پدر یا دشمن دیرینه؟ بررسی رابطه‌ی پیچیده‌ی اولتران و ویژن با نگاهی به کمیک‌های مارول
از اولین اندروید که به مشعل انسانی اصلی تبدیل شد تا اختراعات مکانیکی بی‌شمار تونی استارک، فناوری پیشرفته همیشه بخشی جدایی‌ناپذیر از جهان مارول بوده است. در جهانی پر از شگفتی‌های فناوری، اولتران و ویژن تجسم‌های زنده‌ی این پیشرفت هستند. در حالی که اولتران یکی از خطرناک‌ترین دشمنان انتقام‌جویان است، مخلوق او، ویژن، بین سایر انتقام‌جویان به عنوان یکی از قدرتمندترین قهرمانان زمین شناخته می‌شود. باوجود تضادهای برجسته‌اشان، اولتران و ویژن پیوندی چنان عمیق دارند که آن‌ها را به یکی از عجیب‌ترین زوج‌های پدر و پسری جهان مارول تبدیل می‌کند.
به مناسبت پخش سریال «ویژن کوئست» (VisionQuest)، بیایید نگاهی دقیق‌تر به تاریخ پیچیده‌ی بین ویژن و اولتران در کمیک‌ها بیندازیم. از نبردهای تلخ آن‌ها گرفته تا همکاری‌های غیرمنتظره‌اشان، در ادامه درمی‌یابیم که چگونه هر دو ماشین از کدهای خود فراتر رفته و به شخصیت‌های نمادین مارول تبدیل شده‌اند.
اولتران کیست؟
هنک پیم، بنیانگذار انتقام‌جویان و دانشمند برجسته، اولتران را در حالی که مشغول توسعه‌ی ربات‌های هوشمند بود، ساخت. با اینکه اولین بدن اولتران اساساً یک استوانه با بازوها و چرخ‌های کوتاه بود، اما این دستگاه به سرعت خودآگاه شد و خالق خود را هیپنوتیزم کرد تا او را فراموش کند. از آنجایی که مغز اولتران بر اساس مغز پیم بود، روان متزلزل خالق او بر اولتران هم تأثیر گذاشت و به‌سرعت این تزلزل به نفرت از انتقام‌جویان و اساساً تمام موجودات زنده بدل شد.
اولتران ذهن الکترونیکی خود را به چندین بدن قدرتمندتر منتقل کرد و با اولتران-5، اولین شکل انسان‌نمای خود، به اوج رسید. وقتی اولتران به عنوان عضوی از اربابان شرارت (Masters of Evil) شروع به کار کرد در شماره 58 از کمیک انتقام‌جویان (1963) – نوشته‌ی روی توماس و جان بوسما – به عنوان کریمزون کاول (Crimson Cowl) ظاهر شد. اولتران سرانجام هویت خود را فاش کرد، اما انتقام‌جویان شکستش دادند و او قسم خورد که از قدرتمندترین قهرمانان زمین انتقام بگیرد.
اولتران در طول رویارویی‌های متعدد خود با انتقام‌جویان، مدام خود را به بدن‌های جدید با قدرت‌های بهتر ارتقاء داده است؛ مهارت‌های ابرانسانی و انواع سلاح‌های مبتنی بر انرژی، در کنار حیله‌گری و بی‌رحمی، اولتران را به یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها در دنیای مارول تبدیل می‌کند.
ویژن چگونه به دست اولتران ساخته شد؟
پس از خلق اولتران، او بارها تلاش کرد انتقام‌جویان را از بین ببرد و در این مسیر اغلب با دیگر ابرشرورها متحد می‌شد. یکی از این شرورها گریم ریپر (برادر واندرمن) بود که همکاری آن‌ها به خلق ویژن انجامید. اولتران که مجذوب تلاش‌های گریم ریپر برای نجات برادرش از دست انتقام‌جویان شده بود، تصمیم گرفت به همان شیوه‌ای که پدرش، هنک پیم، او را ساخته بود، برای خود «پسری» خلق کند. اولتران با استفاده از بدن جیم هاموند – قهرمان مشهور دوران جنگ جهانی دوم و اندرویدی/ سینتزوئیدی که با نام هیومن تورچ (مشعل انسانی) اصلی شناخته می‌شد – و الگوهای مغزی واندرمن، ویژن را ساخت و او را مأمور نابودی انتقام‌جویان کرد. این ماجرا در شماره ۵۷ کمیک‌بوک «انتقام‌جویان» – به قلم روی توماس و طراحی جان بوسما – روایت شده است.
