آیا نژادهای بیگانه مثل «مس افکت» در کهکشان وجود دارند؟
کهکشان ما، «راه شیری»، وسعتی در حد و اندازهی ۱۰۰ هزار سال نوری وسعت دارد؛ وسعتی که چیزی حدود ۳۰۰ میلیارد ستاره و حداقل همین تعداد سیاره را در خود جای داده است. تخمین زده میشود که بیش از ۱۰ میلیارد سیاره از این تعداد فاصلهی مناسبی از ستارههای خود داشته باشند، نه خیلی دور و نه خیلی نزدیک، طوری که حیات بتواند در آنها شکل بگیرد. در نتیجه اینکه تصور کنیم کهکشان ما، پر از موجودات زندهی مختلف است، ایدهی دور از ذهنی به نظر نمیرسد. شاید اصلا به همین دلیل است که مجموعه فیلمها و بازیهای زیادی، کهکشان را پر از موجودات مختلف بهتصویر میکشند و یکی از عمیقترین و بهترین دنیاهای علمی تخیلی و فضایی که تا به حال ساخته شده، دنیای مجموعهی «مس افکت» استودیوی بازیسازی بایوور است.
سری بازیهای مس افکت، دنیاسازی بسیار گستردهای حول نژادهای بیگانهی متعدد دارند؛ نژادهایی که گردهم آمدهاند و نظام سیاسی اجتماعی بسیار بزرگی با حضور و دخالت یکدیگر تشکیل دادهاند. منظومههای متعددی داستان بزرگ مس افکت را در برمیگیرد و در آن، نژادهای مختلف به اشکال پیچیدهای، مقابل یکدیگر قرار میگیرند. دنبال کردن سیاستهای مختلف هر کدام از این موجودات با عقاید و فرهنگهای خاص خود، و صد البته تاثیر گذاشتن روی آنها، از اصلیترین بخشهای مس افکت است.
با این حال، دنیای باورپذیر مس افکت چقدر میتواند اساس علمی داشته باشد و بر پایهی دانشی است که از حیات در کهکشان داریم؟
دنیای مس افکت پر از گونههای جانوری و حیات در اشکال مختلف است؛ برخی از این نژادها به شدت پیشرفته و تکامل یافته هستند و برخی دیگر، خیلی ابتدایی، برخی ظاهری انسانگونه دارند و برخی موجوداتی عجیب و غریب هستند، صد البته از نظر ما. در واقعیت، ما هنوز حتی نمیتوانیم با قطعیت و اطمینان بگوییم که حیات بیرون از سیارهی ما شکل گرفته است. صد البته که با نگاهی به وسعت کهکشان، این ایده که ما در دنیا تنها باشیم، به نظر دور از واقعیت میآید، اما در هر حال ما هیچ مدرک قدرتمندی از وجود حیات بیرون از سیارهی خود نداریم. با این حال، زیبایی علم این جاست، اینکه با قطعیت از چیزی صحبت نمیکند، اما به دنبال آن میرود، و کشف حیات بیرون از سیارهی خود هم چیزی است که بهشدت به آن نزدیک شدهایم.
مریخ، مقصد ابتدایی ما برای کشف حیات
وقتی از قدم برداشتن در کشف حیات بیرون از سیارهی خود و پیدا کردن مدارکی از وجود موجودات بیگانه صحبت میکنیم، و نمیخواهیم به تخیلات وارد شویم، منظورمان مریخ و رباتهایی است که ناسا به آنجا فرستاده است. ناسا سالهاست که تعدادی ربات را به سطح مریخ فرستاده تا دقیقا به دنبال سرنخهایی از وجود حیات روی این سیاره بگردند. هنوز خبری از مدارک دقیق و کامل مبنی بر وجود موجودات میکروسکوپی کوچک در سطح مریخ نیست، اما مریخنوردهای ناسا توانستهاند نشانههایی از وجود آب مایع روی مریخ پیدا کنند. لازم به گفتن نیست که آب، مادهی اصلی برای شکلگیری حیات است، و اگر بتوانیم آب را در حالت مایع آن روی مریخ پیدا کنیم، شانس بالایی وجود دارد تا در آن نشانههایی از حیات پیدا شود.
