بررسی قسمت پنجم سریال «یل»؛ یک قدم به جلو، دو قدم به عقب
قسمت پنجم سریال یل که تمام شد، حس کردم دو سریال متفاوت را پشت سر هم دیده‌ام. یکی سریالی که گاهی یک کفش، یک ساعت دیواری یا یک آغوش را کافی می‌داند و حرفش را بی‌کلام می‌زند. دیگری سریالی که به هوش مخاطب اعتماد ندارد، هر چیز را چند بار توضیح می‌دهد و منطق شخصیت‌هایش را هر جا به کارش نیاید کنار می‌گذارد.
تقابلی که قرار بود انفجاری باشد
این قسمت بلافاصله از همان نگاه محسن به اسلحه شروع می‌شود که قسمت قبل با آن تمام شده بود. سهراب عصبانی می‌شود، یقه ملک را می‌گیرد و تهدیدش می‌کند. بعد محسن ناگهان می‌گوید فهمیده اسلحه را جلوی دستش گذاشته‌اند تا در اوج خشم سهراب را بزند و اگر حدسش درست باشد روزگار ملک را سیاه می‌کند. تقریبا همه حدس می‌زدند محسن شلیک نمی‌کند، اما کمتر کسی انتظار داشت دست ملک را این‌قدر دقیق بخواند. ایراد اینجاست که تا آن لحظه هیچ نشانه‌ای از تیزهوشی محسن ندیده بودیم و مردی که در بیمارستان حتی نپرسید سهراب کجاست، حالا یک دفعه نقشه‌ی یک کارآگاه کارکشته را می‌خواند. بدتر اینکه یکی از همکاران ملک همان نقشه را با دیالوگ دوباره برای ما مرور می‌کند. حرفی که تصویر پیش‌تر زده بود، دوباره گفته می‌شود و بیشتر وقت را پر می‌کند.
ملک شب با عکس‌ها و مدارک سراغ محسن می‌رود. مدارک هم سنگین‌اند: رد کفش سهراب، رد چرخ موتور، قفل موتور با لکه‌ی خون، گروه خونی، موی غزل. اینکه محسن با توجه به مدارک شوکه شود منطقی است اما سرعت و قطعیت تغییر نظر او چیزی است که جای تعجب دارد. مردی که چند دقیقه قبل فهمید ملک دام می‌گذارد، چرا در اینجا کمی هوشش را از دست داده و به این فکر نمی‌کند که عکس‌ها هم بخشی از همان دام است؟ چرا نمی‌خواهد دو دقیقه با سهراب حرف بزند؟ این موارد کمی از باورپذیری داستان کم می‌کند. مواردی نظیر اینکه ردپای سهراب چگونه بین آن همه رد پای اهالی ده باقی مانده هم جز مواردی است که در نقد قسمت قبل به آن پرداختم و این‌ها همان مسائلی است که سریال را بی‌منطق می‌کند.
پرسش‌های دیگری هم مطرح هست. در دهه‌ی ۵۰، در یک روستا، عکس رنگی در کمتر از یک روز چگونه ظاهر و چاپ می‌شود؟ جزئیات ردپا آن‌قدر واضح است که انگار با لنزهای امروزی گرفته شده و از سوی دیگر خود خانه محسن و تشکیلاتش اصلا حس حال آن زمانه را نمی‌دهند. تنهایی محسن در خانه آن هم در حالی که غزل در بیمارستان است و میان مرگ و زندگی است، تا حدی جای تعجب دارد. البته که این تنهایی را نویسنده برای رسیدن ملک چیده است. تصور خشونت‌آمیز محسن از آنچه سهراب به غزل کرده هم چندان تاثیرگذاری زیادی ندارد و انگار اضافی است به خصوص که واقعیت هم ندارد.
