سونی با کنار گذاشتن دیسک‌ بازار ۷.۲ میلیارد دلاری بازی‌های دست‌دوم را نابود می‌کند

وحید گلباد

۵ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۹:۰۰ زمان مورد نیاز برای مطالعه: ۳ دقیقه

بازار بازی‌های ویدیویی دست‌دوم پس از تصمیم سونی برای پایان دادن به تولید دیسک‌های پلی‌استیشن تا ژانویه ۲۰۲۸، در معرض خطر جدی قرار گرفته است. این بازار که طبق برآورد تحلیلگران در سطح جهانی ارزشی حدود ۷.۲ میلیارد دلار دارد، ممکن است در نتیجه این تصمیم بحث‌برانگیز سونی به‌طور کامل نابود شود.

این موضوع طبق تحلیلی از دیتااینتلو (Dataintelo) مطرح شده است. این شرکت اعلام کرده که این رقم شامل بازی‌های کارکرده، سخت‌افزار کنسول، لوازم جانبی و تجهیزات جانبی‌ای است که در معاملات سال ۲۰۲۵ خرید و فروش شده‌اند. این موسسه پیش‌بینی کرده است که ارزش این بازار تا سال ۲۰۳۴ به ۱۳.۸ میلیارد دلار خواهد رسید. از مجموع ۷.۲ میلیارد دلار، کنسول‌ها ۴۲.۳ درصد از درآمد بازار را تشکیل داده‌اند.

آمریکای شمالی بزرگ‌ترین منطقه این بازار بوده و ۳۶.۸ درصد از این مبلغ، یعنی حدود ۲.۶۵ میلیارد دلار درآمد را به خود اختصاص داده است. تنها در ایالات متحده، بیش از ۳۸ درصد از تمام معاملات مربوط به بازی‌های ویدیویی در همان سال شامل خرید و فروش بازی‌های دست‌دوم بوده است. در اروپا، این بازار در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۸.۳ درصد از درآمد جهانی بازار دست‌دوم را در اختیار داشته است. طبق این گزارش، اروپا دومین بازار بزرگ برای بازی‌ها و سخت‌افزارهای دست‌دوم محسوب می‌شود و بریتانیا، آلمان، فرانسه و کشورهای اسکاندیناوی بیشترین استقبال را از آن داشته‌اند. در آمریکای شمالی، شرکت‌های گیم‌استاپ (GameStop)، آمازون (Amazon)، ای‌بی (eBay) و دکلوتر (Decluttr) پیشتاز بازار بوده‌اند، در حالی که سی‌ایکس (CEX) رهبر بازار اروپا بوده است.

منطقه آسیا اقیانوسیه با سهم تقریبی ۲۴.۶ درصدی، سومین جایگاه بزرگ این بازار را داشته است. آمریکای لاتین و منطقه خاورمیانه و آفریقا نیز در مجموع ۱۰.۳ درصد از این تجارت را به خود اختصاص داده‌اند. برزیل، مکزیک، عربستان سعودی و آفریقای جنوبی کشورهایی بوده‌اند که بیشترین رشد را تجربه کرده‌اند. اما اگرچه برخی فروشندگان همچنان روش‌هایی مانند ارائه کدهای داخل جعبه، کارت‌های خرید و دیگر راه‌های دریافت نسخه دیجیتال بازی‌ها را ادامه خواهند داد، بیشتر فعالان این حوزه از این تصمیم آسیب شدیدی خواهند دید.

مایکل پکتر (Michael Pachter)، مدیرعامل بخش برنامه‌ریزی راهبردی در شرکت Wedbush Securities، گفت:

واقع‌بینانه اگر نگاه کنیم، حداقل یک‌سوم بازی‌ها در طول تاریخ به‌ صورت دست‌دوم فروخته شده‌اند. همچنین بازی‌هایی که بازیکنان می‌فروختند، برای آن‌ها به نوعی اعتبار مالی ایجاد می‌کرد تا بتوانند با پول حاصل از فروش، بازی‌های جدید خریداری کنند. خرده‌فروشی فیزیکی بازی‌ها محکوم به نابودی است.

همان‌طور که این گزارش اشاره می‌کند، مقرون‌به‌صرفه بودن بزرگ‌ترین دلیل گرایش بازیکنان به بازار دست‌دوم است؛ هرچند این بازار شامل بازی‌ها و سخت‌افزارهای قدیمی نیز می‌شود. تصمیم سونی بسیاری از این انتخاب‌ها را از مصرف‌کنندگان خواهد گرفت، زیرا نسخه دیجیتال به تنها راه تهیه بازی‌ها تبدیل خواهد شد. طبق گزارشی که اخیراً منتشر شده، بازی‌ها تقریباً همیشه در فروشگاه‌های فیزیکی ارزان‌تر از نسخه‌های دیجیتال هستند. کازونوری ایتو (Kazunori Ito)، مدیر تحقیقات سهام در شرکت مورنینگ‌استار (Morningstar)، گفت که انتظار دارند این بازار همچنان روند نزولی خود را ادامه دهد و در نهایت کاملاً از بین برود. ایتو گفت:

تفاوت مهمی وجود دارد بین اینکه بازیکنان این تغییر را بپذیرند چون ارزش آن را درک می‌کنند و اینکه این تغییر عملاً با حذف گزینه جایگزین به آن‌ها تحمیل شود. بیشتر افراد ترجیح می‌دهند این انتقال را با روش و سرعت خودشان انجام دهند، نه اینکه پایان دیسک‌های فیزیکی آن‌ها را مجبور به این تغییر کند.

البته باید توجه داشت که تصمیم سونی روی آثار آینده تاثیر خواهد گذاشت و دیسک‌های موجودی که اکنون در بازار هستند همچنان قابل استفاده خواهند بود. با این حال، این اقدام نشانه قدرتمندی است که نشان می‌دهد احتمالاً پلی‌استیشن ۶ بدون دیسک درایو عرضه خواهد شد و که اگر این کنسول با بازی‌های پلی‌استیشن ۵ سازگار باشد، احتمالاً تنها از نسخه‌های دیجیتال پشتیبانی خواهد کرد.

در حالی که مایکروسافت هنوز به‌طور رسمی اعلام نکرده است که آیا نسل بعدی ایکس‌باکس با نام پروژه هلیکس (Project Helix) نیز دیسک درایو را کنار خواهد گذاشت یا نه، گزارش‌ها نشان می‌دهند که این شرکت حداقل در حال کار روی راهکاری است تا بازیکنان بتوانند مجموعه بازی‌های فیزیکی خود را به نسخه‌های دیجیتال تبدیل کنند.