سوال جالبتر این است که چرا عکس مسیری که در حال طی شدن از سمت ماست، شکل نگرفته است؟ آیا قرار است «کروگان»ها، یا «تورین»ها یا بیشتر از هر چیز امیدواریم، «آساری»های مس افکت، روزی سراغ ما بیایند و ما را حیات بیگانه در نظر بگیرند؟
عمری که برای دنیا در نظر گرفته میشود، بس طولانی و غیر قابل تصور است و در مقایسه، کهکشان ما بهنسبت جوان محسوب میشود. با در نظر گرفتن این نکته و سرعت تکامل و پیشرفت تکنولوژی، منطقیتر است که تصور کنیم بیگانههایی بسیار پیشرفتهتر از ما در کل کهشکان وجود داشته باشند، پس چرا آنها تا به حال تصمیم نگرفتهاند به دنبال ما بیایند؟
این تئوری «تناقض فرمی» نام دارد که اولین بار توسط «انریکو فرمی»، اخترشناس معروف، در دههی ۴۰ میلادی مطرح شد. فرمی این سوال را مطرح کرد که اگر دنیا قرار است پر از حیات به اشکال مختلف باشد، پس آنها دقیقا کجا هستند؟
انقراض ششم
سری بازیهای مس افکت، در پاسخ به این سوال موجوداتی به نام «ریپر»ها را معرفی میکنند. ریپرها موجوداتی بسیار بزرگ هستند که ظاهری شبیه به کشتیهای فضایی عظیم دارند و عناصر تشکیل دهندهی آنها هم ادغامی از عناصر ارگانیک و همچنین ساختگی و فنی است. مس افکت میگوید که ریپرها هر پنجاه هزار سال سر و کلهشان پیدا میشود تا تمام حیات پیشرفته و تکاملیافتهای که در کهکشان وجود دارد را ببلعند و از بین ببرند. نمیگوییم ریپرها مشخصا وجود دارند، ولی این ایده که اتفاقی دورهای به شکل مرتب در تاریخ حیات تکرار میشود و همه را منقرض میکند، به این سوال که چرا کهکشان را موجودات بیگانه پرنکرده است، پاسخ میدهد.
شاید کهکشان ذات کشنده و خشنی دارد و اجازه نمیدهد تا موجودات تکامل یافته و پیشرفته، برای زمانی طولانی در آن بمانند؛ بیشتر هم منظورمان تشعشات خورشیدی و شهابها و امثال آنهاست. صد البته که اگر بخواهیم کمی تاریکتر به موضوع نگاه کنیم، میتوانیم بگوییم که موجودات پیشرفته و تکامل یافته اساسا محکوم به نابودی به دست خودشان هستند و همیشه خود را از بین میبرند. «کارل ساگان»، فیزیکدان معروف که این ایده را مطرح کرده بود، با صحبت از این نکته مقاومت شدیدی مقابل سلاحهای هستهای داشت.
تکامل بیگانگان
بیایید برای لحظهای فرض کنیم انسان خودش را نابود نمیکند (که با نگاهی به دور و برمان میتوانیم یقین داشته باشیم این نابودی کاملا محتمل است)، و بیگانگان در آیندهای نزدیک پایشان به سیارهی زمین باز میشود. آیا این بیگانگان فرضی، ظاهری شبیه به نژادهای مس افکت خواهند داشت؟
با یک نگاه به بیگانگان مس افکت، و اکثر دنیاهای علمی تخیلی، میتوان مشاهده کرد که آنها معمولا با ذهنیت حیات روی سیارهی زمین طراحی شدهاند. مشخصا دربارهی مس افکت، بهراحتی میتوان یکی را شبیه به عقرب دانست، نژاد دیگری را شبیه به غورباقه و ماهی و یکی دیگر را شبیه به خرچنگ دید. آیا بیگانگان قرار است ظاهری شبیه به این موجودات آشنا داشته باشند؟ زیستشناسان تکاملی در پاسخ به این سوال، نظرات مختلفی دارند. از یک سمت، باید انتظار داشت تا آنها تفاوتهای زیادی با ما داشته باشند، چون روی سیارههای متفاوتی تکامل پیدا کردهاند. از یک طرف دیگر، برخی دیگر از زیستشناسان میگویند که مسیر تکامل بهشدت قابل پیشبینی است و وقتی یک محیط برای شکلگیری تکامل دارید، مثل زمین، میتوانید ایدههای یکسانی را در تکامل ببینید. در نتیجه ممکن است موجودی شبیه به «لیارا» در مسیر تکامل بهوجود بیاید.
