درمان ریزش مو سکهای؛ علت، علائم و روشهای درمان خانگی و کلینیکی
ریزش مو سکهای یا آلوپسی آرهآتا یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به فولیکولهای مو حمله میکند و باعث ریزش ناگهانی مو به شکل لکههای گرد و بدون مو میشود. این بیماری مسری نیست و ممکن است علاوه بر پوست سر، ابروها، مژهها و سایر نقاط بدن را هم درگیر کند. ریزش مو سکهای در بسیاری از موارد با درمان پزشکی قابل کنترل است و حتی ممکن است موها بدون درمان دوباره رشد کنند؛ بااینحال، احتمال عود بیماری وجود دارد. در این مقاله با علت و علائم ریزش مو سکهای، تفاوت آن با سایر انواع ریزش مو و روشهای درمان خانگی و کلینیکی آشنا میشوید.
ریزش مو سکهای چیست؟
علت ریزش مو سکهای چیست؟
علائم ریزش مو سکهای
انواع ریزش مو سکهای
تفاوت ریزش مو سکهای با سایر ریزشها
آیا ریزش مو سکهای خودبهخود خوب میشود؟
روشهای درمان ریزش مو سکهای
درمانهای موضعی (کورتیکواستروئید، ماینوکسیدیل)
تزریق کورتیکواستروئید داخل لکه
ایمونوتراپی موضعی
داروهای نوین (مهارکنندههای جاک)
درمانهای حمایتی و مکمل (با نظر پزشک)
درمان خانگی ریزش مو سکه ای
محصولات حمایتی برای پوشاندن ظاهر ریزش مو سکهای
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
ریزش مو سکهای چیست؟
ریزش مو سکهای یا آلوپسی آرهآتا (Alopecia Areata) یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به فولیکولهای مو حمله میکند و باعث توقف رشد مو و ریزش آن میشود. این نوع ریزش معمولا به شکل لکههای گرد یا بیضی و بدون مو ظاهر میشود که اندازههای متفاوتی دارند و ممکن است روی پوست سر یا قسمتهای دیگر بدن به وجود بیایند.
ریزش مو سکهای بیشتر پوست سر را درگیر میکند، اما ممکن است باعث ریزش مو در نواحی دیگر مانند ریش، سبیل، ابرو و مژهها هم شود. در بعضی افراد فقط یک یا چند ناحیه دچار این عارضه میشود، اما در موارد شدیدتر، نواحی مختلف به هم میپیوندند و بخش بزرگتری از موها را از بین میبرند. روند این بیماری قابل پیشبینی نیست و ممکن است موها دوباره رشد کنند یا ریزش در نواحی دیگری ادامه پیدا کند.
علت ریزش مو سکهای چیست؟

علت دقیق ریزش مو سکهای هنوز مشخص نیست؛ اما پژوهشها نشان میدهند اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، زمینه ژنتیکی و بعضی عوامل محیطی در بروز این بیماری نقش دارند.
- نقش سیستم ایمنی و ژنتیک: در ریزش مو سکهای، سیستم ایمنی به اشتباه فولیکولهای مو را هدف قرار میدهد. عوامل ژنتیکی هم میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند؛ به همین دلیل این بیماری در بعضی خانوادهها بیشتر دیده میشود.
- نقش استرس و عوامل محرک: استرس شدید جسمی یا روانی، بیماریها و بعضی اتفاقات تنشزا ممکن است در برخی افراد شروع ریزش مو یا تشدید آن را تحریک کنند؛ البته استرس بهتنهایی علت قطعی بیماری نیست.
- ارتباط با سایر بیماریهای خودایمنی: احتمال ابتلا به آلوپسی آرهآتا در افرادی که بیماریهای خودایمنی دیگری مانند اختلالات تیروئید یا ویتیلیگو دارند، بیشتر است. این ارتباط نشان میدهد اختلال در تنظیم سیستم ایمنی میتواند در بروز چند بیماری نقش داشته باشد.
