«درباره متیو پری»؛ روایتی انسانی از زندگی، رنج و لبخندهای یک ستاره
مستند سه‌قسمتی «درباره متیو پری» روایتی گرم و تامل‌برانگیز از زندگی بازیگر محبوب سریال «فرندز» است که فراز و نشیب‌های زندگی او را از نگاه نزدیکانش مرور می‌کند. دوستان، اعضای خانواده و نامزدهای سابق او در این فیلم از متیو پری می‌گویند و محبتی که نسبت به او دارند، چنان عمیق و آشکار است که تماشای آن را به تجربه‌ای متفاوت تبدیل می‌کند.
«خدایا، هر کاری دلت می‌خواهد با من بکن، فقط لطفا مشهورم کن.»
این دعایی بود که متیو پری در روزهای جوانی و زمانی که هنوز بازیگری ناشناخته بود و برای تست بازیگری به لس‌آنجلس می‌رفت، زیر لب زمزمه می‌کرد. او از مهمانی‌ها و دوستی‌های تازه لذت می‌برد، اما در پیدا کردن کار با مشکل روبه‌رو بود. البته افراد زیادی در زندگی آرزویی به همین اندازه پرشور داشته‌اند، اما کمتر کسی مانند پری توانسته هر دو سوی این آرزو را با چنین ابعادی تجربه کند: تبدیل شدن به یکی از چهره‌های یک کمدی موقعیت بسیار موفق در تاریخ تلویزیون و در عین حال، گرفتار شدن در چرخه اعتیاد. چرخه‌ای که سرانجام در سال ۲۰۲۳ و در ۵۴ سالگی به مرگ او انجامید.
مستند سه‌قسمتی و سه‌ساعته «درباره متیو پری» (The One About Matthew Perry)، همان‌طور که از عنوانش پیداست، مسیر صعود و سقوط این بازیگر را از ابتدا تا انتها دنبال می‌کند. فیلم اثری مفصل و جامع است، اما خوشبختانه هیچ‌گاه به اثری خسته‌کننده تبدیل نمی‌شود؛ دست‌کم نه به‌طور کامل. سه ساعت زمان زیادی است تا داستانی را روایت کنیم که از اساس، روایتی ساده اما غم‌انگیز است. بی‌تردید می‌شد بخش‌هایی کوچک از فیلم را کوتاه‌تر کرد، اما کیفیت مصاحبه‌ها و انتخاب مصاحبه‌شوندگان مانع از آن می‌شود که تماشاگر در طول این مدت احساس ملال کند.
در میان افرادی که مقابل دوربین از پری می‌گویند، نام میا، خواهر ناتنی او، و همچنین راجر کاستیلو و دیوید پرسمن، دو تن از نزدیک‌ترین دوستانش از نخستین روزهای حضور در لس‌آنجلس، به چشم می‌خورد. آن‌ها با عشق و اندوهی عمیق از متیو و اعتیادی حرف می‌زنند که او هرگز نتوانست بر آن غلبه کند؛ تا جایی که فیلم در بخش‌هایی از یک ادای احترام شخصی فراتر می‌رود. این مستند علاوه بر یادآوری زندگی پری، به شکلی ناخواسته ادای احترامی می‌شود به هزاران نفری که با اعتیاد دست‌وپنجه نرم می‌کنند و به عزیزانی که در کنار آن‌ها زندگی می‌کنند؛ کسانی که دوستشان دارند و از دیدن رنج ویرانگرشان به ستوه می‌آیند. انسان‌هایی که برخلاف متیو پری، داستان زندگی‌شان هیچ‌گاه به تیتر رسانه‌های بین‌المللی تبدیل نمی‌شود.
والدین پری زمانی که او هنوز نوزاد بود از یکدیگر جدا شدند. متیو در کانادا و نزد مادرش بزرگ شد، اما برای دیدن پدرش، جان بنت پری، که او هم بازیگر بود، بارها به کالیفرنیا سفر کرد. در خاطرات خود، پری از ترس و اضطرابش در پنج‌سالگی می‌گوید؛ زمانی که ناچار بود به‌تنهایی سفر کند و در فرودگاه به‌عنوان کودک بدون همراه ثبت می‌شد. این برچسب به این معنا است که مهمانداران در طول پرواز مسئول مراقبت از او بودند.
میا حاصل ازدواج جان بنت پری و نامادری متیو بود و زمانی به دنیا آمد که متیو ۱۶ سال داشت. عکس‌ها و فیلم‌های خانوادگی به‌خوبی نشان می‌دهند که این دو از همان ابتدا رابطه‌ای عمیق و سرشار از محبت با یکدیگر داشتند. میا در مستند از «متی» می‌گوید؛ از روزهای خوشی که کنار هم گذراندند و روزهای دشواری که رفتارها و اعتیاد برادرش برای او رقم زد. در حرفهای میا، هم محبت عمیقی به متیو دیده می‌شود و هم اندوه از دست دادنش. او با گرمی و صمیمیت از برادرش یاد می‌کند، اما در پس هر خاطره، سنگینی فقدان او نیز احساس می‌شود.
