۱۰ فیلم برتر درباره دزدان دریایی؛ از «پیتر پن» تا «جزیره گنج»

از دوران طلایی هالیوود و شمشیرزنی‌های کلاسیک ارول فلین در فیلم «کاپیتان بلاد»، تا اقتباس‌های وفادارانه از رمان جاودانه‌ی «جزیره گنج» و فرنچایزهای بلاک‌باستری همچون «دزدان دریایی کارائیب»، سینما همواره شیفته‌ی راهزنان دریایی بوده است. در این مقاله، 10 فیلم برتر درباره دزدان دریایی را مرور می‌کنیم.

درباره دزدان دریایی صدها فیلم ساخته شده اما همه‌ی آن‌ها به مسیر مشابهی نمی‌روند؛ گاهی وارد حوزه‌ی علمی-تخیلی می‌شوند، گاهی هم واقع‌گرایی محض را در اولویت قرار می‌دهند. برای این مقاله، سعی کردیم که تنوع و تاثیرگذاری تاریخی را لحاظ کنیم، با این حال، آثاری هم وجود دارند که در این لیست به آن‌ها پرداخته نشده اما ارزش تماشا دارند، از جمله «عروس شاهزاده» (1987)، «هوک» (1991)، «دزدان دریایی پنزانس» (1980) و «آن از هند شرقی» (1951).

10. دزد دریایی سرخپوش (The Crimson Pirate)

• سال اکران: 1952
• کارگردان: روبرت زیودماک
• بازیگران: برت لنکستر، نیک کراوات، ایوا بارتوک، لسلی بردلی، جیمز هایتر، تورین تاچر، مارگوت گراهام، نوئل پورسل
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.1 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 100 از 100

اوایل دهه 50 میلادی، برت لنکستر تصمیم گرفت شانس خود را در قلمروی آثار ماجراجویانه‌ی دریایی امتحان کند که نتیجه‌اش فیلم «دزد دریایی سرخپوش» بود. او نقش کاپیتان والو را بازی می‌کند؛ دزد دریایی خوش‌مشرب، غیرقابل‌پیش‌بینی و جسوری که همراه خدمه‌اش در آب‌های کارائیب ماجراجویی می‌کند و هر کشتی‌ای که سر راهش قرار بگیرد را به دردسر می‌اندازد. اما قصه خیلی زود تغییر ماهیت می‌دهد و والو را درگیر نبردی سیاسی برای کنترل یک جزیره دورافتاده می‌کند تا او به قهرمان یک جنبش آزادی‌خواه تبدیل شود.

«دزد دریایی سرخپوش» با چنان شور و هیجانی پیش می‌رود که به ‌سختی می‌توان در برابرش مقاومت کرد. و البته بخش بزرگی از این جذابیت به حضور برت لنکستر بازمی‌گردد؛ بازیگری که کاریزمایش تقریبا تمام قاب‌های فیلم را تسخیر کرده است. او با لبخند و اعتمادبه‌نفس همیشگی، شخصیتی خلق می‌کند که تماشای او حتی در ساده‌ترین صحنه‌ها هم لذت‌بخش است.

ساخته‌ی روبرت زیودماک لحن خاصی هم دارد و با اینکه مشخصا عاشق ژانر دزدان دریایی است، با قواعد آشنای آن شوخی می‌کند و گاهی حتی آن‌ها را دست می‌اندازد، اما هرگز به مرز تمسخر نمی‌رسد. اولویت اصلی «دزد دریایی سرخپوش» این است که سرگرم‌کننده باشد و کاملا به هدفش می‌رسد؛ فیلمی سرشار از ماجراجویی، طنز، رومانس و اکشن که هرگز خودش را بیش از حد جدی نمی‌گیرد. در دهه‌های بعدی، ده‌ها فیلم درباره دزدان دریایی ساخته شد اما کمتر اثری به اندازه‌ی «دزد دریایی سرخپوش» حس سرزندگی دارد.