علائم ریزش مو سکهای
ریزش مو سکهای معمولاً بهصورت ناگهانی و بدون درد شروع میشود. مهمترین نشانه آن ایجاد لکههای گرد یا بیضی و بدون مو است؛ اما این بیماری ممکن است با تغییراتی در ناخنها و گاهی احساس خارش یا گزگز پوست نیز همراه باشد.
- ایجاد لکههای بدون مو: موها در یک یا چند ناحیه بهصورت ناگهانی میریزند. پوست این قسمتها صاف و بدون التهاب است و لکهها ممکن است بهمرور بزرگتر شوند یا به یکدیگر بپیوندند.
- ریزش مو در قسمتهای مختلف بدن: علاوه بر پوست سر، ممکن است موهای ریش، سبیل، ابرو، مژهها و سایر قسمتهای بدن هم دچار ریزش شوند.
- تغییرات ناخن: در بعضی افراد، ناخنهای دست یا پا دچار فرورفتگیهای نقطهای، شکنندگی یا تغییر در سطح و شکل ظاهری میشوند.
- خارش، سوزش یا گزگز پوست: بعضی افراد پیش از ریزش مو یا همزمان با آن، در ناحیه درگیر احساس خارش، سوزش یا گزگز دارند؛ البته این علائم در همه افراد دیده نمیشوند.
- تغییرات ظاهری موهای در حال رشد: گاهی موهای کوتاه و باریکی در اطراف لکههای ریزش دیده میشوند که در قسمت انتهایی ضخیمتر هستند و ظاهری شبیه علامت تعجب دارند. همچنین ممکن است موهای تازهروییده در ابتدا سفید باشند.
شدت علائم در افراد مختلف یکسان نیست. برای مثال، ممکن است فرد فقط یک لکه کوچک روی سر داشته باشد، درحالیکه در موارد شدیدتر بخش وسیعی از موهای سر یا بدن درگیر میشود.
انواع ریزش مو سکهای
ریزش مو سکهای با توجه به محل درگیری و میزان ریزش مو، شکلهای مختلفی دارد. این بیماری همیشه به در به وجود آمدن لکههای گرد و کوچک خلاصه نمیشود و در بعضی افراد ممکن است بخش زیادی از موهای سر یا حتی تمام موهای بدن را درگیر کند.
- آلوپسی آرهآتا (Alopecia Areata) : شایعترین شکل بیماری است که در آن موها در یک یا چند ناحیه به شکل لکههای گرد یا بیضی میریزند. این لکهها ممکن است روی سر، ریش، ابرو یا سایر قسمتهای بدن ایجاد شوند.
- آلوپسی توتالیس (Alopecia Totalis): در این نوع، تمام موهای پوست سر میریزند و فرد دچار ریزش کامل موی سر میشود؛ اما ممکن است موهای سایر قسمتهای بدن همچنان باقی بمانند.
- آلوپسی یونیورسالیس (Alopecia Universalis): شدیدترین شکل بیماری است که باعث ریزش تمام موهای سر و بدن، از جمله ابروها، مژهها و موهای دستوپا میشود.
- آلوپسی منتشر (Diffuse Alopecia Areata): برخلاف نوع معمول بیماری، ریزش مو به شکل لکههای مشخص نیست؛ بلکه موها در بخشهای مختلف سر بهصورت پراکنده نازک میشوند و تراکم آنها کاهش پیدا میکند.
- آلوپسی اوفیازیس (Ophiasis Alopecia Areata): در این نوع، ریزش مو به شکل نواری در قسمت پایین و پشت سر و کنارههای آن، نزدیک به ناحیه گیجگاهی، اتفاق میافتد.
شدت و الگوی ریزش مو سکهای در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است با گذشت زمان تغییر کند.
