بهترین فیلم‌های «مت دیمون»؛ از «جیسون بورن» تا «نجات سرباز رایان»

ندا کلانتری

۳ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۸:۳۰ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۲۲ دقیقه

آیا مت دیمون یک ستاره واقعی و تراز اول سینما است یا صرفا بازیگری فرعی اما بسیار موفق؟ پاسخ روشن است؛ او هر دو ویژگی را هم‌زمان در خود دارد. همین ترکیب، مت دیمون را به یکی از چهره‌های نادر و استثنایی هالیوود تبدیل کرده است. البته مسیر رسیدن به این جایگاه آسان نبود. او در اوایل دهه ۹۰ میلادی دانشجوی انصرافی دانشگاه هاروارد بود که برای به دست آوردن حتی یک نقش سینمایی، تلاش بی‌وقفه‌ای می‌کرد. پس از شنیدن جواب ردهای پیاپی، تصمیم گرفت خودش سرنوشتش را تغییر دهد. دیمون به همراه دوست صمیمی و همشهری خود، بن افلک، فیلم‌نامه درام تحسین‌شده «ویل هانتینگ نابغه» (Good Will Hunting) را نوشت و هر دو نیز در آن ایفای نقش کردند. این فیلم که در سال ۱۹۹۷ روی پرده رفت، سکوی پرتاب او شد؛ اثری که جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را برای دیمون و افلک به ارمغان آورد و استعداد بازیگری دیمون را به شکلی نشان داد که کمتر کسی انتظارش را داشت.

دیمون که اکنون ۵۵ سال دارد، از آن زمان تاکنون در بیش از ۴۰ فیلم بازی کرده است؛ کارنامه‌ای متنوع که در نگاه اول شاید بی‌برنامه به نظر برسد، اما در عمل حاصل انتخاب‌هایی هوشمندانه است. از بلاک‌باسترهای اکشن با محوریت مجموعه «بورن» (Bourne) گرفته تا آثار گروهی و خوش‌ساخت مانند «سه‌گانه اوشن» (The Ocean’s Trilogy)، نقش‌آفرینی تک‌نفره در «مریخی» (The Martian)، فیلم‌های تاریخی تاثیرگذار مانند «نجات سرباز رایان» (Saving Private Ryan) و درام‌های الهام‌بخشی همچون «ایر» (Air). دلیل ماندگاری دیمون در سینما این است که انتخاب‌هایش را بر اساس تعداد دیالوگ‌ها یا فرصت خودنمایی در فصل جوایز انجام نمی‌دهد؛ او بیش از هر چیز به کارگردان، خود نقش و حس درونی‌اش اعتماد می‌کند و همین رویکرد بارها نتیجه داده است.

در هالیوود بازیگران هم‌رده دیمون کم نیستند که پروژه‌های خود را بر اساس رقم دستمزد انتخاب می‌کنند؛ نگاهی به بخشی از کارنامه بن افلک در فاصله سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۴ برای اثبات این موضوع کافی است. اما دیمون همواره خود نقش را در اولویت قرار داده است. همین ویژگی نه‌تنها او را به بازیگری کمیاب در جریان اصلی هالیوود تبدیل می‌کند، بلکه جایگاهش را به عنوان یک هنرمند تثبیت کرده است. حالا که تازه‌ترین همکاری او با کریستوفر نولان، یعنی اقتباس حماسی «ادیسه» (The Odyssey)، روی پرده سینماها است، فرصت مناسبی است تا ۲۵ نقش‌آفرینی برتر این بازیگر را مرور کنیم. این فهرست را از رتبه بیست‌وپنجم آغاز می‌کنیم و به بهترین اجرای او می‌رسیم.

۲۵. «میان‌ستاره‌ای» (Interstellar)

سال اکران: ۲۰۱۴
کارگردان: کریستوفر نولان
بازیگران: متیو مک‌کانهی، ان هتوی، مت دیمون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۷ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۳ از ۱۰۰

مت دیمون استاد این است که حتی در کوتاه‌ترین حضورهایش نیز اثری ماندگار از خود بر جای بگذارد؛ چه حضور افتخاری و بامزه‌اش در «ثور: عشق و تندر» (Thor: Love and Thunder) باشد و چه نقش کوتاه اما گریم‌شده‌اش در «ددپول ۲» (Deadpool 2). با این حال، هیچ‌کدام به اندازه حضور ناگهانی او در بخش پایانی میان‌ستاره‌ای غافلگیرکننده نبود. کریستوفر نولان موفق شده بود حضور دیمون را تا روز اکران فیلم کاملا مخفی نگه دارد.

دیمون در این فیلم نقش دکتر من را بازی می‌کند؛ دانشمندی که با ارسال داده‌های دروغین، کوپر با بازی متیو مک‌کانهی و گروهش را به سیاره‌ای یخ‌زده می‌کشاند تا زمینه نجات خودش را فراهم کند. این رویارویی در نهایت به درگیری فیزیکی میان دو شخصیت ختم می‌شود و دکتر من تا آستانه کشتن کوپر در اعماق فضا پیش می‌رود. کمتر بازیگری می‌تواند در دقایق پایانی یک فیلم نزدیک به سه ساعته، تنها با چند صحنه حضور، چنین شخصیت منفی باورپذیر و تاثیرگذاری خلق کند.