خواندنی‌ها

۸ فیلم برتر درباره‌ی گرفتار شدن در دریا

9. سیاره گنج (Treasure Planet)

• سال اکران: 2002
• کارگردان: ران کلمنتس، جان ماسکر
• صداپیشگان: جوزف گوردون لویت، برایان مری، اما تامپسون، دیوید هاید پیرس، مارتین شورت، مایکل وینکات، لاری میت کالف
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.2 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 68 از 100

«سیاره گنج» در دوره‌ی اکران وضعیت فاجعه‌باری را پشت سر گذاشت و به یکی از بزرگترین شکست‌های تجاری تاریخ دیزنی تبدیل شد، اما با گذشت زمان، وضعیت متفاوتی پیدا کرد. این روزها بسیاری از طرفداران آثار انیمیشنی، از آن به نیکی یاد می‌کنند؛ فیلمی که شاید در گیشه به توفیقی نرسید، اما هرگز از جنبه‌ی خلاقیت و جاه‌طلبی هنری کم نگذاشت.

فیلم در واقع برداشتی متفاوت و بلندپروازانه‌ از رمان کلاسیک «جزیره گنج» رابرت لویی استیونسن است؛ کتابی که عملا شالوده بسیاری از داستان‌های دزدان دریایی مدرن را شکل داده است. دیزنی به جای بازسازی مستقیم داستان، تصمیم گرفت آن را به اعماق فضا ببرد. بنابراین با جهانی منحصربه‌فرد روبه‌رو هستیم که در آن کشتی‌های بادبانی میان ستارگان حرکت می‌کنند، سیاره‌ها جای جزایر را گرفته‌اند و موجودات بیگانه را هم داریم.

قهرمان قصه، جیم هاوکینز است؛ نوجوانی سرکش و رویاپرداز که پس از پیدا کردن یک نقشه گنج هولوگرافیک، راهی سفری می‌شود که قرار است زندگی‌اش را برای همیشه تغییر دهد. اما مطابق انتظار، ماجرا خیلی زود پیچیده می‌شود. برگ برنده‌ی فیلم، دنیای پرجزئیات و طراحی خاص آن است. فیلم به شکلی هوشمندانه انیمیشن دوبعدی سنتی را با فناوری‌های دیجیتال ترکیب می‌کند؛ در همین راستا، هم حس کلاسیک آثار قدیمی دیزنی را دارد و هم به طرز شگفت‌انگیزی مدرن به نظر می‌رسد. با این حال، تکیه بر عناصر دوبعدی، در نهایت به ضرر آن تمام شد؛ فیلم بسیار پرهزینه از آب درآمد و هرگز نتوانست هزینه‌های سنگین تولیدش را جبران کند. در دورانی که انیمیشن‌های سه‌بعدی در حال تسلط بر بازار بودند، این اثر میان گذشته و آینده گرفتار شد.

اما ارزش واقعی فیلم را نمی‌توان با اعداد و ارقام گیشه سنجید. «سیاره گنج» از جسورانه‌ترین اقتباس‌های دیزنی است و بی‌دلیل نیست که به یک اثر کالت تبدیل شده. اگر «جزیره گنج» یکی از مهم‌ترین داستان‌های دزدان دریایی تاریخ ادبیات است، «سیاره گنج» را می‌توان یکی از خلاقانه‌ترین اقتباس‌های سینمایی آن دانست و البته یک فیلم درجه‌یک درباره دزدان دریایی.

8. جزیره گنج ماپت (Muppet Treasure Island)

• سال اکران: 1996
• کارگردان: برایان هنسون
• صداپیشگان: کوین بیشاپ، تیم کوری، بیلی کانلی، جنیفر ساندرز، دیوید نیکولز، فردریک واردر، هری جونز، دنی بلکنر
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.9 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 80 از 100