تفاوت ریزش مو سکهای با سایر ریزشها
هر نوع ریزش مو علت و الگوی ظاهری متفاوتی دارد. ریزش مو سکهای با ایجاد لکههای گرد و صاف بدون مو شناخته میشود؛ اما عفونت قارچی، ریزش موی ناشی از استرس، تریکوتیلومانیا و طاسی الگویی نشانههای متفاوتی دارند. جدول زیر به تشخیص تفاوتهای اولیه این موارد کمک میکند.
| نوع ریزش مو | ظاهر لکه یا ناحیه درگیر | خارش و پوستهریزی | علت | نیاز به پزشک |
| ریزش مو سکهای | لکههای گرد یا بیضی و صاف بدون مو | معمولا ندارد؛ گاهی خارش یا گزگز خفیف | حمله سیستم ایمنی به فولیکولهای مو | بله؛ برای تشخیص و انتخاب درمان |
| کچلی (عفونت قارچی) | لکههای گرد با موهای شکسته و گاهی نقاط سیاه | معمولا همراه با خارش، قرمزی و پوستهریزی | عفونت قارچی پوست سر | بله؛ برای تشخیص و درمان ضدقارچ |
| ریزش موی استرسی (تلوژن افلوویوم) | کمپشتی پراکنده در تمام سر، بدون لکههای مشخص | معمولا ندارد | استرس شدید، بیماری، تغییرات هورمونی یا عوامل جسمی | در صورت تداوم یا شدت ریزش |
| تریکوتیلومانیا | نواحی نامنظم با موهای شکسته در طولهای مختلف | ممکن است تحریک یا زخم خفیف داشته باشد | کندن مکرر و غیرارادی یا اجباری موها | بله؛ برای بررسی علت و دریافت درمان مناسب |
| طاسی الگویی | کمپشتی تدریجی در فرق سر، شقیقهها یا خط رویش مو | معمولا ندارد | عوامل ژنتیکی و حساسیت فولیکولها به هورمونها | برای تشخیص و بررسی روشهای درمان |
این تفاوتها به تشخیص اولیه کمک میکنند، اما برای تشخیص قطعی نمیتوان فقط به ظاهر لکهها تکیه کرد. متخصص پوست ممکن است با معاینه یا در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی، علت ریزش مو را مشخص کند.
آیا ریزش مو سکهای خودبهخود خوب میشود؟

ریزش مو سکهای در بعضی افراد بدون درمان خاصی بهبود پیدا میکند و رشد موهایشان به حالت قبلی بازمیگردد. در موارد خفیف که فقط یک یا چند لکه کوچک ایجاد شده است، احتمال رشد مجدد موها بیشتر است و ممکن است این اتفاق طی چند ماه رخ دهد. بااینحال، روند بهبودی در همه افراد یکسان نیست و نمیتوان زمان مشخصی برای آن تعیین کرد. البته در نظر داشته باشید که رشد مجدد مو به معنای درمان قطعی بیماری نیست. حتی اگر موها بدون درمان دوباره رشد کنند، احتمال عود ریزش مو وجود دارد. به همین دلیل بهتر است برای تشخیص شدت بیماری و انتخاب روش درمان مناسب به متخصص پوست مراجعه کنید.
روشهای درمان ریزش مو سکهای
درمان ریزش مو سکهای به شدت بیماری، تعداد لکههای بدون مو، محل درگیری و مدت ابتلا بستگی دارد. از آنجاییکه این بیماری منشا خودایمنی دارد، روشهای درمانی با هدف کنترل واکنش سیستم ایمنی و تحریک رشد مجدد موها انتخاب میشوند.
درمانهای موضعی (کورتیکواستروئید، ماینوکسیدیل)
کورتیکواستروئیدهای موضعی به شکل کرم، پماد یا محلول استفاده میشوند و با کاهش التهاب ناشی از واکنش سیستم ایمنی، به کنترل ریزش مو کمک میکنند. ماینوکسیدیل هم دارویی موضعی است که با تحریک فولیکولها میتواند به رشد مجدد مو کمک کند. گاهی پزشک این دو دارو را در کنار یکدیگر تجویز میکند؛ البته ماینوکسیدیل بهتنهایی واکنش خودایمنی را کنترل نمیکند و اثرگذاری آن به شرایط فرد بستگی دارد.
تزریق کورتیکواستروئید داخل لکه
تزریق کورتیکواستروئید به نواحی بدون مو یکی از روشهای رایج درمان ریزش مو سکهای خفیف تا متوسط است. در این روش، پزشک داروی ضدالتهاب را مستقیما به پوست ناحیه درگیر تزریق میکند تا واکنش ایمنی در اطراف فولیکولها کاهش پیدا کند. این روش درمان برای افرادی مناسب است که تعداد محدودی لکه ریزش مو دارند. همچنین ممکن است برای رسیدن به نتیجه به چند جلسه تزریق نیاز باشد.