۲۴. «آخرین دوئل» (The Last Duel)

سال اکران: ۲۰۲۱
کارگردان: ریدلی اسکات
بازیگران: مت دیمون، آدام درایور، جودی کومر
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰

درام تاریخی ریدلی اسکات اگرچه در فرانسه قرون وسطی روایت می‌شود، اما نگاه آن کاملا با دغدغه‌های امروز هم‌خوانی دارد. فیلم بر اساس رویدادهای واقعی و یکی از آخرین دوئل‌های قانونی تاریخ فرانسه ساخته شده است. دیمون در نقش ژان د کاروژ، شوالیه‌ای ظاهر می‌شود که ملازم خود با بازی آدام درایور را به اتهام تعرض به همسرش با بازی جودی کومر به مبارزه دعوت می‌کند.

آخرین دوئل از یک سو یادآور ساختار روایی «راشومون» (Rashōmon) است و از سوی دیگر حال‌وهوایی شبیه به «بازی تاج‌وتخت» (Game of Thrones) دارد. اسکات در این فیلم بار دیگر سراغ فضای خشن و حماسی آثار تاریخی خود رفته، اما این بار خبری از قهرمانان آرمان‌گرایی مانند ماکسیموس نیست. دوئل پایانی فیلم یکی از خشن‌ترین و نفس‌گیرترین نبردهایی است که در سال‌های اخیر در یک فیلم بزرگ هالیوودی دیده‌ایم، هرچند خشونت آن در برابر تاریکی شخصیت ژان د کاروژ چندان بزرگ به نظر نمی‌رسد.

۲۳. «مردان آثار ماندگار» (The Monuments Men)

سال اکران: ۲۰۱۴
کارگردان: جرج کلونی
بازیگران: مت دیمون، بیل مری، جان گودمن
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۱ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۳۰ از ۱۰۰

کمدی‌درام جنگی جرج کلونی هرگز نتوانست به اندازه ترکیب بازیگران مطرحش بدرخشد. حضور مت دیمون، جرج کلونی، بیل مری، جان گودمن و کیت بلانشت انتظارات زیادی ایجاد کرده بود و سوژه واقعی فیلم نیز ظرفیت تبدیل شدن به اثری ماندگار را داشت؛ داستان گروهی از نیروهای متفقین که ماموریت دارند آثار ارزشمند هنری را پیش از آنکه به دست نازی‌ها نابود یا غارت شوند، نجات دهند.

با وجود این، دیمون طبق معمول بازی روان و مطمئنی در نقش ستوان جیمز گرینجر ارائه می‌دهد؛ شخصیتی که تا حدی بر اساس زندگی جیمز روریمر، رئیس پیشین موزه هنرهای مدرن نیویورک، شکل گرفته است. او در کنار دیگر اعضای گروه، حضوری تاثیرگذار دارد و یکی از نقاط اتکای فیلم به شمار می‌رود.

۲۲. «مصادره» (The Rip)

سال اکران: ۲۰۲۶
کارگردان: جو کارنهان
بازیگران: بن افلک، مت دیمون، تیانا تیلور
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۸ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۷ از ۱۰۰

داستان جالبی پشت شکل‌گیری فیلم مصادره وجود دارد. مت دیمون پس از تماشای مستند «بیتلز: بازگرد» (The Beatles: Get Back) و روایت فروپاشی گروه بیتلز، آن‌قدر تحت تاثیر قرار گرفت که اشک ریخت. همین تجربه باعث شد بلافاصله با بهترین دوستش، بن افلک، تماس بگیرد تا درباره همکاری دوباره با یکدیگر صحبت کنند. نتیجه آن تماس، فیلم مصادره شد؛ یک نوآر جنایی درباره چند پلیس فاسد در میامی که پیدا شدن یک گونی پول، بذر بی‌اعتمادی را میان آن‌ها می‌کارد.

مصادره فیلمی جریان‌ساز نیست، اما یک اثر خوش‌ساخت، سرگرم‌کننده و باکیفیت است که به‌راحتی می‌تواند پاسخ مناسبی برای پرسش همیشگی «امشب چه فیلمی ببینیم؟» باشد. اگر به دنبال یک تریلر جنایی جذاب هستید، این فیلم انتخاب مطمئنی است.