دیزنی قبل از اینکه داستان «جزیره گنج» را به دل کهکشان‌ها ببرد، در دهه‌ی 90 میلادی هم این شاهکار رابرت لویی استیونسن را به شکلی متفاوت اقتباس کرده بود. برخلاف «سیاره گنج» که فضای داستان را از نو بازآفرینی می‌کرد، «جزیره گنج ماپت» تا حد زیادی به چارچوب اصلی رمان وفادار باقی می‌ماند. ماجرا همچنان در فضای دریانوردی و ماجراجویانه قرن هجدهم جریان دارد؛ جایی که جیم هاوکینز جوان درگیر جستجوی گنج افسانه‌ای کاپیتان فلینت می‌شود. تفاوت اصلی اینجاست که بخش بزرگی از شخصیت‌های داستان را ماپت‌های دوست‌داشتنی و آشنای دنیای جیم هنسن تشکیل می‌دهند.

ستاره اصلی فیلم بی‌تردید تیم کوری است. او در نقش لانگ جان سیلور حضوری فراموش‌نشدنی دارد و یکی از جذاب‌ترین نسخه‌های این شخصیت مشهور را خلق می‌کند. کوری به خوبی می‌داند که در چه نوع فیلمی بازی می‌کند و میان جدیت یک دزد دریایی خطرناک و اغراق طنزآمیز دنیای «ماپت‌ها» تعادل مناسبی برقرار کرده است.

«جزیره گنج ماپت» فیلم بامزه‌ای هم هست اما هرگز داستان را قربانی شوخی‌هایش نمی‌کند. درست مانند «سرود کریسمس ماپت‌» (1992)، سازندگان به متن کلاسیک احترام گذاشته‌اند و اجازه می‌دهند خط اصلی روایت به همان شکل پیش برود. تفاوت در نحوه روایت است؛ جایی که طنز، موسیقی و شخصیت‌های عجیب‌وغریب عروسکی، حال‌وهوایی تازه به داستان می‌بخشند.

سرعت شوخی‌ها بالاست و تقریبا در هر صحنه اتفاقی برای خندیدن وجود دارد. با این حال، فیلم تنها به کودکان محدود نمی‌شود. بسیاری از شوخی‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که مخاطبان بزرگسال هم از آن‌ها لذت ببرند. اگر به دنبال یک فیلم خانوادگی درباره دزدان دریایی هستید، «جزیره گنج ماپت» بهترین گزینه است.

7. دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه (Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl)

• سال اکران: 2003
• کارگردان: گور وربینسکی
• بازیگران: جانی دپ، اورلاندو بلوم، کیرا نایتلی، جفری راش، جک دونپورت، جاناتان پرایس، زوئی سالدانا، کوین مک‌نالی
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.1 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 79 از 100

استودیوی دیزنی بارها ثابت کرده بود که در روایت داستان‌های دزدان دریایی مهارت ویژه‌ای دارد، اما کمتر کسی انتظار داشت آن‌ها بتوانند با الهام از یکی از جاذبه‌های توریستی پارک تفریحی دیزنی‌لند، یک فیلم ماجراجویی شگفت‌انگیز بسازند.

ماجراها با کاپیتان جک اسپارو (جانی دپ) آغاز می‌شود، یک دزد دریایی عجیب و در عین حال دست‌وپا چلفتی که کشتی محبوبش، «مروارید سیاه»، توسط دشمن دیرینه‌اش، کاپیتان باربوسا (جفری راش)، دزدیده شده است. داستان زمانی به اوج هیجان می‌رسد که باربوسا و خدمه‌اش به بندر رویال پورت حمله کرده و الیزابت سوآن (کیرا نایتلی)، دختر فرماندار را که یک سکه طلای باستانی و مرموز به گردن دارد، می‌ربایند. ویل ترنر (اورلاندو بلوم)، یک آهنگر ساده که از دوران کودکی عاشق الیزابت بوده، برای نجات او ناچار می‌شود با جک اسپارو متحد شود و با دزدیدن یک کشتی جنگی، به تعقیب مروارید سیاه برود.

