«وسواس» چگونه به موفقترین فیلم ترسناک ۲۰۲۶ تبدیل شد؟
عملکرد تجاری غیرمنتظره و بیسابقهی فیلم «وسواس» (Obsession) را حتی پیشرفتهترین ابررایانه جهان هم نمیتوانست پیشبینی کند. این فیلم که اولین تجربه کارگردانی یوتیوبر 26 ساله، کری بارکر است، در سپتامبر 2025 در جشنوارهی تورنتو اکران شد و استودیوی فوکوس فیچرز که از پتانسیلهایش آگاه شده بود، حق پخش جهانی آن را با مبلغ رکوردشکن 15 میلیون دلاری خریداری کرد. بودجهی ناچیز 750 هزار دلاری پروژه، بدان معنا بود که فیلم حتی قبل از اینکه رنگ پرده سینماها را ببیند، هزینههای خود را جبران کرده و به سوددهی رسیده است. با این حال، نه بارکر و نه استودیوی فوکوس فیچرز، نمیتوانستند حدس بزنند که «وسواس» قرار است به موفقترین فیلم ترسناک 2026 تبدیل شود.
پیش از آغاز اکران، فوکوس فیچرز پیشبینی یک افتتاحیهی قابلقبول 8 الی 10 میلیون دلاری را داشت، چون فیلمهای ترسناک مستقلی که در جشنوارهها سروصدا میکنند، در بهترین حالت، همین مقدار میفروشند. فیلم اما فراتر از حد انتظار ظاهر شد و تنها در سه روز اول، 17 میلیون دلار بهدست آورد و بعد خیلی زود، شروع به شکستن رکوردها کرد و تقریبا همهی تحلیلگران شوکه شدند.
با گذشت شش هفته، هنوز هیچ نشانهای از افت یا کند شدن روند فروش «وسواس» دیده نمیشود. فیلمهای «اتاقهای پشتی»، «فیلم ترسناک» و «مندلورین و گروگو» همگی در هفتهی نخست، بالاتر از «وسواس» قرار گرفتند اما در هفتههای بعدی، جای خود را به این فیلم دادند. برگ برندهی این فیلم چیست؟ چه چیزی در آن وجود دارد که بالاتر از هر اثر دیگری قرار گرفته و مخاطبان عاشق آن شدهاند؟ در این مقاله، عملکرد فیلم در گیشه و دلایل موفقیت آن را بررسی میکنیم.
عملکرد تجاری فیلم «وسواس» باورکردنی نیست
با اینکه فیلم در سطح بینالمللی هم خوب عمل کرده اما بخش اعظمی از فروش «وسواس» از گیشهی ایالات متحده به دست آمده است (220.1 میلیون دلار در آمریکای شمالی و 117 میلیون دلار در کشورهای دیگر). فیلم در مجموع 337 میلیون دلار فروخته است و این شانس را دارد که از مرز 400 میلیون دلار هم عبور کند. با این حال، ردهبندی سنی کشورهای مختلف، کمی به آن آسیب زدهاند. برای نمونه، فیلم در بریتانیا ردهبندی سنی 18 سال را دریافت کرده که معادل ردهبندی NC-17 در آمریکا است و باعث میشود دایرهی مخاطبان فیلم محدود شود (جالب اینکه فیلم با همین وضعیت هم بیش از 10 میلیون دلار در بریتانیا فروخته!).
به گیشهی آمریکا برگردیم. فیلم در هفتهی «روز یادبود» (از تعطیلات رسمی ایالات متحده) روی پرده رفت، در همان روز اول 7 میلیون دلار فروخت و در سه روز به فروش 17.2 میلیون دلار رسید و پشت سر «مایکل» و «شیطان پرادا میپوشد 2» قرار گرفت. فیلم در چهار روز بعدی 32 میلیون دلار فروخت و بعد در هفتهی دوم 24 میلیون دلار دیگر بهدست آورد تا به یکی از معدود فیلمهای تاریخ سینما تبدیل شود که در دومین هفته، به جای افت فروش، با افزایش فروش روبهرو میشود! (39 درصد افزایش فروش نسبت به افتتاحیه).