۲۱. «سابربیکن» (Suburbicon)

سال اکران: ۲۰۱۷
کارگردان: جرج کلونی
بازیگران: مت دیمون، جولیان مور، نوآ جوپ
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۵.۸ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۲۸ از ۱۰۰

سابربیکن در زمان اکران با شکست سنگینی در گیشه روبه‌رو شد؛ اتفاقی که با توجه به حضور جرج کلونی در مقام کارگردان و برادران کوئن به عنوان نویسندگان فیلم‌نامه، چندان قابل پیش‌بینی نبود. اگر چنین پروژه‌ای امروز ساخته می‌شد، احتمالا بسیاری آن را یکی از شانس‌های فروش صد میلیون دلاری می‌دانستند. با این حال، این تریلر که در دهه ۵۰ میلادی جریان دارد و ورود یک خانواده سیاه‌پوست به محله‌ای کاملا سفیدپوست را دستمایه داستان خود قرار داده، نتوانست نظر مخاطبان را جلب کند.

مت دیمون در این فیلم نقش پدر خانواده‌ای را بازی می‌کند که انگار از دل فیلم دیگری بیرون آمده است. اگر سابربیکن یکی از فصل‌های سریال «فارگو» (Fargo) بود، شخصیت درمانده، مضطرب و فرصت‌طلب او که برای به دست آوردن پول بیمه دست به هر کاری می‌زند، کاملا با فضای داستان هماهنگ به نظر می‌رسید.

۲۰. «دگما» (Dogma)

سال اکران: ۱۹۹۹
کارگردان: کوین اسمیت
بازیگران: بن افلک، مت دیمون، جرج کارلین
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۲ از ۱۰۰

پس از آنکه رسوایی‌های یکی از تهیه‌کنندگان مشهور هالیوود باعث شد دگما سال‌ها از دسترس خارج شود، این فیلم سرانجام در بیست‌وپنجمین سالگرد تولیدش دوباره در پلتفرم‌های آنلاین منتشر شد و فرصت دیده شدن دوباره را به دست آورد.

مت دیمون در این فیلم بار دیگر کنار بن افلک قرار می‌گیرد. آن‌ها نقش دو فرشته تبعیدی را بازی می‌کنند که به دنبال استفاده از یک تبصره قانونی هستند تا دوباره به بهشت بازگردند. با وجود ظاهر شوخ‌طبع و طنزآمیز فیلم، دگما اثری هوشمندانه درباره ایمان، باورهای دینی و نقص‌های مفهوم معصومیت است. دیمون در نقش لوکی همان جذابیت و کاریزمایی را به نمایش می‌گذارد که پیش‌تر در ویل هانتینگ نابغه دیده بودیم، با این تفاوت که این بار شخصیتش هیچ ابایی از به رگبار بستن یک اتاق جلسه ندارد.

۱۹. «شکست‌ناپذیر» (Invictus)

سال اکران: ۲۰۰۹
کارگردان: کلینت ایستوود
بازیگران: مورگان فریمن، مت دیمون، اسکات ایستوود
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۶ از ۱۰۰

مت دیمون در شکست‌ناپذیر آن‌قدر درخشان ظاهر می‌شود که ناخودآگاه آرزو می‌کنید کاش در دوران اوجش فیلم‌های ورزشی بیشتری بازی می‌کرد. او در نقش فرانسوا پینار، کاپیتان واقعی تیم ملی راگبی آفریقای جنوبی، حضوری کاملا باورپذیر دارد؛ ورزشکاری که پیش از فینال جام جهانی راگبی ۱۹۹۵ در کنار نلسون ماندلا برای کاهش شکاف‌های اجتماعی پس از پایان آپارتاید تلاش کرد.

دیمون هوشمندانه فضای کافی را برای نقش‌آفرینی تحسین‌شده مورگان فریمن در نقش ماندلا باقی می‌گذارد، اما بازی خودش نیز سرشار از لحظه‌های تاثیرگذار است. او نه‌تنها لهجه امریکایی خود را با دقت به لهجه آفریقای جنوبی تبدیل می‌کند، بلکه حتی سخنرانی پایانی و کلیشه‌ای فیلم‌های ورزشی را نیز چنان اجرا می‌کند که باورپذیر و تاثیرگذار از آب درمی‌آید.

۱۸. «اوپنهایمر» (Oppenheimer)

سال اکران: ۲۰۲۳
کارگردان: کریستوفر نولان
بازیگران: کیلین مورفی، امیلی بلانت، مت دیمون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۲ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۳ از ۱۰۰

مت دیمون در فیلم اوپنهایمر نقش ژنرال لسلی گرووز را بازی می‌کند؛ شخصیتی که اگرچه نقش اول داستان نیست، اما حضورش یکی از ستون‌های اصلی فیلم محسوب می‌شود. او در نقش فرمانده سرسخت پروژه منهتن، در ابتدا به عنوان ناظر نظامی و متحدی محتاط در کنار جی. رابرت اوپنهایمر قرار می‌گیرد، اما رفته‌رفته رابطه‌ای پیچیده‌تر میان این دو شکل می‌گیرد. دیمون در کنار اقتدار نظامی شخصیتش، وجه انسانی او را نیز به نمایش می‌گذارد و هر از گاهی با شوخ‌طبعی کنترل‌شده خود، از سنگینی فضای فیلم می‌کاهد.