ایمونوتراپی موضعی
در ایمونوتراپی موضعی، پزشک مادهای حساسیتزا مانند دیفنسیپرون (DPCP) را روی پوست ناحیه درگیر قرار میدهد تا واکنش آلرژیک کنترلشدهای ایجاد شود. هدف از این روش، تغییر واکنش سیستم ایمنی در پوست و کمک به رشد مجدد موهاست. ایمونوتراپی بیشتر برای افراد دارای مشکل ریزش موی گسترده یا مقاوم به درمانهای معمول استفاده میشود و ممکن است عوارضی مانند قرمزی، خارش، التهاب و تغییر رنگ پوست ایجاد کند.
داروهای نوین (مهارکنندههای جاک)
مهارکنندههای جاک گروهی از داروهای جدید هستند که با مسدود کردن مسیرهای پیامرسانی مرتبط با التهاب و واکنش سیستم ایمنی، به کنترل آلوپسی آرهآتا کمک میکنند. برخی از این داروها برای موارد شدید ریزش مو سکهای تایید شدهاند و میتوانند به رشد مجدد موها کمک کنند. بااینحال، مصرف آنها نیازمند تجویز و نظارت پزشک است؛ زیرا ممکن است عوارضی مانند افزایش خطر عفونت و تغییر در نتایج آزمایشهای خونی داشته باشند.
درمانهای حمایتی و مکمل (با نظر پزشک)
درمانهای حمایتی جایگزین داروهای اصلی نیستند، اما در بعضی شرایط میتوانند به مراقبت بهتر از مو و پوست کمک کنند. برای مثال، اگر آزمایشها کمبود آهن، ویتامین D یا سایر مواد مغذی را نشان دهند، پزشک ممکن است مصرف مکمل ویتامین D، مکمل زینک یا حتی مکمل تقویت مو را توصیه کند.
همچنین روشهایی مانند نوردرمانی و تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) هم در برخی شرایط مطرح میشوند؛ البته میزان اثربخشی آنها برای درمان آلوپسی آرهآتا به اندازه برخی درمانهای دارویی تثبیتشده نیست.
درمان خانگی ریزش مو سکه ای

از آنجاییکه ریزش مو سکهای یک بیماری خودایمنی است، هیچ روغن، ماسک گیاهی یا روش خانگی به تنهایی نمیتواند واکنش سیستم ایمنی علیه فولیکولهای مو را متوقف کند. بااینحال، بعضی مراقبتهای خانگی ممکن است به حفظ سلامت مو و پوست سر، تامین مواد مغذی موردنیاز بدن و مدیریت استرس کمک کنند. چند مورد از این روشها عبارتاند از:
- ماساژ پوست سر با بهترین روغن برای ریزش مو: روغنهایی مانند نارگیل، رزماری و اسطوخودوس در بعضی روشهای مراقبت از مو استفاده میشوند. ماساژ ملایم پوست سر همراه با رایحهدرمانی ممکن است به آرامش و کاهش تنش کمک کند؛ اما شواهد کافی برای اثبات تاثیر آنها بر درمان ریزش مو سکهای وجود ندارد.
- استفاده از آب پیاز: آب پیاز به دلیل داشتن ترکیبات گوگردی در بعضی روشهای خانگی رشد مو توصیه میشود؛ اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی آن در درمان آلوپسی آرهآتا وجود ندارد. تماس آن با پوست حساس ممکن است باعث سوزش و التهاب شود.
- داشتن رژیم غذایی متعادل: مصرف منابع پروتئین، میوهها، سبزیجات، غلات کامل و مواد غذایی حاوی آهن، روی و ویتامین D به حفظ سلامت عمومی و چرخه طبیعی رشد مو کمک میکند. البته رژیم غذایی بهتنهایی نمیتواند واکنش خودایمنی عامل ریزش مو را متوقف کند.
