تخصص حضرت عالی در چه زمینه ای است یا دارای چه مدرکی هستید! اما حداقل برای حفظ جایگاه خودتان هم که شده قبل از اظهار نظر در باب مطلبی در مورد آن چند ساعت وقت گذاشته مطالعه بفرمایید یا از کسی که در آن مورد مطلع است بپرسید! بنده phd زیست شناسی دارم و تا به این روز و بیش از ۱۰ سال تحصیل در این رشته ندیده بودم که شخصی طی چند خط یکی از بنیانی ترین نظریات در علم را به این راحتی رد کند دوست عزیز بدرو از تعصب باید گفت امروزه هر دیدگاه و پژوهشی در علوم زیستی به نوعی وابسته به تکامل و دیدگا ه های آن است از تکامل در علوم سلولی و مولکولی تا ژنتیک تکاملی … از این رو خواهشمندم در اظهار نظر خود دقت بیشتری مبذول فرمایید! التوفیق من الله.

  12. Avatar mahdi

    سلام
    مطلبی که در بالا آمده است این بحث را از منظر جنسی بررسی کرده است در حالی که بهتر بود از منظر های دیگر هم به آن می پرداختید. به طور مثال:

    دکتر ((فینکور جرج)) میگوید : برای ریش منافع بسیاری است مانند نگه داری دهان، مانع شدن از رطوبت اضافی دهان، سلامتی دندان و غده های لعابی.

    نویسنده کتاب تراش ریش از نظر بهداشت مینویسد : تغییر قیافه و رنگ، پیدایش بعضی از امراض دهان و گلو، چایشهای صورت و گلو، جوشهای مخصوصی که در اطراف گلو پیدا میشود، گاهی درد دندانهای بسیار سخت و ناگوار و بعضی از زکام ها، طبق کشفیات علم روز بسیاری از اوقات در اثر تزاشیدن ریش پیدا میشود.

    نویسنده کتاب تاریخ آمریکا ((سجعان ماریونی)) در کتابش راجع به منافع موی ریش و زیان تراش آن نوشته است که بعضی از مردم ریش داشتن را نمی پسندند و غافلند که داشتن ریش نافعتر است مخصوصا پزشک حاذق مشهور ویکتور ژورژ عقیده اش این است که ریش فوائد بسیاری دارد و مسلم است که ریش داشتن دهان را از دردهای چندی که متوجه دهان و اطراف آن است محافظت می نماید و هم از رطوبات زائدی که متوجه به جوانب دهان است جلوگیری میکند و پزشکان دیگر هم نقل کرده اند وقتی در فصل زمستان ریش تمام کارکنان راه آهن را تراشیدند پس از تراشیدن، اغلب آنها مبتلا به درد و آماس و ورمهای سختی شدند مخصوصا در غده هایی که چشمه های لعابی گلو و دهان است این دردها پدید می آید و نیز گفته اند که پزشک دیگری کسانی را که مبتلا به درد زکام شده بودند با امر کردن به گذاشتن ریش بیماری آنها را درمان کرد و لذا همه از شر این بیماری خلاص شدند.

    یکی دیگر از منافع ریش که پزشکان به آن اعتراف کرده اند این است که در طولانی مدت پوست کسانی که ریش خود را نمیتراشند شاداب تر و سالم تر میماند چرا که امروزه ثابت شده است که موها دارای روزنه بسیار ریزی میباشند که هوا از آنها رد و بدل میشود و اکسیژن را به زیر پوست میرسانند و به همین جهت پوست کسانی که ریش میگذارند شاداب تر میماند و در طولانی مدت شاداب تر میماند.

    تشکیل انجمنهایی در دنیا در جهت منافع ریش
    منافع ریش و زیانهای ریش تراشی برای بسیاری از اطبا پوشیده نیست به گونه ای که هر سال از گوشه و کنار دنیا مقالاتی در این رابطه منتشر میشود از جمله در سال ۱۹۱۱ میلادی به علت شیوع ریش تراشی در کشورهای خارجی و کل دنیا و به دلیل کشف مضرات ریش تراشی عده ای از اطبا و دانشمندان اروپا انجمنی برای مبارزه ریش تراشی در انگلستان تشکیل داده و برای حفظ بهداشت عمومی و جلوگیری از این عمل نشریاتی منتشر نمودند.

    ویا حتی از منظر ادیان مختلف…

    1. Avatar مارال

      اگر از لحاظ پزشکی ریش خوبه پس خانوم ها هم باید ریش داشته باشند. این چطور توجیح می کنید؟؟؟؟

      1. Avatar کیوان جمشیدی

        دوست عزیز، بدن مرد با زن تفاوت داره! چطور اینو هنوز نمیدونی؟ قرار نیس هر چیزی که برای مرد خوبه برای زن خوب باشه یا بالعکس! مثل طلا که برای بدن زن مفیده اما برای مرد نه. اگر فرقی بین زن و مرد نبود که زن ها باید الان مثل مردها ریش و سیبیل به معنای واقعی در میاوردن!

      2. Avatar شايان

        من فک کنم برا مردا خوبه واس خانوما نه …
        برا همین ریش در نیاوردن دیگه ????????

  13. Avatar همایون

    این چند وقت اخیر مقاله ها عالی شدن.اینکه با دید متفاوت به اتفاقای دوروبرمون نگاه میشه و با رعایت بی طرفی مقاله کار میکنید باعث بالا بردن قدرت فکر کردن میشه.منتظر مقاله های بعدی هستیم.

  14. Avatar همایون

    این چند وقت اخیر مقاله ها فوق العاده شدن 🙂 ادااااامه بدید به شدت 🙂

  15. Avatar مهدیار

    به ریش نیست به ریشه است