۱۷. «روابط مدرسه» (School Ties)

سال اکران: ۱۹۹۲
کارگردان: رابرت مندل
بازیگران: برندن فریزر، مت دیمون، کریس اودانل
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۹ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۰ از ۱۰۰

روابط مدرسه که هم‌زمان با ترک دانشگاه هاروارد توسط دیمون ساخته شد، نخستین نقش مهم او در سینما به شمار می‌رود. این فیلم به دو دلیل از بسیاری از آثار مشابه خود متمایز می‌شود؛ نخست اینکه داستانی تاثیرگذار درباره بلوغ و تبعیض ارائه می‌دهد و دوم اینکه دیمون برخلاف بسیاری از نقش‌های بعدی خود، شخصیت منفی داستان را بازی می‌کند. او در نقش دانش‌آموزی ثروتمند و متکبر ظاهر می‌شود که یک بازیکن فوتبال یهودی با بازی برندن فریزر را آزار می‌دهد و تصویری از تعصب، امتیاز طبقاتی و نژادپرستی ارائه می‌کند. با این حال، دیمون زیر لایه‌های خشم و غرور شخصیت، ناامنی و آسیب‌پذیری او را نیز به شکلی ظریف به نمایش می‌گذارد.

۱۶. «شیوع» (Contagion)

سال اکران: ۲۰۱۱
کارگردان: استیون سودربرگ
بازیگران: ماریون کوتیار، مت دیمون، لارنس فیشبرن
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۸ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰

یکی از ویژگی‌های مهم کارنامه مت دیمون، همکاری‌های مکرر او با فیلم‌سازانی است که با آن‌ها ارتباط خوبی برقرار کرده است؛ کارگردانانی مانند گاس ون سنت، پل گرینگرس و استیون سودربرگ. شیوع یکی دیگر از همکاری‌های موفق او با سودربرگ است؛ تریلری که سال‌ها بعد، با همه‌گیری کرونا، بیش از هر زمان دیگری واقعی و تکان‌دهنده به نظر رسید.

داستان فیلم میان شخصیت‌های مختلف جابه‌جا می‌شود، اما دیمون یکی از احساسی‌ترین نقش‌های آن را بر عهده دارد. او مردی را بازی می‌کند که به شکلی غیرقابل توضیح در برابر ویروس مصون مانده، اما در عوض همسر و فرزندش را از دست داده است. دیمون با بازی کنترل‌شده خود، اندوه، درماندگی و احساس گناه بازمانده بودن را به شکلی تاثیرگذار منتقل می‌کند و نشان می‌دهد که گاهی زنده ماندن، خود می‌تواند بزرگ‌ترین رنج باشد.

۱۵. «شهامت واقعی» (True Grit)

سال اکران: ۲۰۱۰
کارگردان: برادران کوئن
بازیگران: جف بریجز، مت دیمون، جاش برولین
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۵ از ۱۰۰

بازی در فیلمی از برادران کوئن به‌ندرت انتخاب اشتباهی از آب درمی‌آید و فقط مسئله زمان بود تا مت دیمون نیز به جمع بازیگران آثار آن‌ها اضافه شود. در این اقتباس از رمان وسترن چارلز پورتیس، جف بریجز و هیلی استاینفلد بیشترین توجه را به خود جلب می‌کنند، اما دیمون نیز در نقش لابوف، مامور ایالتی تگزاس، یکی از بهترین بازی‌های فیلم را ارائه می‌دهد.

او یکی از آن شخصیت‌های آشنای سینمای برادران کوئن را جان می‌بخشد؛ مردی پرادعا که اعتمادبه‌نفسش بسیار بیشتر از توانایی واقعی او است. بخش زیادی از جذابیت نقش نیز از همین تضاد شکل می‌گیرد؛ به‌ویژه زمانی که بارها توسط دختر چهارده‌ساله داستان سر جایش نشانده می‌شود. سبیل خاص و ظاهر متفاوت دیمون هم به شخصیت لابوف هویتی فراموش‌نشدنی بخشیده است.

۱۴. «پشت چلچراغ» (Behind the Candelabra)

سال اکران: ۲۰۱۳
کارگردان: استیون سودربرگ
بازیگران: مایکل داگلاس، مت دیمون، دن آیکروید
امتیاز کاربران IMDb به سریال: ۷ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به سریال: ۹۴ از ۱۰۰

اگرچه پشت چلچراغ در اصل یک مینی‌سریال محصول HBO است، اما مت دیمون آن‌قدر کم در تلویزیون حضور داشته که این نقش به‌راحتی جای خود را در میان بهترین اجراهای کارنامه او باز می‌کند. بازی او در نقش اسکات تورسن، شریک زندگی لیبراچی، حتی نامزدی جایزه امی را هم برایش به همراه داشت. دیمون در چهل‌ویک سالگی نقش جوانی هجده‌ساله را بازی می‌کند و با وجود چند کلاه‌گیس نه‌چندان موفق، چنان در قالب شخصیت فرو می‌رود که تماشاگر به‌سختی می‌تواند بازیگر دیگری را در این نقش تصور کند. اسکات تورسن فاصله زیادی با نقش‌های همیشگی دیمون دارد و شیمی او با مایکل داگلاس، یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت این مینی‌سریال است.