بعد از دو دهه و چندین دنباله‌ی متوسط، شاید فراموش کرده باشیم که «نفرین مروارید سیاه» تا چه اندازه سرحال، منسجم و هیجان‌انگیز بود. فیلم فضای جدی و تاریکی دارد، چیزی که در قسمت‌های بعدی تا حدی کمرنگ شد. برخلاف تصور رایج، «نفرین مروارید سیاه» چندان خانوادگی نیست. فیلم بارها به سمت فضایی دلهره‌آور و حتی ترسناک حرکت می‌کند اما به خاطر کیفیت بالایی که دارد، می‌تواند برای هر نوع سلیقه‌ای راضی‌کننده باشد.

بی‌شک مهم‌ترین عامل موفقیت فیلم، جک اسپارو است. جانی دپ نه‌تنها یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های کارنامه هنری خود را ارائه داد، بلکه شخصیتی خلق کرد که هنوز هم در فرهنگ عامه محبوبیت بالایی دارد. پیش از اکران فیلم، کمتر کسی تصور می‌کرد یک دزد دریایی دائم‌الخمر، نامرتب و بی‌برنامه بتواند قلب مخاطبان را تسخیر کند. البته موفقیت فیلم فقط به او محدود نمی‌شود. اورلاندو بلوم و کیرا نایتلی شیمی خوبی با یکدیگر دارند و جفری راش نیز یکی از بهترین ضدقهرمانان مجموعه را در قالب هکتور باربوسا ارائه می‌دهد.

اما شاید مهم‌ترین دستاورد «نفرین مروارید سیاه» این باشد که توانست حس ماجراجویی کلاسیک را برای نسل جدید زنده کند. فیلم یادآور آثار قدیمی دزدان دریایی است، اما هرگز اسیر نوستالژی نمی‌شود. در عوض، با استفاده از جلوه‌های ویژه مدرن، شخصیت‌های به‌یادماندنی و داستانی پرانرژی، هویتی مستقل برای خود می‌سازد.

خواندنی‌ها

فیلم‌های دزدان دریایی کارائیب از بدترین تا بهترین

6. پیتر پن (Peter Pan)

• سال اکران: 1953
• کارگردان: کلاید جرونیمی، ویلفرد جکسون، همیلتون لاسک
• صداپیشگان: بابی دریسکال، کاترین بومن، هانس کانرید، پل کالینز، هدر آنجل، کندی کاندیدو، جون فوری، بیل تامپسون
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.2 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 79 از 100

کارتون خاطره‌انگیز «پیتر پن» در ظاهر داستانی درباره جادوی کودکی، پرواز و سرزمین‌های خیالی است، اما در عین حال، یکی از به‌یادماندنی‌ترین قصه‌ها درباره دزدان دریایی را هم در آن پیدا می‌کنید. با داستان آن احتمالا آشنایی دارید؛ پیتر پن، پسربچه‌ای است که حاضر نیست بزرگ شود و در دنیایی زندگی می‌کند که قوانین آن بیشتر به رویا شباهت دارند تا واقعیت. اما هر قهرمان بزرگی به یک دشمن قدرتمند نیاز دارد و از شانس خوب ما، اینجا با یکی از بهترین ضدقهرمانان تاریخ ملاقات می‌کنیم: کاپیتان هوک.

هوک یک دزد دریایی معمولی نیست. او مردی مغرور، جاه‌طلب و انتقام‌جو است که تمام زندگی‌اش را صرف دشمنی با پیتر پن کرده. و نبرد میان این دو، به تدریج به چیزی فراتر از یک درگیری ساده میان قهرمان و شرور تبدیل می‌شود؛ تقابلی نمادین میان آزادی و محدودیت، کودکی و بزرگسالی، و خیال و واقعیت.

دیزنی با «پیتر پن»، برای دهه‌ها بر تصور عمومی از دزدان دریایی تاثیر گذاشت. بسیاری از ویژگی‌هایی که امروز با دزدان دریایی کلاسیک گره خورده‌اند؛ از کشتی‌های چوبی بزرگ تا کاپیتان‌های عجیب، خدمه دست‌وپاچلفتی و نبردهای  روی عرشه، در ذهن نسل‌های مختلف با شخصیت هوک پیوند خورده‌اند. حتی سال‌ها بعد، زمانی که داستین هافمن در فیلم «هوک» این شخصیت را در قالبی لایواکشن زنده کرد، همچنان سایه نسخه انیمیشنی دیزنی بر آن سنگینی می‌کرد.

