نقد آلبوم بی نام محسن چاوشی؛ سرخوردگی از تکرار بی‌حاصل با مولانا و تجربه‌های جدید با سعدی

صوفیا نصرالهی ۲ دی ۱۳۹۸ | ۱۹:۱۹ ۷ دی ۱۳۹۸ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۴ دقیقه
نقد آلبوم بی نام محسن چاوشی

آلبوم بی نام محسن چاوشی که البته اسم اولیه‌اش آلبوم قمارباز بود که نتوانست با آن مجوز بگیرد با تاخیر یک هفته‌ای منتشر شد و دوستداران کارهای محسن چاوشی توانستند تجربه‌ی جدید او را که با اشعار کلاسیک از مولانا و سعدی همراه بود بشنوند.

انتشار هر آلبومی از چاوشی یک اتفاق مهم است. او لااقل به جهت سبک و صدای منحصر به فردی که دارد از نیمه‌ی دهه‌ی هشتاد به این طرف مهم‌ترین خواننده‌ی پاپ محسوب می‌شود. صدای گرفته‌اش عموما روی قطعات تاثربرانگیز و غمگین جواب می‌دهد و هر وقت با یک آهنگساز و تنظیم‌کننده‌ی خوب کار کند، مثل قطعاتی که برای فیلم «سنتوری» مهرجویی خواند یا مثل آلبوم قبلی‌اش «ابراهیم» می‌تواند از پتانسیل‌های ویژه‌ی صدایش استفاده کند.

آلبوم «بی نام» به دلیل استفاده‌اش از اشعار کلاسیک مولانا ناخودآگاه انتظاری شبیه آلبوم «امیر بی گزند» در مخاطبش زنده می‌کند. خودم از طرفداران همکاری‌های چاوشی با حسین صفا هستم و به نظرم ترانه‌های اجتماعی و سیاه و تند و تیز حسین صفا خیلی خوب به صدای چاوشی می‌خورد و چاوشی هم آن‌قدر با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کند که تعدادی از بهترین قطعات موسیقی‌اش را برای ترانه‌های حسین صفا نوشته است. در همان آلبوم «ابراهیم» حداقل دو سه شاه قطعه داشتیم که می‌شد بارها و بارها گوش داد.

حیف چاوشی است که آلبومی مثل «بی نام» در کارنامه‌اش باشد. آلبومی که بزرگترین مشکلش این است که بی‌هویت است. نه شکل چاوشی را دارد و نه مولانا.

اما از طرف دیگر کلمات مولانا آهنگ و وزنی دارد که چاوشی در آلبوم «امیر بی‌گزند» نشان داد می‌تواند از آن‌ها قطعاتی ریتمیک، سرحال، پرانرژی و قوی دربیاورد.

نمونه‌اش قطعات «این کیست این؟ این کیست این؟ این یوسف ثانی است این / امروز مستیم ای پدر، توبه شکستیم ای پدر، از قحط رستیم ای پدر / امسال ارزانی است این» که موسیقی با آهنگ کلمات مولانا همراه می‌شود و حال و هوای عرفانی قطعه با موسیقی روز خیلی خوب ترکیب می‌شود و نتیجه‌اش کاری انرژی‌بخش و وجدآور است.

یا در خود قطعه‌ی «امیر ‌بی‌گزند» با مطلع «عجب سروی، عجب ماهی، عجب یاقوت و الماسی» چاوشی خیلی خوب متوجه شده که حال و هوای این شعر مولانا به اندازه‌ی «بی‌خود و مجنون دل من» مستعد ریتمیک شدن نیست. در حقیقت شعر به شعر تفاوت را احساس کرده و جدا از حفظ زبان آهنگین اشعار مولانا توانسته به هر کدام از قطعاتش فردیتی بدهد.

این مقدمه‌ی طولانی را در نقد آلبوم بی نام نوشتم که از دل آن به مشکلات آلبوم جدید محسن چاوشی برسم. در آلبوم بی نام یازده قطعه منتشر شده که آهنگساز همه‌شان هم چاوشی است. اگر اسم چاوشی را هم نمی‌دیدید از یکدستی ملودی‌ها و حتی آن مایه‌ای که از موسیقی جنوبی و عربی به آن اضافه کرده متوجه می‌شدید که همه‌ی قطعات دستپخت یک نفر است. منتها بیشتر از آن که به معنای مولف بودنش باشد تکرار بی حاصل شده. حال و هوایی در مخاطب زنده نمی‌کند.