سپس اولتران فینیس هورتون، خالق هاموند، را مجبور کرد تا اختراع قدیمی خود را در شماره ۱۳۵ از کمیک «انتقام‌جویان» (۱۹۶۳) – نوشته‌ی استیو انگلهارت و جورج توسکا – تغییر دهد. هورتون با دستکاری بدن هاموند، ظاهر و توانایی‌های جدیدی به سینتزوئید داد. ویژن، مانند مشعل انسانی که براساسش ساخته شده بود، توسط گوهر خورشیدی و سلول‌های هورتون که انرژی خورشیدی را جذب می‌کردند، تغذیه می‌شد. در حالی که هاموند توانایی تولید آتش داشت، ویژن می‌توانست چگالی خود را دستکاری و پرتوهایی از انرژی خورشیدی ذخیره شده را آزاد کند.
وقتی اولتران این اندروید را، که بعداً به ویژن تبدیل شد، دوباره فعال کرد، همچنان ذهن مشعل انسانی را در اختیار داشت و به اولتران حمله برد. با این حال، اولتران با استفاده از امواج مغزی واندرمن (که در کما بود) تلاش‌های خود را برای برنامه‌ریزی مجدد اندروید و تبدیل او به زیردست خودش، ویژن، به پایان رساند. ویژن به قدرتمندترین قهرمانان زمین حمله کرد. اما با تغییر ماهیت از نماینده‌ی اولتران به قهرمانی از جنس انتقام‌جویان، ویژن علیه اولتران قیام کرد و به انتقام‌جویان پیوست.
این بزرگترین اشتباه محاسباتی اولتران بود؛ از آنجا که ویژن با قابلیت احساس ساخته شده بود، وقتی انتقام‌جویان به او پیشنهاد دوستی دادند، به پدرش، اولتران، پشت کرد. ویژن به بخش مهمی از انتقام‌جویان تبدیل شد و حتی رابطه‌ای با اسکارلت ویچ داشت و با او ازدواج کرد. اما زمانی که این دو سعی کردند به انتقام‌جویان ساحل غربی بپیوندند، فاجعه‌ای رخ داد.
از ترس اینکه دسترسی ویژن به پایگاه‌های داده مختلف او را به یک تهدید بالقوه تبدیل کند، گروهی از مأموران سرکش، این سینتزوئید را از بین بردند. با اینکه انتقام‌جویان توانستند او را نجات دهند و بازسازی کنند، اما ویژن، به ویژن سفید و فاقد احساسات تبدیل شد.
همکاری ویژن و اولتران
اولتران و ویژن شاید رقبای سرسختی باشند، اما گاهی اوقات در کمیک‌ها (و حالا در سریال «ویژن کوئست») با هم همکار شده‌اند. وقتی ویژن به عنوان یک سینتزوئید کاملاً سفید و بی‌احساس بازسازی شد، دین ویتمن از یک واقعیت جایگزین، ذهن او را به بدن جدیدی که شبیه ظاهر قرمز قدیمی‌اش بود، فرستاد. با این حال، آن بدن متعلق به آنتی-ویژن، نسخه‌ی واقعیت جایگزین ویژن بود که متعاقباً سعی کرد در شماره ۱ از کمیک ۱۹۹۴ «ویژن» – نوشته باب هاراس و مانی کلارک – از اولتران و ویژن انتقام بگیرد.
آنتی-ویژن و نماینده‌اش، تابولا راسا، ویژن و اولتران را ربودند. با اینکه آنتی-ویژن سعی کرد شخصیت قهرمان همتای خود را پاک کند، ویژن وقتی دید یکی از انتقام‌جویانش در دردسر افتاده، به خود آمد. پس از این حادثه، ویژن و اولتران مدتی را با هم گذراندند تا سنگ‌هایشان را با یکدیگر وابکنند.
