بهترین فیلمهای جنگ هوایی؛ از «تاپ گان» تا «سقوط بلک هاوک»
بسیاری از فیلمهای جنگی، مواجهات را از زمین و دریا، به آسمان میبرند. در این فیلمها گاه از تجهیزات واقعی استفاده شده است که برای کسانی که خورهی این تسلیحات هستند جذابیت فیلم را بالاتر میبرد. بهترین فیلمهای این ژانر در امریکا ساخته شدهاند، اما حتی چین و هند هم در پاسخ به فیلمهای هالیوودی به تازگی با نسخههای خودشان از فیلمهای جنگ هوایی به میدان آمدهاند. از دنبالبازی با جتهای جنگی در آسمان، تا داستانهای دراماتیک شخصی خلبانان، فیلمهای جنگ هوایی که در ادامه به آنها میپردازیم، بهترین عناوین ژانر هستند که حسابی ارزش تماشا دارند.
بهترین فیلمهای جنگ هوایی که باید تماشا کنید
۱۰. مرکز هوایی استراتژیک (Strategic Air Command)

- سال اکران: ۱۹۵۵
- کارگردان: آنتونی مان
- بازیگران: جیمز استوارت، جون الیسون، هری مورگن
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۶.۳ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۵۱ از ۱۰۰
«مرکز هوایی استراتژیک» بینندگان را در دههی پنجاه میلادی با صحنههای واقعی از بمبافکنهای جدید امریکایی غافلگیر کرد. در این فیلم، که جیمز استوارت، از خلبانان بمبافکنهای جنگ جهانی دوم، در آن بازی میکند، میتوانید هواپیماهای Boeing B-47 Stratojet و B-36 Peacemaker را ببینید که در زمان نبرد با تکنیکالر فیلمبرداری شدهاند.
با نشان دادن این تجهیزات نیروی هوایی از نزدیک، فیلم «مرکز هوایی استراتژیک» سعی داشت بینندگان را به دل جنگها ببرد؛ انگار که خودشان از نزدیک شاهد صحنهها هستند. کاراکترِ استوارت با دقتی واقعگرایانه هواپیماها را هدایت میکند که تنها خلبانان واقعی جزئیات حقیقی آن را درک خواهند کرد. در صحنهی اوج فیلم، یک B-36 واقعی فرود اضطراری را به نمایش میگذارد که تنش و اضطراب صحنه را به بالاترین حد خود میرساند.
۹. ممفیس بل (Memphis Belle)

- سال اکران: ۱۹۹۰
- کارگردان: مایکل کیتون جونز
- بازیگران: متیو مودین، بیلی زین، شان آستین، کورتنی گینز
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۶.۹ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۶۸ از ۱۰۰
این فیلم ماجرای یکی از بمبافکنهای معروف جنگ جهانی دوم، ممفیس بل و خدمهی آن را در قالب داستانی دراماتیک روایت میکند. سازندگان فیلم توانستند یکی از بزرگترین کلکسیونهای B-17 Flying Fortress از زمان جنگ جهانی دوم را گردآوری کنند و صحنههایی واقعگرایانه از این بمبافکنها در میدان جنگ هوایی به نمایش بگذارند.
برای این فیلم از پنج مدل B-17G استفاده شده که رنگ و جزئیات آنها را تغییر دادند تا به نسخههای اولیه B-17F، به ویژه ممفیس بل با رنگبندی آشنای آن شبیه شوند. در صحنههای هوایی میتوانید این بمبافکنها را در آرایش جنگی ویژه ببینید که برای بازآفرینی آخرین مأموریت ممفیس بل، بر فراز مناطق روستایی انگلیسی پرواز میکنند.
در صحنههای زمینی هم از B-17های واقعی استفاده شده؛ به ویژه برای صحنههای بلند شدن، بر زمین نشستن و صحنههای دراماتیک پس از مأموریت. این فیلم همچنین از داستانهای واقعی از مأموریتهای بمباندازی در جنگ جهانی دوم الهام گرفته است.
۸. کچ ۲۲ (Catch-22)