صدای خواننده‌ی همراه که در قطعاتی مثل «راز» وجود دارد نه توجیه زیبایی‌شناسی دارد و نه حتی گفتارش مفهوم است. انگار قرار بوده وهمی ایجاد کند که مثلا در همین قطعه‌ی «راز» اصلا به ریتم یکنواخت آهنگ نمی‌خورد.

جان منی جان منی جان من / آن منی آن منی آن من
شاه منی لایق سودای من / قند منی لایق دندان من

بهترین قطعه‌ی آلبوم همان اولی است به نام «قند من» که از بقیه هم ریتمیک‌تر است اما واقعیت این جاست که حتی در همان قطعه هم مدولاسیون ناگهانی به موسیقی بندری و شیوه‌ی ادای کلمات چاوشی گاهی آزاردهنده می‌شود. بعضی کلمات انگار از کنترلش خارج می‌شوند. اتفاقی که در اجرای آثار مولانا در «امیر بی‌گزند» شاهدش نبودیم.

همان فرمول «قند من» را در قطعات «قمارباز» و «زاهد» هم می‌توان شنید و اگر برای همان قطعه‌ی اول جواب می‌داد دیگر تاثیرش را از دست داده است.

اگر در قطعه‌ای مثل «بر سلطان» (که در کنار «قند من» از قطعات آلبوم است که حداقل می‌شود دو بار شنیدش) هم شیوه‌ی تنظیم و ملودی با قطعات دیگر متفاوت است، از اواسط آن افکت‌هایی به قطعه اضافه شده که متاسفانه حال و هوای مخاطب را خراب می‌کند.

قطعاتی که در آن‌ها اشعار سعدی را خوانده مثل «راز» یا «گنجشک پریده» انگار حس کرده که به جای کوبندگی اشعار مولانا باید لطافت کلمات سعدی را جایگزین کند اما از آن‌جا که این تفاوت را درست هضم نکرده حتی کلمات اشعار این دو قطعه واضح نیستند. سه قطعه‌ی «راز»، «گنجشک پریده» و «من ندانستم» اصلا تکلیف‌شان مشخص نیست. جایی میان تلفیق ترنس و راک و فولکلور و سنتی گیر کرده‌اند و در هیچ‌کدام هم به کمال نمی‌رسند و نقطه‌ی وصل‌شان هم مشخص نیست.

به نظر می‌رسد در این آلبوم جای خالی تنظیم‌های بهروز صفاریان یا فرشاد حسامی به شدت حس می‌شود. احتمالا اگر چاوشی مثل آلبوم‌های قبلی فقط چند قطعه را تنظیم می‌کرد و سلیقه‌ی دیگری هم دخیل بود خروجی دلنشین‌تر و حرفه‌ای‌تر از کار درمی‌آمد. در حال حاضر فضای ملودی‌ها بی‌دلیل شلوغ و پرسروصداست و ترکیب سازبندی‌ها به دل نمی‌نشیند.

اگر در آلبوم «ابراهیم» اعتماد به نفس چاوشی باعث تاثیر مثبت روی وجه‌های مختلف قطعات موسیقی شده بود حالا به نظر می‌رسد یکه‌تاز بودنش کمی کار دستش داده است.

البته که طرفداران چاوشی هرگز از او ناامید نمی‌شوند. احتمال پرفروش شدن آلبوم «بی نام» زیاد است. به خصوص که فعلا هم به نظر نمی‌رسد رقیب قدری داشته باشد. اما حیف چاوشی است که آلبومی مثل «بی نام» در کارنامه‌اش باشد. آلبومی که بزرگترین مشکلش این است که بی‌هویت است. نه شکل چاوشی را دارد و نه مولانا.

قطعات آلبوم بی نام محسن چاوشی

  1. قند منی (مولانا)
  2. گنجشک پریده (سعدی)
  3. بر سلطان (مولانا)
  4. چنگ (فصیح‌الزمان کاشانی)
  5. قمارباز (مولانا)
  6. عقل و خرد (مولانا)
  7. زاهد (مولانا)
  8. باز آمدم (مولانا)
  9. من ندانستم (سعدی، وحشی بافقی)
  10. قوم به حج رفته (مولانا)
  11. راز (سعدی)
نقد آلبوم بی نام محسن چاوشی بازتاب دیدگاه‌های شخصی نویسنده است و لزوما موضع دیجی‌کالا مگ نیست.
برچسب‌ها :
دیدگاه شما