زیستشناسی آساریها
از شخصیت لیارا صحبت کردیم، بد نیست به زیستشناسی پیچیدهی این نژاد دنیای مس افکت هم نگاهی بیاندازیم و کمی از نظر علمی آن را بررسی کنیم. آساریها در دنیای مس افکت، کاملا متفاوت از مابقی نژادها هستند و یکی از این تفاوتهای اصلی، تک جنسیتی بودن این نژاد است. آیا یک نژاد میتواند تک جنسیتی باشد؟ روی زمین دقیقا موجوداتی تک جنسیتی نداریم، اما روی سیارهی خودمان هم میتوانیم گونههایی را پیدا کنیم که همزمان هم نر و هم ماده هستند. حلزون آشناترین موجودی است که هر دو اعضای تولید مثل نر و ماده را در بدن خود دارد. ممکن است آساری هم نسخهای تکامل یافته از حلزونهای سیارهی خودشان باشند یا چیزی شبیه به آن.
سلاح ژنتیکی
یکی از نقاط داستانی اصلی سری مس افکت، سلاحی برای از بین بردن ژنی خاص است که در داستان با نام Genophage از آن یاد میشود. در داستان، «سالاریان»ها، نژاد بهشدت باهوش دنیای مس افکت، این سلاح ژنتیکی را علیه «کروگان»ها ساخته و سپس در اختیار «تورین»ها قرار داده و تورینها هم آن را در سیارهی کروگانها استفاده کردهاند. این سلاح ژنتیکی کاری میکند تا توانایی فرزندآوری کروگانها بهشدت کاهش یابد.
ما هم کم و بیش سلاحی مشابه ساخته و در سیارهی خودمان، آن را علیه یکی از کشندهترین گونههای جانوری استفاده کردهایم: پشهها. پشهها میتوانند حملکنندهی بیماریهای کشندهی متعددی باشند. پشهها عامل اصلی پخش مالاریا، تب دنگی، تب زرد و بیماریهای دیگری هستند. یکی از سلاحهای تازهای که علیه پشهها استفاده شده، تکنیک دستکاری ژنتیکی جدیدی است که در مرحلهی لاروایی پشهها، به آنها حمله میکند. این سلاح ژنتیکی از همان ابتدا مانع شکلگیری یکی از اصلیترین بلوکهای بدن آنها میشود. در نتیجهی این تغییر، پشهها یا حین تولد میمیرند، یا کاری میکنند تا پس از بزرگ شدن هم بهشدت ضعیف باشند.
همانطور که مس افکت هم مطرح میکند، دستکاری ژنتیکی یک گونه جانوری میتواند عواقب بدی را نتیجه دهد و این حرکت هم حواشی متعدد خود را داشت و بسیاری از دانشمندان نسبت به عواقب ناشناختهی کاهش تعداد پشهها در سیاره هشدار دادهاند.
مس افکت یکی از عمیقترین، گستردهترین و در عین حال باورپذیر دنیاهای علمیتخیلی را نه فقط بین بازیها و بلکه بین کل دنیاهای علمیتخیلی دارد. سطح توجه به جزییات در تمام بخشهای دنیای مس افکت بسیار بالاست. اینکه آیا بازی پیشبینی درستی از بیگانگان دارد، واقعا قابل تایید نیست و فعلا فقط میتوان حدسهایی زد. با تمام این اوصاف، احتمال اینکه هیچ وقت به این پاسخها نرسیم و نابودی بشر را به دست خودش ببینیم، بسیار بیشتر از رسیدن بیگانگان به ماست و این طور که به نظر میرسد، اگر روزی هم مس افکت ۴ ساخته شود، ما نخواهیم بود که آن را تجربه کنیم.
جالب بود خوندم نه به نظر من اینا تخیلی است و ادم فضایی ها اگر نژادی سکل بگیرد شبیه ما هستن نه این شکل به هر حال از گذشته تو فیلم های هالیوودی این فضا رو میدیدم که گویا ادم فضایی شماست حیوانات و.. دارن