- سال اکران: ۱۹۷۰
- کارگردان: مایک نیکلز
- بازیگران: الن آرکین، اورسون ولز، ریچارد بنجامین
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۸۰ از ۱۰۰
مایک نیکلز، کارگردان «کچ ۲۲» که یکی از بهترین فیلمهای جنگ جهانی دوم است، اصرار داشته که برای صحنههای جنگ هوایی از تجهیزات واقعی استفاده کنند تا مأموریتهای بمباندازی و آرایش جنگی آنها در آسمان به نحو احسن بازآفرینی شود. فوقالعاده است که سازندگان «کچ ۲۲» توانستند در آن زمان ۱۸ بمبافکن سالم B-25 پیدا کنند که توانایی پرواز داشتند. این بیشترین تعداد B-25هایی بود که از زمان جنگ جهانی دوم تا آن زمان یکجا کنار هم گذاشته شده بوده است. برای نگهداری از این B-25ها، آنها را به طور موقت در یک ایرفیلد در مکزیک گذاشتند که مخصوص فیلم ساخته شده بود.
در طول ماههای فیلمبرداری، خلبانان واقعی جنگ این B-25ها را هدایت میکردند. تقربیا در تمام سکانسهای پیچیدهی فیلمبرداری میتوانید چندین B-25 را به طور همزمان در یک قاب ببینید. در یک صحنه ۱۷ بمبافکن پشتسرهم اوج میگیرند و صحنهای ساختهاند که مو به تن بیننده سیخ میکند. ساخت این سکانس فوقالعاده حتی امروز و با کمک جلوههای ویژهی کامپیوتری هم کار دشواری است.
اما تعهد نیکلز به واقعگرایی فیلم تا جای ممکن، به اینجا هم ختم نمیشود. در صحنهای بهیادماندنی، شاهد سقوط یک B-25 هستیم که با ترکیبی از جلوههای ویژه و فیلمبرداری با کمک یک B-25 دیگر محقق شده است که از بین دود و خاکستر عبور میکند.
۷. تورا! تورا! تورا! (Tora! Tora! Tora)

- سال اکران: ۱۹۷۰
- کارگردان: ریچارد فلایشر
- بازیگران: جیسون روباردز، مارتین بالزام، ریچارد اندرسن
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۵ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۵۷ از ۱۰۰
این فیلم محصول مشترک ژاپن و امریکا است که پرل هاربر را با هواپیماهای واقعی بازآفرینی میکند. با اینکه فیلم اوایل دههی هفتاد میلادی اکران شده، اما برای بازسازی نبرد پرل هاربر، تا جای ممکن در آن از هواپیماهای واقعی استفاده شده است. در ۱۹۷۰ نیروی هوایی ژاپن چنگی به دل نمیزد و فیلمسازان مجبور بودند برای بازسازی صحنهها تا جای ممکن، جایگزینهای قانعکنندهای پیدا کنند.
برای مثال، فایترهای A6M Zero، بمبافکنهای Torpedo و مانند آن، همه هواپیماهایی مثل RCAF Harvard (T-6 Texan) و هواپیماهای تمرینی BT-13 Valiant هستند که ظاهر آنها را تغییر دادهاند. این زیروها و والها در هماهنگی با هم حرکت میکردند تا آرایش حمله را به خود بگیرند و نبرد پرل هاربر را به واقعیترین شکل بازسازی کنند.
برای ساخت «تورا! تورا! تورا!» همچنین از پنج هواپیمای واقعی Boeing B-17 Flying Fortress استفاده شده تا بمبافکنهای ارتش امریکا را روی زمین نشان دهند. در صحنههای گوناگون از چندین P-40 Warhawk و PBY Catalina نیز استفاده شده است.
در زمان فیلمبرداری، یک اشتباه محاسباتی بدلکاری ممکن بود کار دست عوامل پشت صحنه داده و به حادثهای ناگوار بینجامد. در این صحنه یک جت که شبیه زیروهای ژاپنی ساخته شده بوده سقوط میکند و نزدیک بازیگران پشت صحنه منفجر میشود. خوشبختانه، این حادثه تلفاتی نداشت و حتی صحنهی جذابی ساخت که کارگردان آن را برای تشدید واقعگرایی در فیلم نگه داشته است.
۶. نبرد بریتانیا (Battle of Britain)