۱۳. «نجات سرباز رایان» (Saving Private Ryan)

سال اکران: ۱۹۹۸
کارگردان: استیون اسپیلبرگ
بازیگران: تام هنکس، ادوارد برنز، مت دیمون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۶ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۴ از ۱۰۰

پس از آنکه ویل هانتینگ نابغه به موفقیتی بزرگ رسید، مت دیمون ناگهان به یکی از بازیگران مورد توجه هالیوود تبدیل شد و کارگردانان بزرگ برای همکاری با او صف کشیدند. ابتدا فرانسیس فورد کوپولا او را برای «دلال بیمه» (The Rainmaker) انتخاب کرد و کمی بعد، استیون اسپیلبرگ نقش سرباز رایان را به او سپرد. دیمون همان سربازی است که عنوان فیلم به او اشاره دارد، اما تا دقایق پایانی تقریبا حضوری در داستان ندارد و بیشتر به هدفی تبدیل می‌شود که تمام روایت برای رسیدن به او شکل می‌گیرد. در واقع، بار اصلی عملیات نجات و فشار فیزیکی فیلم بر دوش شخصیت‌های دیگر است، اما تمام وزن احساسی پایان‌بندی روی چند دقیقه حضور دیمون قرار می‌گیرد. او نیز از این فرصت کوتاه به بهترین شکل استفاده می‌کند و اجرایی ارائه می‌دهد که شاید از عهده یک ستاره مشهورتر برنمی‌آمد.

۱۲. «شجاعت در زیر آتش» (Courage Under Fire)

سال اکران: ۱۹۹۶
کارگردان: ادوارد زوئیک
بازیگران: دنزل واشینگتن، مگ رایان، مت دیمون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۶ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۶ از ۱۰۰

شجاعت در زیر آتش یکی از همان درام‌های نظامی خوش‌ساخت ادوارد زوئیک است که هرچند از نظر ساختار کاملا کلاسیک به نظر می‌رسد، اما یکی از نخستین نقش‌آفرینی‌های فراموش‌نشدنی مت دیمون را در خود جای داده است. هرچند روابط مدرسه‌ پیش از این ساخته شده بود، اما حضور دیمون در این فیلم تاثیر عمیق‌تری بر مخاطبان گذاشت. دنزل واشینگتن نقش افسری را بازی می‌کند که درباره شایستگی یک خلبان کشته‌شده برای دریافت مدال افتخار تحقیق می‌کند و دیمون در نقش یکی از سربازان حاضر در آن عملیات ظاهر می‌شود. او برای این نقش وزن زیادی کم کرد و با ظاهری نحیف، چهره‌ای رنگ‌پریده و نگاهی سرشار از اضطراب، تصویری تکان‌دهنده از سربازی آسیب‌دیده ارائه داد. حتی پس از آنکه شخصیتش صحنه را ترک می‌کند، تاثیر حضور کوتاه او تا پایان فیلم در ذهن مخاطب باقی می‌ماند.

۱۱. «فورد در برابر فراری» (Ford v Ferrari)

سال اکران: ۲۰۱۹
کارگردان: جیمز منگولد
بازیگران: مت دیمون، کریستین بیل، جان برنثال
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۱ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۲ از ۱۰۰

فورد در برابر فراری روی کاغذ شاید یک فیلم کاملا مردانه و کلاسیک به نظر برسد و روی پرده هم دقیقا همین ویژگی را دارد، اما همین فرمول آشنا با اجرایی درخشان به یکی از بهترین آثار سال تبدیل شده است. مت دیمون و کریستین بیل در نقش دو چهره واقعی دنیای اتومبیل‌رانی، یعنی کرول شلبی و کن مایلز، زوجی کم‌نقص تشکیل می‌دهند. این دو تلاش می‌کنند شرکت فورد را برای شکست دادن فراری در مسابقات لمان آماده کنند. تفاوت سبک بازی آن‌ها، یکی از مهم‌ترین نقاط قوت فیلم است؛ دیمون با آرامش، تجربه و حسابگری شخصیت شلبی را شکل می‌دهد، در حالی که بیل تمام شور، سرکشی و هیجان مایلز را به نمایش می‌گذارد. این دو اجرا یکدیگر را تکمیل می‌کنند و بدون حضور دیگری، تاثیر خود را از دست می‌دهند.

۱۰. «راندرز» (Rounders)

سال اکران: ۱۹۹۸
کارگردان: جان دال
بازیگران: مت دیمون، ادوارد نورتون، جان تورتورو
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۳ از ۱۰۰

موفقیت ناگهانی مت دیمون پس از ویل هانتینگ نابغه و محبوبیت روزافزون مسابقات پوکر در اواخر دهه نود، شرایط ایده‌آلی برای ساخت «راندرز» فراهم کرد. این فیلم رفاقتی با محوریت پوکر، حال‌وهوایی شبیه آثار کلاسیک این ژانر دارد، اما با ریتمی تندتر و روایتی عامه‌پسندتر پیش می‌رود.

