توقف صدور چک رمزدار؛ از ۷ مهر فقط چک تضمین‌شده صیادی بگیرید

بانک مرکزی با هدف کنار گذاشتن ابزارهای سنتی و افزایش سلامت مبادلات مالی رسما طرح حذف چک‌ رمزدار را کلید زد. بر اساس ابلاغیه جدید نظام بانکی از روز سه‌شنبه ۷ مهرماه ۱۴۰۵، صدور هرگونه چک رمزدار بین‌بانکی ممنوع خواهد شد و چک تضمین‌شده صیادی به عنوان تنها جایگزین قانونی این ابزار مالی شناخته می‌شود. این اقدام که در دو مرحله برنامه‌ریزی شده، خروج تدریجی چک‌های قدیمی و حاکمیت کامل سامانه صیاد (پیچک) بر مبادلات کلان مثل نقل‌وانتقالات ملک و خودرو را هدف گرفته است.

جدول زمان‌بندی و مراحل حذف چک رمزدار

بانک مرکزی تلاش کرده تا جای ممکن با ساده‌سازی روندی که در پیش داریم جلوی سردرگمی فعالان اقتصادی را بگیرد. به‌ همین دلیل انجام این اصلاحات طی دو مرحله اجرا خواهد شد:

• فاز اول (۷ مهر ۱۴۰۵)؛ توقف خط تولید چک رمزدار: از این تاریخ، هیچ شعبه بانکی در سراسر کشور مجاز به صدور چک رمزدار نخواهد بود و متقاضیان تنها چک تضمین‌شده دریافت می‌کنند.
• فاز دوم (۱ دی ۱۴۰۵)؛ بسته‌شدن پنجره کلیرینگ (چکاوک): پذیرش چک‌های رمزدار قدیمی در سامانه چکاوک (اتاق پایاپای الکترونیکی) از ابتدای زمستان ممنوع می‌شود.

نحوه نقد کردن چک رمزدار قدیمی پس از اول دی ۱۴۰۵

حذف چک رمزدار پس از اول دی‌ماه را نباید به معنای ابطال کامل آن در نظر گرفت. فقط قرار است فرآیند نقد کردن آن کمی پیچیده شود. ذینفعان پس از این تاریخ برای نقد کردن چک‌ رمزدار قدیمی، مجبور خواهند بود شخصا به شعبه مبدا صدور چک (بانک مقصد) مراجعه کرده و با تکمیل فرم‌های حضوری وجه خود را دریافت کنند.

علت ممنوعیت چک رمزدار و جایگزینی آن با چک صیادی

چک‌های رمزدار (بین‌بانکی) اگرچه برای سال‌ها ابزار اصلی معاملات بزرگ نظیر خرید مسکن و خودرو بودند اما دو ضعف ساختاری بزرگ داشتند؛ یکی نبود امکان استعلام آنی در لحظه معامله و دیگری وجود ریسک‌هایی مثل جعل یا خطاهای انسانی در تسویه.

در عوض چک تضمن‌شده متکی بر زیرساخت صیاد (پیچک) است که سه امکان کاربردی را برای خریدار و فروشنده به ارمغان می‌آورد:

1. امکان استعلام آنلاین اصالت: خریدار و فروشنده می‌توانند پیش از قطعی کردن معامله، اصالت چک و بلوکه کردن وجه در حساب بانک را از طریق شناسه صیادی استعلام کنند.
2. کاهش چشمگیر جعل و کلاهبرداری: ثبت سیستمی تمام داده‌ها در شبکه بانکی، امکان صدور چک‌ جعلی یا چک بی‌محل را به صفر نزدیک می‌کند.
3. تضمین ۱۰۰ درصدی پرداخت: همانند روال سابق، وجه چک تضمین‌شده (صیادی) توسط خود بانک مسدود و پرداخت آن بلاشرط تضمین می‌شود.

جایگزین چک رمزدار در معاملات بزرگ چیست؟

بانک‌ها در ابتدای اجرای طرح مکلف شده‌اند روند تسویه چک‌های تضمین‌شده را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که هیچ‌گونه وقفه‌ای در امور مشتریان ایجاد نشود. فعالان بازار و عموم مردم از ابتدای پاییز باید توجه داشته باشند که برای به‌نام‌زدن سند یا تسویه خریدهای سنگین، تنها چک تضمین‌شده صیادی را از فروشندگان مطالبه و به خریداران تحویل دهند تا در فرآیند نقد کردن آن با مشکل روبرو نشوند.

منبع: دیجی‌کالا مگ