۵۱ دیدگاه
  1. Avatar حبیب

    آلبوم بی نام پر از حرفه و باید چندین بار هر قطعه ای رو گوش کرد و زمان زیادی میبره تا این موسیقی و شعر رو درک کرد و شاید فهمید ! ، (نزدیک به ۱۶ سال دارم موسیقی کار میکنم و موسیقیو به لطف خداوند میشناسم )، از لحاظ موسیقی و تنظیم آن بی نظیر بود و محسن چاووشی از نظر خیلی از بزرگان و اساتید موسیقی ایران تو کار خود نمونه نداره و حالا جدا از موسیقی خود شخصیت محسن چاووشی و روح بزرگ آن مطمعنا سالهای سال زبان زد این مردم خواهد بود و در تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم تا ابد باقی خواهد ماند ، کاش زیاد بودند افرادی مثل محسن چاووشی که این عشق و آگاهی را انتقال بدهند به مردم این سرزمینم ، ی دنیا مدیونتم محسن

  2. Avatar زهره یکتا

    لازمه نقد کردن یک اثر این است که در ابتدا آن اثر را خوب بفهمیم و این را درک کنیم که خواننده تا چه حد در فهم موسیقی و محتوای اثر بر مخاطبانش تاثیر داشته است. در اینکه قطعات راز ، من ندانستم و گنجشک پریده میتوانست بسار تاثیر گذار تر و قوی تر باشد شکی نیست اما نمیشود فوق العاده بودن قطعات چنگ، قوم به حج رفته و قند منی را نادیده گرفت و گفت آلبوم ضعیفی بود
    نکته ای که در آن کمتر توجه شده بود این است که سبک و طریقت سعدی با مولانا زمین تا آسمان متفاوت است و این دو در یک ریتم و حال نمیگنجند. که توی این آلبوم کاملا مشهود بود، اما در کل از بینظیر بودن محسن چاووشی ذره ای کم نشد.

  3. Avatar مهدي الرستمي

    من فکر می‌کنم که چاوشی در این آلبوم بر سر ایده‌هایی که در سر داشته قمار کرده، و متاسفانه آن‌چه که من اون رو وسواس میدونم به طور مشخص در تنظیم و ترکیب بعضی قطعات آلبوم وارد شده و در این ترک‌ها محسن قمار رو باخته.

  4. Avatar حسان

    نویسنده فقط سلیقه خودش رو دخیل داده . کاش یاد بگیریم هر آلبومی رو مستقل گوش کنیم . طبیعیه وقتی شما توقع ابراهیم داری ولی مولانا و موسیقی فولک میشنوی به دلت نشینه . یادمه وقته البوم ابراهیم هم اومد یه عده با امیر بی گزند مقایسش کردن و گفتن که در اون حد نبوده . چاوشی تو هر البومش یه چیز جدید خلق کرده . اونم متناسب با فرهنگ و شعر و تاریخ ممکلت. صرفا برای همین کارش شایسته تقدیره . دیگه اینکه موسیقی رو شعر ننشسته یا شعر رو موسیقی و ننشسته یا اینکه تنظیم به دل نویسنده ننشسته مشکل از چاوشی نیست

  5. Avatar سیاوش

    دوست عزیز فکر کنم شما این آلبوم خوب گوش نکردید، این آلبوم بی شک یکی از بهترین آثار محسن چاوشی است چه از نظر ترانه و چه آهنگسازی.

  6. Avatar نیما

    دوست عزیز ممنون از نقدی که نوشتید ولی بنده بعضی از آهنگهاش رو بیش از ۵۰ بار گوش دادم و لذت بردم و اصلا موافق نظرات شما نیستم. به نظرم ترکیب صدای چاووشی و مولانا یا سعدی فوق العاده میشه

  7. Avatar علی مقری

    سلام
    احساس میکنم شما اهنگ های این البوم رو با دقت گوش نکردین و کاملا نظراتتون سطحی است
    البوم ابراهیم انقدر خوب بود که فکر نمیکردم چاووشی بتونه از این حد بالاتر بره ولی این آلبوم هم فوق العاده بود
    هرکسی اولین بار این البومو گوش کنه از قطعه اول خوشش میاد ولی قشنگ تو البوم غرق بشین میفهمین آهنگ های چنگ، عقل و خرد، قمارباز و …(از نظر من) فوووووق العاده ان
    پیشنهاد میکنم این آلبوم رو بیشتر گوش کنین