فیلم در هفتهی سوم، 27.4 میلیون دلار فروخت، از «مندلورین و گروگو» پیشی گرفت و به اولین فیلم از زمان «ئی.تی. موجود فرازمینی» (1982) تبدیل شد که در سه هفتهی متوالی با افزایش فروش روبهرو شده است. این یک دستاوردی بزرگ و خارقالعاده است، چون «ئیتی» فیلمی بلاکباستری، خانوادگی و مناسب برای همه سنین بود که چند دههی قبل روی پرده رفت، اما «وسواس» اثری ترسناک با ردهبندی سنی بزرگسال محسوب میشود.
فروش فیلم در هفتهی چهارم کمی کاهش یافت اما همچنان با قدرت جایگاه خود را حفظ کرد و به پرفروشترین فیلم تاریخ استودیوی فوکوس فیچرز هم در داخل آمریکا و هم در سراسر جهان تبدیل شد (رکوردی که پیش از این در اختیار «دانتون ابی» بود). «وسواس» همچنین به پرفروشترین فیلمی تبدیل شد که یک استودیو تا به حال حق پخش آن را از یک جشنواره فیلم خریداری کرده است. 22 سال اخیر، این رکورد در اختیار مستند «فارنهایت 9/11» ساختهی مایکل مور بود که سال 2004 به فروش 222 میلیون دلاری رسید. احتمالا در حالی که سرگرم خواندن این مقاله هستید، «وسواس» چند رکورد دیگر را نیز جابهجا کند!
بازگشت سینمای وحشت به فرم
فیلمهای ترسناک معمولا شروع خوبی دارند اما در هفتههای بعدی به دو دلیل با افت فروش شدید روبهرو میشود: مخاطبان هدف و طرفداران جدی ژانر، سعی میکنند فیلم را همان هفتهی اول ببینند، و معمولا هم چنین آثاری را به دیگران پیشنهاد نمیکنند.
چنین چیزی در مورد «وسواس» صدق نمیکرد؛ چون حالا یکی از شش فیلم ترسناکی است که در هشت سال اخیر (از 2019 تا امروز) در نظرسنجیهای موسسهی سینماسکور، امتیاز A منفی یا بالاتر کسب کرده است. از دیگر فیلمهای این فهرست میتوان به «گناهکاران» (2015) اشاره کرد که امتیاز فوقالعادهی A را به دست آورد (بهترین امتیاز تاریخ برای یک فیلم ترسناک، اورجینال و با ردهبندی سنی بزرگسالان). فیلم «سلاحها» هم تابستان گذشته، امتیاز A منفی را کسب کرد. باقی فیلمهای ترسناکی که امتیازهای بالا کسب کردهاند، بخشی از فرنچایزهای بزرگ با مخاطبانِ تضمینشده بودهاند؛ مانند «یک مکان ساکت: بخش 2» (2020) یا «پنج شب با فردی» (2023).
چرا این موضوع اهمیت دارد؟ خب تمام این فیلمها بهواسطهی بازخوردهای مثبت، به موفقیتهای بزرگی رسیدهاند، حتی «گناهکاران» و «سلاحها» در جوایز اسکار نیز حضور پررنگی داشتند. جیسون بلوم، تهیهکنندهی مشهور که به اکران فیلم «وسواس» کمک کرد، در این رابطه گفته است: «نسل جدیدی از سینماروها ظهور کردهاند که در زمینهی فیلمهای ترسناک سلیقهی خاصی دارند؛ سلیقهای که نامتعارف و حتی آوانگارد است.» او پُر بیراه نمیگوید، چون 75 درصدی مخاطبان فیلم «وسواس»، بین 18 الی 25 سال سن داشتهاند و بسیاری از آنها، به ندرت برای فیلمی به سینماها میروند.