فضای خیال‌پردازانه‌ی «پیتر پن» را هم نمی‌توان نادیده گرفت. فیلم ما را به دنیایی می‌برد که در آن می‌توان پرواز کرد، با پری‌ها حرف زد، با دزدان دریایی جنگید و برای مدتی کوتاه، دغدغه‌های دنیای واقعی را فراموش کرد. شاید راز ماندگاری فیلم هم همین باشد. «پیتر پن» بیش از هفتاد سال پس از اکرانش هنوز همان حس ماجراجویی کودکانه را زنده نگه می‌دارد؛ حسی که باعث می‌شود مخاطب، فارغ از سن و سالش، دلش بخواهد برای چند ساعت به جزیره افسانه‌ای ناکجاآباد سفر کند.

5. شاهین دریا (The Sea Hawk)

• سال اکران: 1940
• کارگردان: مایکل کورتیز
• بازیگران: ارول فلین، برندا مارشال، کلود رینس، دونالد کریسپ، فلورا رابسون، آلن هیل، هنری دانیل، اونا اوکانر
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.6 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 94 از 100

ارول فلین در دهه‌های 30 و 40 میلادی، چهره‌ای محبوب بود که حضورش به‌تنهایی می‌توانست یک فیلم ماجراجویانه را به اثری تماشایی تبدیل کند. او در این برهه، چندین بار با مایکل کورتیز (از بزرگترین کارگردانان عصر طلایی هالیوود) همکاری کرد و چند فیلم ماندگار مانند «ماجراهای رابین هود» ساخت. با این حال، در میان آثار مشترک این دو، «شاهین دریا» اغلب کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

داستان فیلم اواخر قرن شانزدهم و در بحبوحه رقابت قدرت‌های بزرگ دریایی اروپا جریان دارد. جفری (ارول فلین) دریانوردی است که از سوی تاج‌وتخت انگلستان ماموریت دارد به کشتی‌های اسپانیایی حمله کند و مسیر انتقال ثروت‌های هنگفت آن‌ها از مستعمرات آمریکایی را مختل. اما همان‌طور که از یک ماجراجویی کلاسیک انتظار می‌رود، ماجرا فقط به نبردهای دریایی ختم نمی‌شود و پای عشق، خیانت و توطئه‌های سیاسی را هم به میان می‌کشد. جفری دلباخته‌ی اشراف‌زاده‌ای اسپانیایی به نام دونیا ماریا می‌شود و همزمان پرده از خیانتی در قلب دربار ملکه الیزابت اول برمی‌دارد.

ارول فلین اینجا همان چیزی را ارائه می‌دهد که تماشاگران آن دوران از یک قهرمان ماجراجو انتظار داشتند؛ ترکیبی از اعتمادبه‌نفس، شوخ‌طبعی، کاریزما و جسارتی که گویی هیچ خطری توان متوقف کردنش را ندارد. فلین از آن دسته بازیگرانی بود که حتی وقتی فقط روی عرشه یک کشتی قدم می‌زد، حس قهرمان بودن را به مخاطب منتقل می‌کرد.

«شاهین دریا» عصاره کامل سینمای ماجراجویی کلاسیک را هم در خود جای داده است. از نبردهای دریایی و شمشیربازی‌های نفس‌گیر تا داستان عاشقانه، دسیسه‌های سیاسی و قهرمانی که حاضر است برای عدالت و آزادی همه‌چیز را به خطر بیندازد. این روزها، در دورانی که اکثر فیلم‌ها بر جلوه‌های ویژه رایانه‌ای تکیه دارند، تماشای «شاهین دریا» یادآور زمانی است که کاریزمای بازیگران و یک داستان خوب کافی بود تا تماشاگران میخکوب شوند.