دوستان پری هم با همین صمیمیت از او یاد می‌کنند. چند تن از نامزدهای سابقش نیز در مستند حضور دارند و روایت‌های خود را از رابطه‌شان با او بازگو می‌کنند. معمولا حضور شریک‌های عاطفی سابق در چنین مستندهایی این نگرانی را به وجود می‌آورد که قرار است شاهد افشاگری، حاشیه‌سازی یا پرده‌برداری از جنبه‌های ناخوشایند زندگی یک چهره مشهور باشیم؛ نگرانی‌ای که اغلب هم بی‌دلیل نیست. اما اینجا خبری از بدگویی و تسویه‌حساب شخصی نیست. سازندگان فیلم نیز به دنبال نمایش یک کشف جنجالی یا استفاده ابزاری از افرادی نیستند که حرف چندانی برای گفتن ندارند.
تمام این زنان با لحنی صمیمی و بیانی سنجیده از مردی حرف می‌زنند که زمانی می‌شناختند. آن‌ها مانند میا، بیشتر بر ویژگی‌های دوست‌داشتنی و لحظات خوب رابطه‌شان تمرکز می‌کنند، اما از جنبه‌های تاریک شخصیت پری و اشتباهاتش نیز به سادگی نمی‌گذرند. حاصل کار، تصویری چندوجهی از انسانی واقعی است؛ تصویری که نه در پی تطهیر اوست و نه قصد دارد با برجسته کردن ضعف‌هایش، تمام دستاوردهای زندگی‌اش را زیر سوال ببرد. فیلم هم به مخاطب و هم به خود پری احترام می‌گذارد و اجازه می‌دهد تمام ابعاد شخصیت او دیده شود.
پری پس از گذراندن کودکی‌ای که با سفرهای مکرر برای دیدن پدرش همراه بود، اما در مجموع در فضایی باثبات و سرشار از محبت سپری شد، راهی لس‌آنجلس شد تا استعدادش در کمدی را به حرفهای جدی تبدیل کند. او از همان سال‌های نخست زندگی به دلقک کلاس معروف بود و می‌دانست چطور دیگران را بخنداند. این تصمیم خیلی زود نتیجه داد.
ویلیام ریچرت، کارگردان، نخستین بار زمانی متوجه استعداد او شد که دید پری در یک رستوران گروهی از دوستانش را به خنده انداخته است. همین اتفاق باعث شد نقشی را در فیلم «یک شب در زندگی جیمی ریرْدون» (A Night in the Life of Jimmy Reardon) به او بسپارد؛ فیلمی که در آن پری نقش بهترین دوست شخصیت ریور فینیکس را بازی می‌کرد.
این اتفاق، متیو پری را به نوعی لانا ترنرِ دهه ۹۰ تبدیل می‌کند؛ اشاره‌ای به روایت مشهور کشف لانا ترنر در داروخانه شوابز، پاتوق معروف بازیگران و جویندگان شهرت در هالیوود. بر اساس این روایت قدیمی، ترنر در نوجوانی هنگام نوشیدن نوشابه در پیشخوان داروخانه توجه یکی از چهره‌های هالیوود را جلب کرد و همین اتفاق مسیر ورودش به سینما را هموار کرد. البته خود پری سال‌ها بعد، در گفت‌وگویی با دوست دیگرش، کوین پولاک، با همان شوخ‌طبعی همیشگی‌اش به این موضوع اشاره کرد و گفت: «اگر کسی فیلم را دیده بود، داستان جالب‌تری می‌شد!» جمله‌ای که مثل بسیاری از شوخی‌های او، هم خنده‌دار است و هم کمی تلخ.
اما نقطه عطف زندگی حرفهای پری در سال ۱۹۹۳ رقم خورد. در آن زمان، فیلم‌نامه سریال تازه‌ای با عنوان «دوستانی مثل ما» (Friends Like Us) میان بازیگران و عوامل هالیوود می‌چرخید. وقتی سرانجام با پری تماس گرفتند تا برای بازی در این مجموعه تست بدهد، او از پیش دیالوگ‌ها را حفظ بود. دلیلش هم جالب بود: بسیاری از بازیگران هم‌دوره‌اش از او خواسته بودند برای آماده شدن در تست بازیگری، تمرینشان بدهد. آن‌ها معتقد بودند شخصیت چندلر شباهت زیادی به خود متیو دارد و چه کسی بهتر از او می‌توانست برای ایفای این نقش راهنمایی‌شان کند؟
مستند به‌درستی جایگاه و اهمیت پدیده «فرندز» (Friends) را در تاریخ تلویزیون به رسمیت می‌شناسد، اما برخلاف انتظاری که ممکن است از چنین فیلمی داشته باشیم، بیش از اندازه روی موفقیت این مجموعه تاکید نمی‌کند. سازندگان به‌خوبی می‌دانند که موضوع اصلی مستند، خود متیو پری است، نه صرفا سریالی که او را به شهرت جهانی رساند. درست همان‌طور که فیلم از احساسات‌گرایی افراطی پرهیز می‌کند، اجازه نمی‌دهد شهرت عظیم «فرندز» هم بر تمام روایت سایه بیندازد؛ هرچند در مقاطعی از زندگی واقعی، همین شهرت تا اندازه زیادی بر زندگی خود پری مسلط شده بود.
