ماجرای توقیف و اکران فیلم «تهران کنارت» چیست؟
سینمای ایران که از حاشیه و جنجال خالی نبوده، حالا که پس از جنگ دوباره اکران فیلمها کم و بیش شروع شده است،وقت آن رسیده که پروندههای توقیف و اکران را هم مثل گذشته ورق بزنیم. این بار نوبت فیلم «تهران کنارت» است که پس از دو سال توقیف، بالاخره پروانه نمایش گرفته و به سینماها آمده است.
حالا از سمت دیگر، عدهای کمپین جمعآوری امضا راه انداختهاند تا این فیلم را دوباره به نوعی جمع کنند؛ داستان تکراریای که دیگر برای اهالی سینما و مخاطبان تعجبآور نیست: فیلمی مجوز میگیرد، اکران میشود، بعد یک خبرگزاری یا روزنامهای متوجه میشود که «چه خبر بوده» و کمپین توقیف راه میاندازد. سوال اینجاست که این بار چه چیزی در فیلم «تهران کنارت» پیدا شده که باید دوباره سر و صدا راه بیفتد.
داستان «تهران کنارت» از چه میگوید؟
«تهران کنارت» دومین فیلم بلند سینمایی علی بهراد، کارگردان جوان ایرانی است که فیلمنامهی آن را نیز خود او نوشته است. بهراد پیش از این با فیلم «تصور» با بازی لیلا حاتمی و مهرداد صدیقیان در بخش هفته منتقدان جشنواره کن حضور یافته بود. تهیهکنندگی فیلم هم توسط مجید کریمی انجام شده است. در این فیلم علی شادمان، آناهیتا افشار، علی مصفا، آیدا ماهیانی، تینو صالحی، گلنوش قهرمانی و بازیگران دیگری به ایفای نقش پرداختهاند.
فیلم یک درام اجتماعی و تینیجری است که روایت تلاقی چند زندگی در شلوغی و روزمرگی تهران را روایت میکند. فیلم با نگاهی شاعرانه، تصویری متفاوت از روابط انسانی و تنهاییها در پایتخت امروزی ایران ارائه میدهد و به دغدغههای نسل جوان، تنهایی، عشق و مسائل هویتی میپردازد.
داستان توقیف و اکران فیلم چیست؟
علی بهراد، روند ساخت پرفراز و نشیب فیلمش را اینگونه شرح داده که فیلمبرداری سه سال پیش به پایان رسیده است، پس از تکمیل مراحل فنی، مدیران قبلی نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی اعلام کردند فیلم نه در ایران و نه در خارج از کشور اجازه نمایش ندارد. بهراد خود میگوید که فیلم در این مرحله جشنوارههای مهمی مثل توکیو را از دست داد. پس از یک سال پیگیری، مجوز نمایش فقط برای خارج از کشور صادر شد. نهایتا فیلم در جشنواره کارلووی واری (فستیوال فیلم جهموری چک) به نمایش درآمد و پس از آن قراردادهای پخش داخلی بسته شد. با تغییر دولت، مسئولان گفتند کلیت فیلم مشکلی ندارد بجز دو سه سکانس که به دلیل ساختار غیرخطی فیلم امکان حذف نداشتند. از بهراد خواسته شد نام فیلم را از «سرندیپیتی» به «تهران کنارت» تغییر دهد که او قبول کرد. در آخر هم قرارداد با پخشکنندهی داخلی برای اکران پاییز ۱۴۰۴ بسته شد.
با این حال این اکران هم انجام نمیشود و فیلم پادرهوا میماند. شورای نظارت به بهراد اعلام میکند که باید دوباره فیلم را بررسی کنند و این بار مجوز اکران به آن نمیدهند. حتی برای نمایش در جشنوارهی فجر هم درخواست سانسور چند سکانس شد. بهراد در آن زمان از مدیریت دوگانه انتقاد کرد و گفت که همان صحنههایی که برای فیلمش مشکل است، در سریالهای شبکه نمایش خانگی بدون مشکل پخش میشوند. او گفته بود: «صحبت از سانسور در سال ۱۴۰۴ شوخی است» و تاکید داشت با تجربهی دو دولت متفاوت، هیچ تغییری در نگاه به سانسور ندیده است.
