گلزنی در ایستگاه فضایی! ناسا با همکاری فیفا توپ جام جهانی ۲۰۲۶ را به فضا فرستاد
ناسا در یک پروژهی علمی مشترک با فیفا و شرکت آدیداس، توپ رسمی جام جهانی 2026 با نام «ترایوندا» (Trionda) را به فضا و ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) فرستاد تا رفتار آن را در شرایط بیوزنی بررسی کند.
به گفتهی ناسا، با این ارسال، توپ جام جهانی 2026 در فاصلهی حدود 400 کیلومتری از سطح زمین و در محیط ریزگرانش مورد آزمایش قرار گرفت و دانشمندان تأثیر مرکز جرم و تعادل داخلی توپ را بر حرکت، پایداری و شیوهی چرخش آن بررسی کردند. این آزمایش در ادامهی پژوهشهای مشابه از جمله تحقیقی صورت میگیرد که در سال 2019 انجام و طی آن هم رفتار توپ فوتبال در فضا مطالعه شد.
از سال 2022، آدیداس قطعات الکترونیکی را درون توپهای رسمی مسابقات تورنمنتهای بزرگ تعبیه میکند. این حسگرها سرعت، موقعیت و ضربه به توپ را به صورت آنی ردیابی میکنند تا به داوری و پخش تلویزیونی کمک کنند. اما در عین حال، باعث افزایش جرم در مکانهای خاصی از داخل توپ میشوند و توزیع ناهموار جرم شیوهی حرکت توپ در هوا را تغییر میدهد.
توپ ترایوندا (یا تریوندا) جام جهانی 2026 هم که در سه کشور کانادا، مکزیک و آمریکا برگزار میشود، چهار پنل (رویه) و سنسورهای ردیابی داخلی دارد که عملکرد و موقعیت آن را در جریان بازی ثبت میکنند. طبق اعلام ناسا همین سنسورها میتوانند بر توزیع جرم داخلی توپ تأثیر بگذارند و در نتیجه مسیر حرکت آن در هوا را تغییر دهند؛ موضوعی که این آزمایشها بهطور دقیق به آن میپردازند.
ناسا در توضیح این پروژه بیان کرده است: «یافتههای این پژوهشها به ما کمک کردهاند تا بهتر درک کنیم که فناوریهای تعبیه شده درون توپهای مسابقه، چگونه بر عملکرد آن در جریان بازی تأثیر میگذارند. بهبود فوتبال تنها یکی از مواردی است که پژوهشهای علمی ناسا در ایستگاه فضایی بینالمللی، باعث بهتر شدن کیفیت زندگی روی زمین میشود.»
این پژوهشهای تازه، در حقیقت بخشی از تلاش گستردهتر ناسا در زمینهی توسعهی فناوریهای مرتبط با فوتبال و آیرودینامیک توپ محسوب میشوند. پیشتر نیز دانشمندان این سازمان با استفاده از تونل باد و آزمایشهای فیزیکی، رفتار توپهای جام جهانی را در شرایط مختلف بررسی کرده بودند و به بهبود طراحی پنلها و سطح توپ برای کنترل بهتر مسیر پرتاب آن کمک کردهاند.
در کنار این آزمایش علمی، فضانوردان حاضر در ایستگاه فضایی بینالمللی هم از فرصت استفاده کرده و یک بازی فوتبال را در شرایط بیوزنی انجام دادند. ناسا ویدیویی از این بازی فوتبالی درون ایستگاهی منتشر کرده است که ضربههای سر، شوتهای هوایی و حرکات نمایشی را توسط فضانوردان ناسا و آژانس فضایی اروپا نشان میدهد و جنبهی سرگرمکنندهی این مأموریت علمی را به نمایش میگذارد.
این آزمایشها همچنین باعث شوخیهایی در فضای آنلاین، دربارهی آمادهسازی ناسا برای جام جهانی در مریخ شده است اما این سازمان تأکید کرده است که هماکنون هدف اصلی این پروژه، توسعهی دانش فیزیک حرکت و بهبود فناوریهای ورزشی روی زمین است، نه سفر فوتبال به سیارههای دیگر!