پس از آن، مستند وارد سال‌های اعتیاد می‌شود؛ ابتدا الکل، سپس قرص‌ها و در نهایت کتامین. ماده‌ای که در آغاز قرار بود به کاهش افسردگی او کمک کند، اما سرانجام جانش را گرفت. پری بارها برای رهایی از اعتیاد و بازگشت به زندگی عادی تلاش کرد. این تلاش‌ها که هر بار با امید زیادی آغاز می‌شدند، سرانجام به ناکامی می‌انجامیدند.
بخش زیادی از این فراز و نشیب‌ها پیش‌تر در کتاب خاطرات پری روایت شده‌اند، اما تماشای آن‌ها در قالب این مستند و از خلال چهره دوستان و اعضای خانواده‌اش، تجربه‌ای به‌مراتب دردناک‌تر است. وقتی آن‌ها از تلاش‌های مکرر او برای ترک اعتیاد و ناکامی‌های پی‌درپی‌اش حرف می‌زنند، می‌توان رنج و درماندگی را در چهره‌شان دید. هر بار که به نظر می‌رسید پری سرانجام توانسته بر اعتیاد غلبه کند، همه‌چیز دوباره به نقطه اول بازمی‌گشت. هیچ‌یک از این دوره‌های بهبودی هم بیش از یک سال دوام نمی‌آورد.
میا در گفت‌وگوهایش توضیح می‌دهد که پدرشان در تمام این سال‌ها از پسرش حمایت می‌کرد. شاید بخشی از این حمایت ریشه در احساس گناه او داشت؛ احساسی ناشی از اینکه در دوران کودکی متیو، آن‌طور که باید و شاید در زندگی فرزندش حضور نداشته است. میا همچنین می‌گوید پدرشان علاقه زیادی داشت در این مستند حضور پیدا کند و درباره پسرش حرف بزند، اما وضعیت جسمانی‌اش دیگر اجازه چنین کاری را نمی‌دهد.
ترکیب صداقت، محبت و اندوهی که در روایت‌های میا وجود دارد، یکی از ویژگی‌های برجسته مستند است. او نه تلاش می‌کند خانواده‌اش را بی‌نقص جلوه دهد و نه از پیچیدگی‌های روابط خانوادگی فرار می‌کند. در عوض، تصویری از خانواده‌ای معمولی اما پیچیده ارائه می‌دهد؛ خانواده‌ای که با وجود تمام دشواری‌ها، در روزهای سخت زندگی متیو کنارش ماند.
در نهایت، «درباره متیو پری» همچنان داستانی ساده و غم‌انگیز را روایت می‌کند؛ داستان مردی که به یکی از محبوب‌ترین چهره‌های تلویزیون تبدیل شد، اما نتوانست از رنج‌های شخصی‌اش رهایی پیدا کند. با این حال، آنچه این مستند را فراتر از یک روایت معمول درباره زندگی و مرگ یک ستاره می‌برد، صداقت غیرمنتظره، نگاه سنجیده و صمیمیت واقعی آن است. فیلم به داستان پری عمق و ظرافت می‌بخشد و در عین حال، صدای اندوهی بزرگ‌تر را به گوش مخاطب می‌رساند؛ اندوهی که تنها به مرگ یک بازیگر مشهور محدود نمی‌شود.
شاید تلخ‌ترین نکته درباره زندگی متیو پری همین باشد: مردی که با استعدادش میلیون‌ها نفر را خنداند و شادی بی‌شماری به زندگی مخاطبانش آورد، خودش نتوانست از شادی‌ای که برای دیگران به ارمغان می‌آورد، لذت ببرد. او برای میلیون‌ها تماشاگر، همان چندلر دوست‌داشتنی باقی ماند؛ مردی که با شوخی‌هایش لحظات دشوار زندگی را آسان‌تر می‌کرد، اما در زندگی شخصی خود نتوانست از زیر بار رنجی که سال‌ها با آن دست‌وپنجه نرم می‌کرد، بیرون بیاید.
مستند «درباره متیو پری» از نتفلیکس پخش می‌شود.
منبع: The Guardian