فیلم در آذر ماه سال ۱۴۰۴ با حاشیهای دیگر مواجه شد. همانطور که احتمالا در خبرگزاریها و فضای مجازی شنیدهاید، ظاهرا حدود ۲۰ چهرهی سرشناس سینما از جمله علی شادمان، سحر دولتشاهی، ستاره پسیانی و خسرو پسیانی در یک مهمانی جشن تولد دستگیر شدند. این اتفاق نیز باعث روی اکران فیلم تهران کنارت هم تاثیر گذاشت و آن را بهعقب انداخت.
بخش بزرگی از واکنشها در شبکههای داخلی به این نکته معطوف است که فیلمی که سالها اجازه اکران نداشت، چطور یکشبه با چنین فضای تبلیغاتی پرسروصدایی و بدون حساسیت جدی روانه سینماها شده است؟ این ماجرا دوباره بحث معیارهای نظارت فرهنگی و چگونگی اعمال آنها را داغ کرده است. بحث نظارت فرهنگی در سینما سالهاست که پای ثابت مناقشات است؛ از سبک تبلیغات و پوسترها گرفته تا انتخاب بازیگران و همکاریهای رسانهای. هر بار که حاشیهای شکل میگیرد، همان پرسشهای قدیمی درباره معیارها و نحوه اجرایشان سر جایشان برمیگردند.
مخالفتها از کجا شروع شد؟
فیلم سرانجام مدتی قبل پروانه نمایش گرفت و در شرایطی که سینما یکی از بیرونقترین روزهای خود را به دلیل شرایطی که از آن آگاهید سپری میکند، اکران شد. اما بلافاصله پس از اکران با موج تازهای از حاشیهها روبهرو شد. چند روزی است که خبرگزاری فارس در بخش کارزارهای «فارس من» کمپینی برای جمعآوری امضا و توقیف فیلم راهاندازی کرده و خواستار مجازات صادرکنندگان مجوز فیلم تهران کنارت شده است.
دلایل اصلی این مخالفت عبارتند از کشف حجاب (که میتوانید سطح آن را کموبیش در تیزر ببینید)، استفاده از صدای خوانندهی خارجنشین (در تیزر رسمی فیلم از صدای «سوگند»، خوانندهای که در خارج از ایران زندگی میکند و در طول جنگ اخیر مواضع ضد ایرانی اتخاذ کرده بود، استفاده شده است) و محتوای فیلم (فارس مدعی است فیلم شامل رقص و آوازخوانی زنان و روابط نامشروع میان زن و مرد است). تهران کنارت در این کارزار یک «پروژه نفوذ فرهنگی» و اجرای تئوری «قورباغه آبپز» برای حساسیتزدایی از جامعه خوانده شده و آنها خواستار توقف فوری اکران، شناسایی و محاکمه عوامل نفوذی و پاسخگویی وزیر ارشاد شدهاند.
علی بهراد، کارگردان تهران کنارت، واکنش نشان میدهد
علی بهراد، کارگردان «تهران کنارت»، با اشاره به بازخوردهای مثبتی که از تماشاگران دریافت کرده، تاکید دارد که اکران فیلم در این روزها تنها با انگیزهی بهتر کردن حال مردم انجام شده است. او از جوانان که مخاطبان اصلی فیلم هستند دعوت میکند که آن را در سینما تماشا کنند و اطمینان دارد که از آن لذت خواهند برد. بهراد گفته است: «من دوست داشتم اگر در این اوضاع مملکت که سایهی جنگ همچنان وجود دارد، برای حال روحی مردم کاری که از دستم برمیآید انجام بدهم و به همین دلیل مسائل مالی برایم اولویت نداشت.» او دربارهی تجربه دیدار با دانشجویانی که فیلم را تماشا کرده بودند، گفته: «بعد از فیلم با آنها گپ زدم و میگفتند بعد از مدتها فیلمی دیدهاند که برایشان جذاب بوده و این نه تنها برایم خوشحالکننده بود بلکه اصلا همین صحبت کردن با مردم درباره وجوه مختلف فیلم آنقدر لذتبخش و جذاب است که اجازه نمیدهد به اکران نشدن فیلم برای سود مالی فکر کنم.»