با تشکر از آثار متفاوتی همچون «گناهکاران» و «سلاحها»، نسل جدیدی از طرفداران ژانر وحشت متولد شده که حالا به دنبال چیزهای خاصتر هستند و فیلمی بیرحمانه مثل «وسواس» -و به همان اندازه «اتاقهای پشتی»– همانچیزی است که نیاز آنها را برطرف میکند. این مخاطبان جوان، حالا تعریف رایج از «فیلم عامهپسند» و «فیلم تماشاگرپسند» را هم تغییر دادهاند؛ چون «وسواس» شباهتی به آثار پرفروش همیشگی بازار ندارد.
داستانی که برای همه قابل درک است
در سالهای اخیر، فیلمهای ترسناک اکستریم/افراطی (Extreme cinema) متعددی از سوی ناشران مستقل روی پرده رفتهاند اما هیچکدام به توفیقی نرسیدهاند. پس چرا «وسواس» تا این حد دیده شده؟ پاسخ ساده است: اگر عناصر فراطبیعی را نادیده بگیریم، با اثری مواجه میشویم که روابط عاشقانهی مدرن را به بهترین شکل به نمایش میگذارد و ارتباط عمیقی با مخاطبان جوان برقرار میکند.
در هفتهی افتتاحیه، 59 درصد تماشاگران «وسواس» مردان بودند، اما پس از اینکه مردم از درونمایهی فیلم آگاه شدند، اینکه در واقع نقدی بر منوسفیر (Manosphere – گروهی از مردان که در فضای مجازی زنستیزی را ترویج میکنند) است، و اینکه چگونه این ایدئولوژیها بر مردان منزوی تاثیر میگذارد، آمار تماشاگران فیلم به نفع زنان تغییر کرد.
بسیاری از زنان جوان در فضای مجازی درباره علاقه خود به این فیلم نوشتهاند، زیرا برداشت دقیقی از روابط سمی ارائه میدهد، معضلی که بسیاری از جوانان، چه دختر و چه پسر، با آن دستوپنجه نرم میکنند. فیلم هم در واقع استعارهای از گرفتار شدن در دام یک شریک عاطفیِ کنترلگر، زورگو و سمی است.
به یک مسئلهی جالب دیگر هم باید اشاره کنیم. اکثر فیلمهای ترسناک پایان تلخ یا شوکهکنندهای دارند و معمولا این پایانبندیها با واکنشهای منفی تماشاگران همراه است. اینجا اما پایان سیاه فیلم، به جای پس زدن مخاطب، آنها را به خود جذب میکند، زیرا روی مضامینی دست میگذارد که فیلمهای دیگر معمولا از پرداختن به آنها طفره میروند (جنبههای سوالبرانگیز روابط عاشقانهی نسل زد، و شکاف جنسیتی عمیقی که در جوامع مدرن وجود دارد). به عبارت دیگر، فیلم با همهی زشتیهایش، بازتابدهندهی واقعیت حال حاضر جامعه است و به مخاطبان اجازه میدهد تا تجربیات گذشته خود را تجزیه و تحلیل کنند.
فیلمی از نسل زد، برای نسل زد، و درباره نسل زد
همانطور که بالاتر هم اشاره شد، اگر عناصر ماوراءالطبیعه را کنار بگذاریم، شاهد یکی از واقعیترین تصویرسازیها از زندگی نسل زد در تاریخ سینما خواهیم بود. برای بینندگان جوان بسیار آسان است که خود را در این داستان پیدا کنند؛ زیرا شخصیتهای فیلم نیز مانند آنها، در مشاغل بیآینده مشغول به کار هستند، به بنبست رسیدهاند، درآمدشان کفاف هیچچیز را نمیدهد، و رویایشان این است که به جای بهتری نقلمکان کنند.
با اینکه فیلم در این زمینه چندان مانور نمیدهد، اما عدم امنیت مالی شخصیتها بهشدت به چشم میآید؛ این جوانان بیستوچند ساله هنوز با والدین خود زندگی میکنند و تنها شخصیتی که مستقل است، خانهاش را به واسطهی ارث بهدست آورده! اینها جزئیات کوچکی هستند، و با اینکه بدیهی به نظر میرسند اما سینمای هالیوود به ندرت به آنها پرداخته و البته چنین چیزهایی فقط از ذهن فیلمسازی تراوش میکند که خودش درد فقر و بیپولی و روابط مخرب را چشیده است.