- مصرف مکملها با نظر پزشک: کمبود ویتامین D، آهن یا روی ممکن است بر سلامت مو تاثیر بگذارد. در صورت تایید کمبود از طریق آزمایش، پزشک میتواند مکمل مناسب تجویز کند.
- مدیریت استرس: مدیتیشن، یوگا، ورزش سبک و خواب کافی میتوانند به کاهش تنش روانی کمک کنند. استرس در برخی افراد ممکن است محرک شروع یا تشدید بیماری باشد؛ اما همه موارد ریزش مو سکهای به دلیل استرس اتفاق نمیافتند.
- کاهش استفاده از مواد شیمیایی و حرارت: رنگ مو، دکلره و ابزارهای حرارتی مستقیما عامل آلوپسی آرهآتا نیستند؛ اما ممکن است به ساقه مو آسیب بزنند. بهتر است تا حد امکان از حرارت زیاد و مواد شیمیایی قوی استفاده نکنید. همچنین بهتر است شامپو ضد ریزش مو و سرم تقویتکننده مو را در روتین مراقبت از موهای خود جای دهید.
محصولات حمایتی برای پوشاندن ظاهر ریزش مو سکهای
در کنار درمان پزشکی، استفاده از محصولات پوشاننده میتواند به کمتر دیده شدن نواحی بدون مو کمک کند. این محصولات جنبه زیبایی و مراقبتی دارند و باعث درمان بیماری یا تحریک رشد مجدد مو نمیشوند.
- پودر و فیبر پرپشتکننده مو: این محصولات با چسبیدن به موهای باقیمانده یا پوشاندن بخشهای کمپشت، ظاهر موها را پرتر نشان میدهند. فیبرهای پرپشتکننده معمولا برای آن دسته از نواحی مناسبتر هستند که هنوز مقداری مو در آنها وجود دارد و ممکن است روی لکههای کاملا بدون مو پوشش کافی ایجاد نکنند.
- کلاهگیس و اکستنشن مو: کلاهگیس میتواند بخشهای وسیع بدون مو یا کل پوست سر را بپوشاند. اکستنشن هم در صورت باقی ماندن تراکم کافی مو قابل استفاده است؛ البته بهتر است از مدلهای سبک استفاده شود تا فشار و کشش زیادی به موهای باقیمانده وارد نشود.
- شال و کلاه: شال، روسری و کلاه از سادهترین روشها برای پوشاندن نواحی خالی سر هستند. این محصولات علاوه بر پوشش ظاهری، پوست سر را در برابر نور مستقیم خورشید و سرما محافظت میکنند.
- ضدآفتاب مخصوص پوست سر: در قسمتهایی که موها ریختهاند، پوست سر بیشتر در معرض اشعه فرابنفش قرار میگیرد. استفاده از ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر روی نواحی بدون مو میتواند از آفتابسوختگی و آسیب ناشی از نور خورشید جلوگیری کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بهتر است بهمحض مشاهده لکههای گرد و ناگهانی ریزش مو به متخصص پوست مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام به پزشک کمک میکند علت ریزش مو را مشخص کند و در صورت نیاز، درمان مناسب را شروع کند. در شرایط زیر هم مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:
- اگر لکههای جدیدی روی سر یا سایر قسمتهای بدن ایجاد شدهاند یا نواحی قبلی بزرگتر شدهاند، باید وضعیت بیماری بررسی شود.
- درگیری این نواحی ممکن است به مراقبتهای تخصصی بیشتری نیاز داشته باشد؛ بهخصوص اگر ریزش مژهها باعث حساسیت یا تحریک چشم شود.
- اگر پس از شروع درمان، رشد مجدد مو مشاهده نمیشود یا ریزش مو همچنان ادامه دارد، پزشک باید روش درمان را دوباره ارزیابی کند
- خارش شدید، درد، سوزش یا تغییرات غیرمعمول پوست سر را با پزشک در میان بگذارید.
- قرمزی، تورم، تحریک شدید یا تغییر رنگ غیرمعمول پوست در ناحیه درگیر به بررسی پزشکی نیاز دارد.