بهراد که فیلم سوم او با نام «بنسای» در مراحل پستولید است، بیان کرده که هدف اصلیاش ارتباط گرفتن با نسل جوان است. کارگردان تهران کنارت اضافه کرده: «من هرازگاهی ورکشاپ میگذارم تا آنها را بشناسم و ببینم به چه چیزهایی فکر میکنند. کلا مدل فکر کردن، زندگی کردن و حتی علافی و تنبلی آنها برایم جالب و الهامبخش است.» او از شنیدن این حرف از نوجوانان و جوانانی که به آثار روز شبکههای نتفلیکس و اچبیاو دسترسی دارند، خرسند است که میگویند فیلمهای کمدی سینمای ایران که میتوانند پرمخاطب باشند، بسیار سطح پایین هستند و برایشان جذاب نیست، در حالی که «تهران کنارت» برایشان تازگی و نکات آشنایی داشته است. اما در پایان، بهراد با اشاره به حاشیهها بیان میکند: «من در زندگی بنده سادگی و تازگی هستم و این بچههای نوجوان و جوان بیشتر از هر قشری این دو ویژگی را دارند که در عین سادگی، تازه و جالب هستند. شخصا از آنها خیلی یاد میگیرم اما ماجرای توقیف اولیه فیلم و بعد هم حاشیههای اخیر در روزهای ابتدایی اکران، آنقدر مرا دلسرد کرده که دیگر سراغ ساخت فیلم در این رده سنی نمیروم و «تهران کنارت» میتواند یک یادگاری باشد برای بچههایی که در این روزگار و در این سن و سال میتوانند فیلم را ببینند و آن را دوست داشته باشند.»
کجا میتوانیم فیلم را تماشا کنیم؟
فیلم در حال حاضر که مقاله را مینویسیم، در سینماهای کشور در حال اکران است و باید دید که آیا به اکران خود ادامه میدهد یا دوباره توقیف خواهد شد. البته اگر بخواهیم به گذشته نگاه کنیم، احتمال هر اتفاقی وجود دارد. هرچند که به نظر میرسد اکران این فیلم بیشتر برای معطوف کردن توجهات به سمت سینمای از رونق افتادهی امسال باشد.
در پایان میتوانید تیزر فیلم تهران کنارت را تماشا کنید.
جدا ازینکه ابتذال بود افتضاح هم بود اثر هنریای بود که نه محتوا داشت نه داستان نه فیلمنامهی آدمیزادی
واقعا بعضی وقتا که وزارت ارشاد رد میده و به این فیلما مجوز، متوجه میشیم ایرانیا فیلم خارج از چارچوب بهشون نیومده
خانم فکر نکنم آدم صادقی باشید اتفاقا شاید هم اینجور فیلما رو دوس دارید اگر نه چرا اصلا فیلم خارجی میبینید اونا که خلرج از وهارچوبشان قیاس نشذنیه
حتی بانگوم به هر هم بی حجاب داره هم سانسور!
اصلا چرامیرید اونحا وزارت ارتباطات مث ارشاد رد نداده و فیلتر کرده
البته خودشونم میرن توی چیزی که فیلتر کردن
دقیقا همونطور ک خود کارگردان محترم گفته ، فیلم مناسب رده سنی زیر ۲۰ سال مناسبه و برای اونا جذابیت داره … مثلا یع فرد سی چهل ساله طبیعتا ازینجور فیلما احتمالا خوشش نیاد .. و الان بیشتر جامعه رو رده سنی نوجوان و جوان تشکیل دادن . شاید خیلی جاهای فیلم بی معنی باشه ولی درکل هر فیلمی سلیقه ایه و طرفدارای خاص خودشو داره🌹
اتفاقا به عنوان یه ادم ۱۹ ساله اصن برام جذاب نبود نسل ما کله زرد پرست و عقده ی غربی شدن نداره .کارگردان با فرهنگ و تاریخ ایرانی هیج اشناییتی نداره در کل مزخرف بود
واقعا متاسفم از خودم که نشستم چنین فیلم سخیف و بی معنی رو دیدم ! اخه مگه میشه انقدر بی معنی !؟ کاش فیلمنامه ضعیف بود ( فیلمنامه نداشت ). نمیدونم تو ذهن عوامل فیلم چی میگذشته که چندتا سکانس بی معنی و بی ارتباط رو به هم چسبوندن و فیلم منتشر کردن. سکانس پارتی هالوین، سکانس فیلم دیدن توی پشت بام، سکانس پیت بال و مابقی سکانس ها دقیقا فانتزی های ذهن یک کودک ۷ ساله بود. انقدر این فیلم فاجعه بود که دیگه بعید بدونم پا تو سینما بزارم.
حیف وقت بشینی اینو ببینی 🤣