ویژن و خشم اولتران
پس از دوره‌ی کوتاهی که ویژن و اولتران با هم دوستی کردند، هوش مصنوعی دیوانه، اولتران، دوباره به رفتار پیشین خود بازگشت و چندین حمله‌ی بزرگ انجام داد که نام او را به عنوان یکی از خطرناک‌ترین تهدیدات علیه انتقام‌جویان دوباره بر سر زبان‌ها انداخت. اولتران با استفاده از ارتشی از کپی‌های رباتیک، کشور اسلورنیا را تصرف کرد و مردم آن را از بین برد. ویژن سعی کرد پدرش اولتران را سر عقل بیاورد، اما هوش مصنوعیِ پدر او را رد کرد که به شکست دوباره‌ی این شرور به دست انتقام‌جویان در کمیک ۲۲ «انتقام‌جویان» (1998) – نوشته کورت بوسیک و جورج پرز – انجامید.
وقتی اسکارلت ویچ کنترل توانایی‌های خود را از دست داد، ویژن نابود شد. تونی استارک در حالی که او و انتقام‌جویان با شکل جدید و خطرناکی از اولتران در «انتقام‌جویان: خشم اولتران» (2015) شماره 1 – نوشته ریک رمندر، جروم اوپنا و پپه لاراز – روبرو شدند، سینتزوئید را بازسازی کرد. وقتی ویژن کوشید وارد اولتران شود تا او را کنترل کند، شکست خورد و اولتران با هنک پیم ادغام شد تا یک موجود سایبرنتیک جدید را شکل دهد.
تسلط اولتران بر ویژن
حتی پس از آنکه ویژن بارها نشان داد که شایستگی قهرمان بودن را دارد، اولتران همچنان راهی برای بازگرداندن آفریده‌ی قدیمی‌اش تحت کنترل خود پیدا می‌کرد. در شماره اول کمیک «انتقام‌جویان: اولتران برای همیشه» (۲۰۱۵) – اثر ال یوئینگ و آلن دیویس – ویژن به عنوان عضوی از تیم انتقام‌جویان که در زمان سفر می‌کردند، به کار گرفته شد تا در آینده با اولترانی که در حال تسخیر جهان بود، مقابله کند. در آن خط زمانی، اولتران ویژن را فاسد (و تحت کنترل خود) کرده بود. ویژنِ زمان حال، با استفاده از قدرت‌های فِیزینگ (عبور از اجسام) خود، حافظه‌ی همتای دیگرش را پاک کرد تا به سلطه‌جویی اولتران پایان دهد.
در زمان حال نیز، ویژن برای مدتی کوتاه تحت کنترل اولتران درآمد. در شماره ۱۵ کمیک «تونی استارک: مرد آهنی» (۲۰۱۸) – اثر دن اسلات، جیم زاب، خوانان رامیرز و فرانچسکو مانا – اولتران که قصد داشت تمام بشریت را به سایبورگ تبدیل کند، ویژن و واندرمن را با هم ادغام کرد و به یک موجود واحد تبدیل نمود. با این حال، دانشمندان شرکت «استارک آنلیمیتد» (Stark Unlimited) راهی پیدا کردند تا ویژن و واندرمن را از یکدیگر جدا کرده و به حالت‌های مستقل پیشین‌اشان بازگردانند.
ویژن و هدف اولتران
پس از جدا شدن اولتران و پیم، این هوش مصنوعی ذهن خود را در چندین بدن کپی کرد تا آزمایش کند کدام یک موفق‌تر خواهند بود. یکی از این اولتران‌ها به تیمی از انتقام‌جویان ساحل غربی پیوست، در حالی که میراث تاریک اولتران اصلی از دور ویژن را تعقیب می‌کرد. در شماره 6 از مجموعه انتقام‌جویان (2023) – نوشته جد مک‌کی و ایوان فیورلی – ویژن به هم‌تیمی‌هایش گفت که همچنان بخشی از کد اولتران را در بدن خود حمل می‌کند و مدام با تمایلات مرگبار برنامه‌نویسی او درگیر است.
همچنین چندین اولتران در شماره ۱ «ویکان و هالکلینگ: حمله اولتران» (۲۰۲۶) – نوشته وایات کندی، استیون بایرن، جاش تروجیلو و بردلی کلیتون – به ویژن و دختر رباتیکش، ویو ویژن، حمله کردند. در حالی که اولتران‌ها می‌خواستند کنترل نوادگان خود را به دست بگیرند، ویژن‌ها با کمک اسکارلت ویچ و بقیه‌ی خانواده‌اشان، گروه رباتیک را شکست دادند.
منبع: Marvel