- سال اکران: ۱۹۶۹
- کارگردان: گای همیلتون
- بازیگران: مایکل کین، لارنس الیویه، این مکشین، هری اندروز
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۶۷ از ۱۰۰
«نبرد بریتانیا» یکی از بهترین فیلمهای جنگ هوایی است که استاندارد تازهای در ژانر فیلمهای تاریخی تعیین کرد. در این فیلم برای بازسازی صحنههای نبرد هوایی دههی ۴۰، از هواپیماهای واقعی جنگ جهانی دوم استفاده شده است. سازندگان موزهها و کلکسیونهای واقعی را برای یافتن این تجهیزات جنگی گشتند و حتی از نیروی هوایی اسپانیا کمک گرفتند که در آن زمان، یعنی دههی ۶۰ میلادی، همچنان از Messerschmittها (فایترهای Hispano Buchón) و بمبافکنهای Heinkel استفاده میکردند.
در «نبرد بریتانیا»، خلاف فیلمهای معمول آن زمان، حتی برای صحنههای نبردهای هوایی از مدلهای تمرینی یا کوچکتر استفاده نشده. البته اگر دقت کنید، میبینید که هواپیماهای Messerschmitt Bf 109 موتورِ Rolls-Royce Merlin دارند (از نسخههای اسپانیایی)، اما این تفاوت جزئی آنقدر به چشم نمیآید. بلکه تلاش گستردهای که برای گردآوری انواع مختلف هواپیماها، از Hurricane گرفته تا Messerschmitt، Spitfire و Heinkel شده، هرگونه اشتباه تاریخی جزئی را به حاشیه میراند.
توجه به واقعگرایی در «نبرد بریتانیا» به شدت بالاست؛ تا جایی که در آن یک هنگر واقعی مربوط به زمان جنگ جهانی دوم را نابود میکنند. همین خود موجب شده این فیلم کلاسیک به یکی از بهترین فیلمهای جنگ هوایی تبدیل شود.
۵. سقوط بلک هاوک (Black Hawk Down)

- سال اکران: ۲۰۰۱
- کارگردان: ریدلی اسکات
- بازیگران: جاش هارنت، یوان مک گرگور، تام هاردی، اورلاندو بلوم
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۷۷ از ۱۰۰
این فیلم ۲۰۰۱ ریدلی اسکات، بیش از هر چیز به خاطر بازسازی نبرد ۱۹۹۳ Mogadishu شناخته میشود و برای آن به طور گسترده از هلیکوپترهای واقعی ارتش استفاده شده است. «بلک هاوک داون» مستقیما با ارتش ایالات متحده همکاری داشت که به آنها اجازه داد از بلک هاوکهای واقعی Sikorsky UH-60 و هلیکوپترهای MH-6 (ملقب به Little Bird) استفاده کنند.
در «سقوط بلک هاوک» یا همان «بلک هاوک داون» صحنههای هوایی در لوکیشن در مراکش فیلمبرداری شدهاند که بینندگان را درست به درون بلک هاوکها و لیتل بردهایی میبرند که در شهر پرواز میکنند. استفاده از هلیکوپترهای واقعی به سازندگان فیلم اجازه داد تا به صورت واقعی از صحنههای سقوط هلیکوپترها فیلم بگیرند. تیم بدلکاری برای بازسازی این صحنه، بلک هاوکهای واقعی (مدلهای از رده خارج شده) را از کرین انداختند تا اینطور به نظر برسد که انگار سقوط کردهاند.
نتیجه فیلمی است که نه تنها یک داستان واقعی را روایت میکند، که هر صحنهاش واقعی مینماید، آن هم به لطف بهترین تجهیزات جنگ هوایی که تاکنون در فیلمهای سینمایی از آنها استفاده شده است.
۴. جنگجویان آسمان (Les Chevaliers du Ciel)