4. قلعه‌ای در آسمان (Castle in the Sky)

• سال اکران: 1986
• کارگردان: هایائو میازاکی
• صداپیشگان: کیکو یوکوزاوا، مایومی تاناکا، کوتوئه هاتسویی، مینوری ترادا، تومومیچی نیشیمورا، ریوجی سایکاچی
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 96 از 100

اولین انیمه رسمی استودیو جیبلی، «قلعه‌ای در آسمان» فیلمی بود که مسیر را برای شاهکارهای بعدی هموار کرد. میازاکی اینجا، تلفیقی درخشان از فانتزی، استیم‌پانک و ماجراجویی ارائه می‌دهد. قصه‌ درباره‌ی پسرک و دخترکی به نام پازو و شیتا است که می‌خواهند یک شهر معلق افسانه‌ای به نام لاپوتا را پیدا کنند. آن‌ها در این مسیر، با راهزنان، ماشین‌های پرنده‌ی عجیب، تکنولوژی‌های پیشرفته‌ی کهن و شگفتی‌های دیگری روبه‌رو می‌شوند.

در «قلعه‌ای در آسمان» خبری از دزدان دریایی سنتی نیست. در دنیای میازاکی، دریا جای خود را به آسمان داده است. اینجا کشتی‌ها میان ابرها حرکت می‌کنند و دزدان دریایی به‌جای عبور از امواج، در میان بادها و ارتفاعات پرواز می‌کنند. همین ایده ساده اما خلاقانه، از مهم‌ترین دلایل جذابیت فیلم است. مثل همیشه، میازاکی مفهومی آشنا را برمی‌دارد و آن را به چیزی تازه و خیال‌انگیز تبدیل می‌کند.

فیلم یکی از عامه‌پسندترین آثار کارنامه میازاکی نیز به شمار می‌رود. برخلاف بعضی از فیلم‌های پیچیده‌‌ی او که مضامین فلسفی یا سیاسی پررنگی دارند، اینجا همه‌چیز در قالب یک ماجراجویی ساده و جذاب روایت می‌شود؛ موضوعی که باعث شده فیلم برای کودکان و نوجوانان نیز به همان اندازه تماشایی باشد که برای مخاطبان بزرگسال.

دنیا و شخصیت‌هایی که میازاکی خلق کرده است، هرگز قدیمی نمی‌شوند و ارزش بارها تماشا را دارند، خصوصا راهزنان و دزدان دریایی قصه که از ملاقات با آن‌ها ناامید نخواهید شد. از کنار نماهای به‌یادماندنی فیلم هم نباید عبور کرد، خصوصا ربات عظیم‌الجثه‌ی قصه که یادآور علاقه‌ی میازاکی به ماشین‌ها و تکنولوژی است.

3. کاپیتان فیلیپس (Captain Phillip)

• سال اکران: 2013
• کارگردان: پل گرینگرس
• بازیگران: تام هنکس، بارخاد عبدی، کاترین کینر، مایکل چرنوس، دیوید وارشوفسکی، کوری جانسون، کریس مالکی
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.8 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 93 از 100

فیلم‌های دزدان دریایی معمولا درباره گنج‌های افسانه‌ای، شمشیرزنی و گشت‌وگذار در اقیانوس‌ها هستند، اما «کاپیتان فیلیپس» مسیر را انتخاب می‌کند. اینجا خبری از کشتی‌های بادبانی، طوطی‌های سخن‌گو یا کاپیتان‌های عجیب‌ نیست و با روایتی روبه‌رو هستیم که از دل واقعیت بیرون آمده؛ داستانی که به ما یادآور می‌شود دزدی دریایی هنوز هم در دنیای مدرن وجود دارد و می‌تواند به اندازه‌ی گذشته، ترسناک و مرگبار باشد.