«اتاقهای پشتی» هم برای نسل زد ساخته شده اما ماجراهای آن در دههی 90 میلادی اتفاق میافتد و شخصیتهای بزرگسالی هم دارد. این باعث میشود «وسواس» را تنها اثر در حال اکران بدانیم که مثل یک آینه عمل میکند و زندگی مدرن جوانان را به نمایش میگذارد. سن و سال این شخصیتها شاید ارتباط مستقیمی با بدنهی داستان نداشته باشد، اما همچنان یک عامل حیاتی در چرایی محبوبیت چشمگیر این اثر در میان مخاطبان جوان است. حتی فیلمسازان کهنهکار و باتجربهی هالیوودی هم نمیتوانستند چنین فیلم قابل درکی برای نسل جدید بسازند.
از طرف دیگر، زمانی متوجه میشوید یک فیلم روح زمانه و فرهنگ عامه را تسخیر کرده که سروکلهی «میمها» (Memes) پیدا شود؛ اما وقتی پای اثری به این کوچکی در میان باشد، این میمها به جای اینکه فقط در حلقهی محدود کسانی که فیلم را دیدهاند بچرخند، باعث معرفی و شنیده شدن نام آن در ابعادی بسیار وسیعتر میشوند. تصاویر شخصیت نیکی، حتی از سوی کسانی که نمیدانند داستان فیلم از چه قرار است، استفاده میشود و تقریبا این میمها را در واکنش به بسیاری از موقعیتها میتوانید استفاده کنید. دوستتان به شما گفته که «اورتینک» میکنید؟ یا پیامی برای کسی فرستادهاید که خوانده اما جوابش را نداده؟ تصویر نیکیِ فروپاشیده که خود را به زحمت کنترل کرده، تمام ناگفتههای شما را بیان میکند.
فیلم شاید در فصل جوایز هم حضور پررنگی داشته باشد
هنوز ماهها تا فصل جوایز باقی مانده و غیرمنطقی است که بخواهیم پیشبینی کنیم در اسکار چه اتفاقی میافتد؛ اما به نظر میرسد که «وسواس» همان مسیر و جریانی را دنبال میکند که سال گذشته فیلمهای «گناهکاران» و «سلاحها» طی کردند. طرفداران گمانهزنی میکنند که این فیلم میتواند نامزد چند جایزه شود و چه بسا جوایزی را هم به خانه ببرد. با این حال، اگر هیجانزده نباشیم و منطقی به فیلم نگاه کنیم، شانس چندان بالایی ندارد، چون بازیگرانش گمنام هستند و البته این اولین فیلم رسمی بارکر به حساب میآید (او پیش از این یک فیلم ترسناک آماتور در سبک «ویدئوی پیداشده» ساخته بود). حتی اگر فیلم مورد توجه آکادمی قرار بگیرد، برای کسب نامزدی باید مسیر دشواری را طی کند.
اینکه دربارهی شانسهای «وسواس» در جوایز اسکار صحبت میشود، شاید در این مقطع اهمیتی نداشته باشد اما یک مزیت بزرگ دارد: کسانی که فیلم را ندیدهاند، ترغیب میشوند که آن را تماشا کنند و ممکن است که خیلی از آنها، از طرفداران ژانر ترسناک هم نباشند. مثل «گناهکاران» یا «برو بیرون» (2017)، هیاهوی پیرامون فیلم -و اینکه همه میگویند در حد جوایز اسکار است- کمک میکند تا از دایرهی مخاطب هدف (عاشقان ژانر وحشت) فراتر برود و تماشاگرانی را به خود جذب کند که اغلب از چنین فیلمهایی بیزارند. و تقریبا همه از بازی درخشان ایندی ناوارتی (بازیگر نقش نیکی) تعریف کردهاند، اگر قرار باشد فضای مجازی را ملاک قرار دهیم، او را باید از همین حالا نامزد جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن بدانیم.
منبع: looper