ادوارد نورتون نقش نمایشی‌تر و پرهیاهوتری را بر عهده دارد، اما این دیمون است که ستون اصلی فیلم باقی می‌ماند. او با بازی کنترل‌شده خود اجازه نمی‌دهد شخصیت‌های اغراق‌آمیز فیلم، به‌ویژه کاراکتر جان مالکوویچ با لهجه روسی عجیبش، تعادل داستان را بر هم بزنند و تا پایان، روایت را روی ریل اصلی نگه می‌دارد.

۹. «اطلاع‌رسانی!» (The Informant)

سال اکران: ۲۰۰۹
کارگردان: استیون سودربرگ
بازیگران: مت دیمون، اسکات باکولا، جوئل مک‌هال
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۵ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۹ از ۱۰۰

اطلاع‌رسانی! یکی دیگر از همکاری‌های موفق مت دیمون و استیون سودربرگ است. شاید این کمدی سیاه به اندازه برخی آثار دیگر سودربرگ طرفدار نداشته باشد، اما کمتر کسی می‌تواند بازی دیمون را نادیده بگیرد. او نقش یک افشاگر شرکتی را بازی می‌کند که در ظاهر باید قهرمان داستان باشد، اما سودربرگ از همان ابتدا مخاطب را نسبت به صداقت و انگیزه‌های او دچار تردید می‌کند. دیمون نیز این ابهام را تا پایان حفظ می‌کند و اجازه نمی‌دهد تماشاگر با اطمینان تصمیم بگیرد باید به شخصیتش اعتماد کند یا نه. شاید این نقش نمایشی‌ترین اجرای کارنامه او نباشد، اما بی‌تردید یکی از پیچیده‌ترین و چندلایه‌ترین بازی‌هایش است.

۸. «ایر» (Air)

سال اکران: ۲۰۲۳
کارگردان: بن افلک
بازیگران: مت دیمون، بن افلک، جیسون بیتمن
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۳ از ۱۰۰

مت دیمون در ایر نقش سانی واکارو، مدیر سابق شرکت نایک، را بازی می‌کند؛ شخصیتی که بیش از هر چیز، نماینده آدم‌های معمولی اما تاثیرگذاری است که مدت‌ها جای آن‌ها در سینما خالی بود. او نه ابرقهرمان است و نه نابغه‌ای خارق‌العاده، بلکه مدیری است که با تکیه بر تجربه و غریزه خود، آینده یک شرکت را تغییر می‌دهد. تلاش او برای امضای قرارداد با مایکل جردن جوان، نایک را از شرکتی معمولی به امپراتوری چند میلیارد دلاری امروز تبدیل می‌کند. هرچند بخش بزرگی از این موفقیت به خود جردن تعلق دارد، اما فیلم بر اهمیت اعتماد به حس درونی تاکید می‌کند. دیمون این ویژگی را با همان لبخند همیشگی، چند گفت‌وگوی پرانرژی با شخصیت کریس مسینا و یک سخنرانی تاثیرگذار در پایان فیلم به شکلی باورپذیر به تصویر می‌کشد.

۷. «سه‌گانه اوشن» (The Ocean’s Trilogy)

سال اکران: ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۷
کارگردان: استیون سودربرگ
بازیگران: جرج کلونی، برد پیت، مت دیمون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۷ از ۱۰، ۶.۵ از ۱۰، ۶.۹ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۳ از ۱۰۰، ۵۵ از ۱۰۰، ۷۰ از ۱۰۰

وقتی می‌گویند «دیگر مثل گذشته فیلم نمی‌سازند»، احتمالا یکی از نخستین نمونه‌هایی که به ذهن می‌رسد، سه‌گانه اوشن است. شاید قسمت دوم به اندازه دو فیلم دیگر موفق نباشد، اما قسمت اول و سوم همچنان از بهترین فیلم‌های سرقت هالیوود به شمار می‌روند. استیون سودربرگ گروهی از ستاره‌های بزرگ، از جرج کلونی و برد پیت گرفته تا مت دیمون، را کنار هم قرار داد و نتیجه، فیلم‌هایی شد که به اندازه ساعت‌سازی دقیق، حساب‌شده و هماهنگ هستند.

کلونی در نقش رهبر گروه می‌درخشد و برد پیت با شخصیت خونسرد و عادت همیشگی‌اش به غذا خوردن، یکی از جذاب‌ترین نقش‌های مجموعه را خلق می‌کند، اما یکی از امتیازهای بزرگ این سه‌گانه، توجه به شخصیت‌های فرعی است. دیمون در نقش لینوس کالدول، جیب‌بری جوان و بااستعداد، ترکیبی از دست‌وپاچلفتی بودن، اعتمادبه‌نفس و طنز را به نمایش می‌گذارد و تقریبا تمام دیالوگ‌هایش را با ظرافتی مثال‌زدنی اجرا می‌کند.

