بهترین نوشیدنی برای سنگ کلیه؛ بررسی تاثیر آب، آب‌لیمو، دمنوش‌ و عرقیجات

اگر به دنبال بهترین نوشیدنی برای سنگ کلیه هستید، بهتر است بدانید که همه نوشیدنی‌های پیشنهادی تأثیر یکسانی ندارند. آب ساده و نوشیدنی‌های حاوی سیترات، مانند آب‌لیمو از گزینه‌هایی هستند که نقش آن‌ها در پیشگیری از تشکیل برخی سنگ‌های کلیوی بیشتر بررسی شده است. در مقابل بسیاری از دمنوش‌ها و عرقیات گیاهی با وجود شهرتی که به‌عنوان نوشیدنی سنگ‌شکن دارند، هنوز پشتوانه علمی کافی ندارند. از طرفی نوع سنگ کلیه هم اهمیت زیادی دارد. چون نوشیدنی مناسب برای فردی با سنگ اگزالات کلسیم ممکن است با توصیه‌های مربوط به سنگ اسیداوریک متفاوت باشد.

بهترین نوشیدنی‌های مفید برای سنگ کلیه

در ادامه نوشیدنی‌های رایج را بررسی می‌کنیم تا بدانید کدام‌یک واقعاً می‌توانند به سلامت کلیه‌ها کمک کنند و درباره مصرف کدام‌ها باید محتاط‌تر باشید.

آب ساده؛ مهم‌ترین نوشیدنی برای سنگ کلیه

اگر قرار باشد فقط یک نوشیدنی را برای سلامت کلیه‌ها انتخاب کنید، آب ساده بهترین گزینه است. وقتی آب کافی می‌نوشید، ادرار رقیق‌تر می‌شود و غلظت موادی مانند کلسیم، اگزالات و اسیداوریک که در تشکیل سنگ نقش دارند، کاهش پیدا می‌کند. طبق راهنمای انجمن اورولوژی اروپا، برای بسیاری از بزرگسالان مستعد سنگ کلیه، مصرف حدود ۲.۵ تا ۳ لیتر مایعات در روز و رسیدن به حجم ادرار روزانه حدود ۲ تا ۲.۵ لیتر توصیه می‌شود.

آب‌لیمو

آب‌لیمو یکی از شناخته‌شده‌ترین نوشیدنی‌هایی است که برای سنگ کلیه پیشنهاد می‌شود. دلیل اصلی آن وجود سیترات است. سیترات می‌تواند با کلسیم موجود در ادرار پیوند برقرار کند و احتمال تشکیل بعضی کریستال‌های کلسیمی را کاهش دهد. به همین دلیل مصرف آب حاوی لیموی تازه در برخی راهنماهای پزشکی به‌عنوان یکی از اقدامات کمک‌کننده برای پیشگیری از سنگ کلیه مطرح شده است.

اگر معده حساسی دارید یا با مصرف نوشیدنی‌های ترش دچار سوزش معده می‌شوید، بهتر است آب‌لیمو را رقیق‌تر مصرف کنید. مصرف مکرر نوشیدنی‌های اسیدی ممکن است به مینای دندان هم آسیب بزند؛ بنابراین بهتر است بعد از نوشیدن، دهان را با آب بشویید. آشنایی با خواص آب‌لیمو و مضرات مصرف بیش از حد آن کمک می‌کند این نوشیدنی را متناسب با شرایط بدنتان مصرف کنید.

عرق شاتره

اگر درباره نوشیدنی‌های سنگ‌شکن کلیه جست‌وجو کرده باشید، احتمالا نام عرق شاتره را شنیده‌اید. شاتره یکی از گیاهان شناخته‌شده در طب سنتی ایرانی است که از گذشته برای مشکلات مختلف گوارشی و ادراری استفاده می‌شده است.

برخی ترکیبات گیاه شاتره در مطالعات آزمایشگاهی و پژوهش‌های اولیه از نظر اثرات ضداسپاسم و ادرارآور بررسی شده‌اند. با این حال شواهد بالینی کافی و باکیفیتی وجود ندارد که نشان دهد مصرف عرق شاتره می‌تواند سنگ کلیه را در انسان خرد یا دفع کند.

اگر قصد استفاده از عرق شاتره را دارید به‌خصوص اگر بیماری کلیوی دارید، باردار هستید یا داروی خاصی مصرف می‌کنید، بهتر است ابتدا با پزشک مشورت کنید. مصرف این عرق گیاهی نباید باعث شود بررسی علت درد یا درمان سنگ کلیه را به تعویق بیندازید.