- سال اکران: ۲۰۰۵
- کارگردان: ژرار پیره
- بازیگران: بنویی ماژیمل، کلووی کورنیاک، پیتر هادسن
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۵.۷ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم:
این فیلم بهخاطر فیلمبرداری هوایی تحسینبرانگیزش شناخته میشود و حتی داستان جذابی هم دارد که داستان یک حملهی تروریستی در روز باستیل و تلاشها برای جلوگیری از آن را روایت میکند. با اینکه صحنههای اکشن هوایی آن محدود هستند، اما به نحو احسن پیاده شدهاند. در «جنگجویان آسمان» از روشهای تازهای برای فیلمبرداری استفاده کردهاند و توجه به جزئیات در آن بسیار بالاست. سکانسهای هوایی در «جنگجویان آسمان» همه به صورت واقعی و با استفاده از جتهای واقعی ساخته شدهاند، بدون آنکه در آن جلوههای ویژهای به کار رفته باشد.
برای آنکه بتوانند در صحنههای پرواز و جنگ هوایی، از جتهای Mirage 2000 فیلم بگیرند، باید دوربین با تکنولوژی پیشرفتهای را که مخصوص این کار ساخته بودند به یک Mirage 2000 دیگر متصل میکردند تا هواپیماهای اصلی، یا به قولی ستارههای فیلم، را دنبال کنند. چراکه سرعت این Mirageها آنقدر بالاست که هیچ هواپیمای دیگری نمیتوانست به سرعتشان برسد. دوربینی که برای فیلمبرداری «جنگجویان آسمان» استفاده کردند، این توانایی را داشت تا به طور ویژه از تمام زوایا (جلو، پشت، پایین و چپ و راست) فیلمبرداری کند. این دوربین داخل یک محفظهی خالی سوخت جاگذاری شده بود. این محفظه را شرکت تجهیزات هوایی Dassault ساخته بود که سازندهی Mirage 2000 نیز هستند. برای سکانسهایی که نمیتوانستند از Mirage استفاده کنند، یک جت Lear به کار بردهاند که با هزینهای گزاف در جنوب کالیفرنیا به مدت یک هفته استفاده شده است.
۳. آخرین شمارش معکوس (The Final Countdown)

- سال اکران: ۱۹۸۰
- کارگردان: دان تیلور
- بازیگران: کرک داگلاس، مارتین شین، جیمز فارنتینو
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۶.۷ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۵۲ از ۱۰۰
«آخرین شمارش معکوس» یکی از فیلمهای اکشن علمی-تخیلی است که در آن بهترین و آخرین مدلهای جنگ هوایی، با مدلهای جنگ جهانی دوم با یکدیگر مواجه میشوند. این فیلم جنگ هوایی مدرن و تاریخی را به نحوی خاص با یکدیگر ترکیب میکند که در آن با سفر در زمان از ۱۹۸۰ به ۱۹۴۱ برمیگردیم. «آخرین شمارش معکوس»، که در USS Nimitz فیلمبرداری شده، از حمایت و همکاری تمام و کمال نیروی دریایی بهرهمند بود و در آن میتوانید از F-14 Tomcat تا جتهای A-7 Corsair II و هلیکوپترهای SH-3 Sea King را ببینید.
متخصصان جت و تجهیزات جنگ هوایی از توجه به جزئیات و واقعگرایی «آخرین شمارش معکوس» تعریف کردهاند. به ویژه فایترهای ژاپنی Zero که در واقع نسخههایی از هواپیماهای تمرینی T-6 Texan بودهاند که شکل و شمایلشان را تغییر دادهاند تا شبیه هواپیماهای Mitsubishi A6M Zero بشوند.
در صحنهی اوج فیلم، دو F-14 Tomcat با فایترهای Zero به مصاف هم میروند و در یک دوئل موش و گربه، تفاوت تکنولوژیکی ادوار مختلف را به رخ هم میکشند.
۲. تاپ گان (Top Gun)