۶. «جدامانده» (The Departed)

سال اکران: ۲۰۰۶
کارگردان: مارتین اسکورسیزی
بازیگران: لئوناردو دی‌کاپریو، مت دیمون، جک نیکلسون
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۵ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۱ از ۱۰۰

شاید هنوز هم خیلی‌ها معتقد باشند جدامانده فیلمی نبود که مارتین اسکورسیزی باید برایش اسکار بهترین کارگردانی را می‌گرفت، اما این بحث چیزی از کیفیت خود فیلم کم نمی‌کند. این درام جنایی که اقتباسی آزاد از فیلم هنگ‌کنگی «امور دوزخی» (Infernal Affairs) است، داستان دو نفوذی را روایت می‌کند؛ پلیسی که به باند یک رئیس مافیا نفوذ کرده و خلافکاری که در دل اداره پلیس جا خوش کرده است.

مت دیمون در نقش کالین سالیوان، همان نفوذی مافیا در پلیس، یکی از بهترین بازی‌های کارنامه خود را ارائه می‌دهد. از آن‌جا که داستان در بوستون، زادگاه دیمون، جریان دارد، او با تسلط کامل بر لهجه و فضای شخصیت ظاهر می‌شود و در یکی از معدود نقش‌های منفی خود، تصویری کاملا باورپذیر از مردی جاه‌طلب، فاسد و فرصت‌طلب ارائه می‌دهد. روی کاغذ، داستان شاید بیش از حد پیچیده به نظر برسد، اما به لطف بازی دیمون و لئوناردو دی‌کاپریو، همه چیز روی پرده به بهترین شکل جواب می‌دهد.

۵. مجموعه فیلم‌های «بورن» (Bourne)

سال اکران: ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۶
کارگردانان: داگ لیمان، پل گرینگرس، تونی گیلروی
بازیگران: مت دیمون، جولیا استایلز، فرانکا پوتنته
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰، ۷.۷ از ۱۰، ۸ از ۱۰، ۶.۶ از ۱۰، ۶.۶ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۲ از ۱۰۰، ۸۴ از ۱۰۰، ۸۱ از ۱۰۰، ۵۶ از ۱۰۰، ۵۵ از ۱۰۰، ۵۰ از ۱۰۰

شاید تا پیش از ساخته شدن «میراث بورن» (The Bourne Legacy) و غیبت مت دیمون، خیلی‌ها متوجه نشده بودند که بخش بزرگی از موفقیت این مجموعه به حضور او وابسته است، اما واقعیت این است که دیمون از همان نخستین فیلم نشان داد انتخابی ایده‌آل برای نقش جیسون بورن است. او پیش از این بیشتر به عنوان بازیگر فیلم‌های درام و شخصیت‌های باهوش شناخته می‌شد، اما مجموعه بورن ثابت کرد می‌تواند به همان اندازه در نقش یک قهرمان اکشن هم موفق باشد. تعقیب‌وگریزهای نفس‌گیر، مبارزه‌های تن‌به‌تن و حتی استفاده از یک مجله لوله‌شده به عنوان سلاح، همگی با اجرای طبیعی او باورپذیر می‌شوند. تاثیر این مجموعه بر سینمای اکشن آن‌قدر گسترده بود که بعدها حتی مجموعه «جیمز باند» (James Bond) با انتخاب دنیل کریگ، به سمت همان سبک واقع‌گرایانه و خشن حرکت کرد.

۴. «ادیسه» (The Odyssey)

سال اکران: ۲۰۲۶
کارگردان: کریستوفر نولان
بازیگران: مت دیمون، تام هالند، ان هتوی
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۳ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۵ از ۱۰۰

وقتی کریستوفر نولان اعلام کرد قصد دارد ادیسه هومر را به سینما بیاورد، بسیاری این پروژه را یکی از جاه‌طلبانه‌ترین انتخاب‌های کارنامه او دانستند. اقتباس از یکی از مهم‌ترین متون ادبی تاریخ، آن هم در قالب یک فیلم بلاک‌باستر، ریسک بزرگی بود؛ ریسکی که نولان از آن سربلند بیرون آمد. با این حال، بخش مهمی از موفقیت فیلم به بازی مت دیمون در نقش اودیسئوس گره خورده است. او تقریبا در تمام طول این فیلم نزدیک به سه‌ساعته حضور دارد و بار اصلی روایت را به دوش می‌کشد.

دیمون اودیسئوس را نه صرفا یک قهرمان اسطوره‌ای، بلکه سربازی زخمی و فرسوده از جنگ به تصویر می‌کشد که سال‌ها نبرد، او را از درون تغییر داده است. شخصیت او انگار پایان یک تمدن را با چشمان خود دیده، اما همچنان برای بازگشت به خانه و زنده ماندن می‌جنگد. شاید بازیگری با هیکل درشت‌تر، بر جنبه‌های جنگجویانه این شخصیت تاکید می‌کرد، اما اجرای کنترل‌شده و درون‌گرای دیمون، دقیقا همان چیزی است که با نگاه نولان به این حماسه کلاسیک هم‌خوانی دارد.