وداع بی‌کلام
سکانس درآوردن کفش را باید بهترین لحظه‌ی قسمت دانست. محسن بعد از امضای شکایت جلوی ژاندارمری، بدون گفتن کلمه‌ای، کفش‌هایی را که سهراب برایش خریده از پا درمی‌آورد و راه خود را از سهراب جدا می‌کند. این موضوع از قسمت‌های اول شروع شده بود، از کفش‌هایی که غزل واکس می‌زد تا کفشی که پری به محسن داد و این سکانس نقطه عطف جذابی را رقم می‌زند. بعد خواهر محسن می‌رسد و با چند جمله‌ی بلند می‌گوید هر کس مقابل قانون بایستد مقابل حق بچه‌ی محسن ایستاده و ناگهان همه‌ی مردم رها می‌کنند و پشت محسن راه می‌افتند و همین مردمی که هنوز مدرکی ندیده‌اند، فقط با یک جمله موضع می‌گیرند. جالب اینکه همین مردمی که دیروز سهراب را قهرمان می‌دانستند، امروز با یک شایعه تنهایش می‌گذارند. قسمت اول هم همین الگو را درباره‌ی شهلا نشان داده بود. درباره‌ی ریتم سریال که یکی از موارد مهم آن است، در مقایسه با قسمت چهارم که بیشتر در فضای بازجویی و سرنخ‌چینی می‌چرخید، این قسمت اتفاق بیشتری دارد اما از نظر اطلاعات تازه همچنان چیز خاصی دستگیرمان نمی‌شود.
از نظر بازیگری حسین یاری در نمایش اندوه خوب است، اما آن کشمکش درونی را که پس از فهمیدن جریان از زبان ملک باید می‌دیدیم، ندیدیم. میلاد کی‌مرام در بازداشتگاه اغراق‌شده است و بازی نویدمحمدزاده هم تئاتری است و حتی در آنجا که یقه‌اش توسط سهراب گرفته می‌شود، تقلای تنفسش باورپذیر نیست. پری هم در این قسمت قرار بود ابهت یک شیرزن را نشان دهد، اما درخشش خاصی ندارد.
در این قسمت، جمشید با بازی مجتبی پیرزاده نیز دیده شد. او که به نظر در ریخته‌گری کار می‌کند، کیف پولش را باز می‌کند و زیر چند عکس، عکس پری و بعد عکس گروهی خودش و سعید و سهراب را نگاه می‌کند. از آنجایی که در کیفش عکس دختر پری نیست پس احتمالا شوهر سابق پری نیست و عاشق قدیمی اوست که از ترس سهراب چیزی نگفته است. به احتمال زیاد و طبق چیزی که در پوست شیر دیدیم، او می‌آید تا معادلات را به هم بزند. فعلا معرفی‌اش کوتاه است اما کنجکاوی خوبی ایجاد می‌کند. پایان قسمت یک قلاب دیگر دارد. پرستار می‌گوید قاسم، نوچه‌ی تراب، روز جشن با دست دررفته و مشت کبود به بیمارستان آمد. اینکه پرستار چرا همان لحظه به دست قاسم مشکوک نشد و موارد دیگر که گفتنش دیگر اهمیت زیادی ندارد، باز هم از منطقی ندارد اما حداقل این جریان احتمالا کمی داستان را جذاب‌تر کند.
جمع‌بندی
به طور کلی قسمت پنجم برای من ایده‌های خوبی داشت و نماد کفش، ساعت خانه محسن و غیره به سریال کیفیت خوبی داد اما همین سریال حاضر است برای پیش‌برد قصه، هوش محسن را هر وقت بخواهد روشن و هر وقت بخواهد خاموش کند. امیدوارم قسمت ششم به جای کش‌دادن، واقعا قصه را جلو ببرد.
شناسنامه سریال «یل»
پخش: فیلمنت، ۱۴۰۵
کارگردان: جمشید محمودی
بازیگران: نوید محمدزاده، میلاد کی‌مرام، حسین یاری، سید جواد رضویان، پردیس احمدیه، ندا جبرائیلی
خلاصه داستان: داستان در روستایی در دهه ۱۳۵۰ می‌گذرد؛ جایی که قتل‌های زنجیره‌ای دختران جوان، اهالی روستا را با معمایی پیچیده روبه‌رو می‌کند. یک کارآگاه برای کشف حقیقت وارد این روستا می‌شود.