فیلم که بر اساس یک ماجرای واقعی ساخته شده، به حادثه ربوده شدن کشتی باری مرسک آلاباما در سال 2009 می‌پردازد. تام هنکس در نقش کاپیتان ریچارد فیلیپس ظاهر می‌شود، ناخدایی که ماموریت دارد کشتی خود را از آب‌های پرخطر اطراف شاخ آفریقا عبور دهد. با وجود تمام اقدامات امنیتی و احتیاط‌هایی که او و خدمه‌اش در نظر گرفته‌اند، گروهی از دزدان دریایی سومالیایی به رهبری عبدالولی موسی به کشتی نزدیک می‌شوند و کنترل اوضاع را در دست می‌گیرند.

آنچه «کاپیتان فیلیپس» را از تریلرهای رایج هالیوودی متمایز می‌کند، نحوه روایت بحران است. فیلم تلاش نمی‌کند قهرمانان و ضدقهرمانان مطلق بسازد. در عوض، مخاطب را در موقعیتی قرار می‌دهد که بتواند هر دو سوی ماجرا را ببیند. از یک طرف ناخدایی را می‌بینیم که برای حفظ جان خدمه‌اش می‌جنگد و از طرف دیگر، جوانانی را که فقر، ناامیدی و شرایط سخت زندگی آن‌ها را به سمت چنین مسیری سوق داده است.

پل گرینگرس پیش از این هم نشان داده بود در خلق آثار واقع‌گرایانه و پرتنش مهارت ویژه‌ای دارد. او در «کاپیتان فیلیپس» از همان سبک مستندنمای خود استفاده می‌کند تا مخاطب احساس کند در دل یک حادثه واقعی قرار گرفته است. دوربین‌ پرتحرک، ریتم سریع روایت و فضای فشرده فیلم باعث می‌شود تنش در تمام مدت حفظ شود. البته هیچ‌کدام از این عناصر بدون بازی‌های درخشان بازیگران به چنین نتیجه‌ای نمی‌رسید. تام هنکس یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های دوران حرفه‌ای خود را ارائه می‌دهد اما پدیده‌ی فیلم، بارخاد عبدی است که اینجا برای نخستین بار بازیگری را تجربه می‌کرد.

«کاپیتان فیلیپس» درباره فشار روانی، بقا و تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی است. فیلم به‌ ما نشان می‌دهد که در چنین موقعیت‌هایی، مرز میان کنترل و هرج‌ومرج تا چه اندازه باریک است و چگونه یک اشتباه کوچک می‌تواند سرنوشت ده‌ها نفر را تغییر دهد.

2. کاپیتان بلاد (Captain Blood)

• سال اکران: 1935
• کارگردان: مایکل کورتیز
• بازیگران: بازیل راتبون، ارول فلین، الیویا دو هاویلند، راس الکساندر، استایمی برد، گاردنر جیمز، ماری کینل، جی. گانیس دیویس
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.7 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 100 از 100

اولین همکاری ارول فلین و مایکل کورتیز، «کاپیتان بلاد» فیلمی جریان‌ساز است که عملا قالب رایج آثار دزدان دریایی را تعریف کرد. ماجراها پیرامون پیتر بلاد اتفاق می‌افتد، پزشکی ایرلندی که قربانی بی‌عدالتی شده است. او به جرم خیانتی که مرتکب نشده، محکوم و به مستعمرات انگلستان در جامائیکا تبعید می‌شود تا به‌عنوان برده زندگی کند. اما این تازه آغاز ماجراست. بلاد پس از فرار، سرنوشت خود را در دریا پیدا می‌کند و به یکی از مشهورترین دزدان دریایی منطقه تبدیل می‌شود.

اینجا هم کاریزمای ارول فلین حرف اول و آخر را می‌زند. او در این فیلم همان تصویری را خلق می‌کند که بعدها به امضایش تبدیل شد؛ قهرمانی خوش‌زبان و سرشار از انرژی که حتی در خطرناک‌ترین موقعیت‌ها نیز اعتمادبه‌نفس خود را از دست نمی‌دهد. تماشای فلین در نقش پیتر بلاد به ما ثابت می‌کند چرا این فیلم او را یک‌شبه به ستاره‌ای بزرگ در هالیوود تبدیل کرد.