- سال اکران: ۱۹۸۶
- کارگردان: ریدلی اسکات
- بازیگران: تام کروز، ول کیلمر، آنتونی ادواردز، مگ رایان
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۷ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۵۴ از ۱۰۰
یکی از بهترین و شناختهشدهترین فیلمهای ژانر جنگ هوایی، «تاپ گان» ۱۹۸۶ به کارگردانی ریدلی اسکات است که در آن تام کروز نقش یکی از خلبانان برجستهی مدرسهی تاپ گان را بازی میکند. با موسیقی متن فراموشنشدنی و کارگردانی بینظیر اسکات، «تاپ گان» یک فیلم کلاسیک در این ژانر به حساب میآید که جنگ را به میدانِ آسمان میبرد. محبوبیت «تاپ گان» به حدی بود که موج تازهای از جوانان را برانگیخت تا به نیروی هوایی امریکا ملحق شوند. همانطور که یکی از خلبانان نیروی هوایی امریکا در دههی هشتاد ذکر کرده، بعد از اکران فیلم، با این خلبانان مثل راکاستار رفتار میکردند.
شاید برایتان جالب باشد بدانید فیلمبرداری «تاپ گان» تماماً از زمین انجام شده است و با اینکه خلبانان را شبیه به راکاستارها نشان میدهد، اما صحنههای اکشن و داستانش آنقدر ریشه در واقعیت ندارد. هیچ هواپیمایی به اسم MiG-28 نداریم؛ چراکه تمام تجهیزات هوایی Mikoyan-Gurevich از اعداد فرد استفاده میکنند. هواپیماهایی که در فیلم به جای MiG استفاده شده، همه Northrop F-5E Tiger IIs هستند.
برای صحنههای نبرد هوایی «تاپ گان» از F-14های واقعی استفاده شده است. هم در صحنههای مبارزات و هم مأموریتهای تمرینی در فیلم، ساندافکت سیستم نشانهگیری و هشدار رادار تقریبا یکسان هستند. در حالی که در واقعیت این دو صدا بهشدت با هم فرق دارند تا خلبان یکی را به جای دیگری به اشتباه نگیرد.
۱. تاپ گان: ماوریک (Top Gun: Maverick)

- سال اکران: ۲۰۲۲
- کارگردان: جوزف کوزینسکی
- بازیگران: تام کروز، گلن پاول، ول کیلمر، مایلز تلر
- امتیاز کاربران وبسایت IMDb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
- امتیاز وبسایت راتن تومیتوز به فیلم: ۹۶ از ۱۰۰
تقریبا سی سال بعد از اولین فیلم «تاپ گان»، تام کروز که صدقهسر فیلمهای «مأموریت: غیرممکن» (Mission: Impossible)، بدلکاریهای غیرممکن را ممکن کرده است، به میدان بازگشت تا داستانِ پیت میچل/ماوریک را ادامه دهد. در «تاپ گان: ماوریک» تمام بازیگران برای خلبانی جت آموزش دیدند. آنها پشت جتهای واقعی مینشستند، البته خلبانان واقعی جتها را هدایت میکردند. تقریبا تمام صحنههای هوایی به صورت واقعی و بدون جلوههای ویژهی کامپیوتری ساخته شده است. در صحنهی اوج داستان، برای ادای دین به فیلم ۱۹۸۶ از یک F-14 استفاده کردهاند.
«تاپ گان: ماوریک» در زمان اکران خود با مشکلاتی مواجه بود. با وجود محدودیتهای مربوط به همهگیری کووید، تام کروز اصرار داشت فیلم اکران جهانی درست و درمانی داشته باشد و از این رو، اکران آن با تأخیر مواجه شد. با این حال، «تاپ گان: ماوریک» در میانهی پاندمی شور تازهای به سینماها بازگرداند و سینمای چین و هند را نیز برانگیخت تا با تقلید از یکی از بهترین فیلمهای جنگ هوایی، تاپ گانهای خودشان را بسازند. اما تیم بدلکاری تام کروز موفق شدند برخی از بهترین صحنههای جنگ هوایی را به «تاپ گان: ماوریک» بیاورند که تاکنون در تاریخ فیلمهای سینمایی سابقه نداشته است.