۳. «ویل هانتینگ نابغه» (Good Will Hunting)

سال اکران: ۱۹۹۷
کارگردان: گاس ون سنت
بازیگران: مت دیمون، رابین ویلیامز، بن افلک
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۷ از ۱۰۰

تقریبا همه چیز برای مت دیمون از ویل هانتینگ نابغه آغاز شد. این فیلم نه‌تنها سکوی پرتاب او به جمع ستاره‌های هالیوود بود، بلکه استعدادش را هم به عنوان بازیگر و هم به عنوان فیلم‌نامه‌نویس به نمایش گذاشت. نتیجه، درامی شخصی، صمیمی و عمیقا تاثیرگذار بود که بخش زیادی از قدرتش را از فیلم‌نامه دیمون و بن افلک می‌گرفت. داستان پشت ساخت فیلم هم به اندازه خود اثر الهام‌بخش است؛ دو بازیگر جوان و گمنام، خودشان فیلم‌نامه‌ای می‌نویسند، در آن بازی می‌کنند و در نهایت روی صحنه اسکار، جایزه بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را دریافت می‌کنند. چنین اتفاقی آن‌قدر بعید به نظر می‌رسد که بیشتر شبیه داستان فیلم‌ها است، اما برای دیمون به واقعیت تبدیل شد و مسیر حرفه‌ای او را برای همیشه تغییر داد.

۲. «آقای ریپلی بااستعداد» (The Talented Mr. Ripley)

سال اکران: ۱۹۹۹
کارگردان: آنتونی مینگلا
بازیگران: مت دیمون، جود لا، گوئینت پالترو
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۴ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰

زمانی که اعلام شد مت دیمون قرار است نقش تام ریپلی را در اقتباس آنتونی مینگلا از رمان مشهور پاتریشا های‌اسمیت بازی کند، بسیاری نسبت به این انتخاب تردید داشتند. دیمون بیش از اندازه معصوم و دوست‌داشتنی به نظر می‌رسید و کمتر کسی باور داشت بتواند شخصیت پیچیده و خطرناک ریپلی را جان ببخشد. اما او با یکی از بهترین بازی‌های کارنامه خود، تمام این تردیدها را از بین برد.

دیمون مردی را به تصویر می‌کشد که با حسرت به زندگی اشرافی دیک گرین‌لیف و نامزدش نگاه می‌کند و آرام‌آرام شیفتگی، حسادت و میل به تصاحب هویت دیگران در وجودش شدت می‌گیرد. مینگلا به لایه‌های روان‌شناختی رمان وفادار مانده و دیمون نیز این تغییر تدریجی را با ظرافتی کم‌نظیر اجرا می‌کند. دو دهه پیش، پذیرفتن چنین نقش تاریک و پیچیده‌ای می‌توانست به جایگاه یک ستاره جوان آسیب بزند، اما دیمون این ریسک را پذیرفت و نتیجه، یکی از ماندگارترین نقش‌آفرینی‌های کارنامه او شد.

۱. «مریخی» (The Martian)

سال اکران: ۲۰۱۵
کارگردان: ریدلی اسکات
بازیگران: مت دیمون، جسیکا چستین، کریستن ویگ
امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۸ از ۱۰
امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۱ از ۱۰۰

سخت می‌توان نقشی را پیدا کرد که به اندازه مارک واتنی در مریخی با شخصیت مت دیمون هماهنگ باشد. او باهوش، خوش‌صحبت، شوخ‌طبع و همیشه آماده حل کردن مسئله است؛ ویژگی‌هایی که در این فیلم به تنها ابزارهایش برای زنده ماندن تبدیل می‌شوند. دیمون مانند تام هنکس در «دورافتاده» (Cast Away)، فیلم را تقریبا به تنهایی پیش می‌برد و علم، مهندسی و حل مسئله را به موضوعی هیجان‌انگیز و پرتعلیق تبدیل می‌کند. اما آنچه مریخی را از بسیاری از بلاک‌باسترهای هالیوودی متمایز می‌کند، همین اجرای تک‌نفره او است.

دیمون باید بار احساسی و روایی فیلم را به دوش بکشد؛ کاری که در ظاهر رویای هر بازیگری است، اما در عمل از دشوارترین آزمون‌های حرفه‌ای به شمار می‌رود. هنگام تماشای فیلم، مخاطب فقط برای نجات مارک واتنی دعا نمی‌کند، بلکه می‌خواهد ببیند آیا مت دیمون می‌تواند چنین نمایش سنگینی را تا پایان با همان کیفیت ادامه دهد یا نه. پاسخ روشن است؛ او از این آزمون سربلند بیرون می‌آید و تا آخرین دقیقه، نگاه تماشاگر را از پرده جدا نمی‌کند.

منبع: Esquire