اما چیزی که باعث شده «کاپیتان بلاد» جایگاه ویژه‌ای در تاریخ سینما داشته باشد، تاثیر عمیق آن بر ژانر دزدان دریایی است. تقریبا تمام عناصر آشنایی که امروز از این نوع داستان‌ها انتظار داریم، در این فیلم حضور دارند؛ از نبردهای دریایی و دوئل -با شمشیر- تا سفرهای پرخطر و شورش علیه قدرت‌های حاکم.

شاید جلوه‌های ویژه و صحنه‌های اکشن فیلم در مقایسه با استانداردهای مدرن ساده به نظر برسند، اما روح ماجراجویانه‌ای که در تار و پود اثر جریان دارد همچنان دست‌نخورده باقی مانده است. فیلم‌های دزدان دریایی قبل از «کاپیتان بلاد» هم وجود داشتند، اما کمتر اثری به اندازه آن توانسته بود تصویری رمانتیک و ماندگار از این جهان ارائه دهد.

خواندنی‌ها

10 فیلم ماجراجویی‌ برتر درباره‌ جستجوی گنج

1. جزیره گنج (Treasure Island)

• سال اکران: 1950
• کارگردان: بایرون هاسکین
• بازیگران: بابی دریسکال، رابرت نیوتن، بازیل سیدنی، فینالی کوری، دنیس اودی، فرانسیس ده وولف، فرد کلارک، جفری کین
• امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 6.9 از 10
• امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 100 از 100

و در پایان، دوباره به همان داستانی بازمی‌گردیم که شالوده تمام روایت‌های سینمایی از دزدان دریایی را بنا گذاشت. در میان نسخه‌های لایواکشن مبتنی بر قصه‌ی «جزیره گنج»، نسخه‌ی سال 1950 همچنان بهترین است. مطابق انتظار، قصه با جیم هاوکینز آغاز می‌شود؛ نوجوانی کنجکاو که به شکلی اتفاقی به نقشه‌ی یک گنج افسانه‌ای دست پیدا کرده است. کشف این نقشه او را راهی یک سفر دریایی خطرناک و پرفراز و نشیب می‌کند.

«جزیره گنج» نه‌تنها ساختار رمان اصلی را حفظ می‌کند، بلکه روح ماجراجویانه و پرتعلیق کتاب را نیز به‌خوبی به پرده سینما منتقل کرده است. اقتباس‌های بعدی تا حدودی به سمت فانتزی یا طنز حرکت کردند، این ساخته‌ی بایرون هاسکین اما بیشتر بر خطر، خیانت و بهای سنگین طمع تمرکز دارد.

بنابراین لحن فیلم نسبت به دیگر آثار خانوادگی دیزنی آن دوران، جدی‌تر و حتی تا حدی خشن‌تر به نظر می‌رسد. دزدان دریایی اینجا تهدیدی واقعی محسوب می‌شوند و شورش خونینی که در میانه داستان شکل می‌گیرد، به مخاطب یادآوری می‌کند که این سفر دریایی تا چه اندازه می‌تواند مرگبار باشد. البته این یک فیلم بزرگسالانه نیست، برای نوجوانان ساخته شده اما همه‌ی سنین می‌توانند آن را تماشا کنند.

مهم‌ترین دستاورد «جزیره گنج» این است که موفق می‌شود دزدان دریایی کلاسیک -البته از جنس سینمایی‌اش- را به کامل‌ترین شکل ممکن زنده کند. کشتی‌های چوبی که روی آب‌های بی‌کران حرکت می‌کنند، نقشه‌های گنج، جزایر ناشناخته، شورش خدمه و شمشیرزنی‌؛ تمام عناصری که امروز با داستان‌های دریایی گره خورده‌اند، در این فیلم حضور دارند. اینکه بهترین فیلم درباره دزدان دریایی کدام است، در نهایت به سلیقه‌ی شما بستگی دارد اما «جزیره گنج» به راستی فوق‌العاده است.

منبع: slash/film