چای سبز

چای سبز به دلیل داشتن ترکیبات پلی‌فنولی و آنتی‌اکسیدانی، یکی از نوشیدنی‌هایی است که درباره تأثیر آن بر سلامت کلیه‌ها تحقیق شده است. این ترکیبات ممکن است در برخی فرایندهای مرتبط با استرس اکسیداتیو و التهاب نقش داشته باشند، اما هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن چای سبز می‌تواند درد ناشی از سنگ کلیه را تسکین دهد یا سنگ را دفع کند.

اگر به چای سبز علاقه دارید، مصرف متعادل و بدون شکر آن می‌تواند بخشی از مایعات روزانه شما باشد، اما بهتر است آن را جایگزین آب نکنید. همچنین نیازی نیست برای کمک به دفع سنگ کلیه، چای سبز را بسیار غلیظ دم کنید یا مقدار زیادی از آن بنوشید.

 آب گوجه‌فرنگی

آب گوجه‌فرنگی شاید اولین نوشیدنی‌ نباشد که برای سنگ کلیه به ذهنتان می‌رسد اما به دلیل داشتن آب، سیترات و ترکیبات گیاهی، در برخی مطالعات مورد توجه قرار گرفته است. اگر به طعم آب گوجه‌فرنگی علاقه دارید، می‌توانید این نوشیدنی را در خانه با گوجه‌های تازه و به کمک دستگاه آبمیوه‌گیری یا مخلوط‌کن تهیه کنید. اگر پزشک به دلیل بیماری کلیوی یا بالا بودن پتاسیم خون، محدودیت غذایی مشخصی برایتان تعیین کرده است، مصرف منظم آب گوجه‌فرنگی هم باید با همان محدودیت‌ها هماهنگ باشد.

دمنوش‌های گیاهی؛ جعفری، کرفس و گیاهان مشابه

در میان نوشیدنی‌های سنتی برای سنگ کلیه، دمنوش جعفری و کرفس طرفداران زیادی دارند. این گیاهان به دلیل اثرات ادرارآور احتمالی معرفی می‌شوند، اما لازم است بین افزایش ادرار و دفع سنگ کلیه تفاوت بگذاریم. ادرارآور بودن یک گیاه لزوماً به این معنی نیست که می‌تواند سنگ را بشکند یا آن را از مجاری ادراری خارج کند. بسیاری از پژوهش‌های مربوط به گیاهان دارویی نیز روی حیوانات یا در محیط آزمایشگاه انجام شده‌اند و نتایج آن‌ها را نمی‌توان مستقیم به انسان تعمیم داد.

بنابراین هنگام انتخاب از میان عرقیات گیاهی، فقط به طبیعی بودن ترکیبات توجه نکنید. غلظت عصاره، سابقه بیماری و داروهای مصرفی هم اهمیت دارند. مصرف دمنوش‌های ادرارآور غلیظ بدون مشورت پزشکی توصیه نمی‌شود.

آب هندوانه

هندوانه مقدار زیادی آب دارد و برای کسانی که در فصل گرما کمتر آب می‌نوشند، می‌تواند انتخاب خوبی باشد. شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد آب هندوانه به‌تنهایی سنگ کلیه را خرد می‌کند یا باعث دفع سریع آن می‌شود. مهم‌ترین مزیت آن، کمک به تأمین بخشی از مایعات روزانه است.

برای تهیه یک نوشیدنی خانگی، چند تکه هندوانه تازه را بدون اضافه کردن شکر در مخلوط‌کن بریزید. می‌توانید کمی آب و چند برگ نعناع هم به آن اضافه کنید. خوردن خود هندوانه هم انتخاب خوبی است، چون علاوه بر آب، بخشی از فیبر میوه را دریافت می‌کنید. البته اگر پزشک برای شما محدودیت پتاسیم یا مایعات تعیین کرده، مصرف هندوانه و آب آن باید متناسب با شرایطتان باشد.

نوشیدنی‌هایی که برای سنگ کلیه بهتر است محدود شوند

بعضی نوشیدنی‌ها به دلیل داشتن قند زیاد، سدیم بالا یا ترکیباتی مانند اگزالات ممکن است برای افراد مستعد سنگ کلیه انتخاب مناسبی نباشند. البته قرار نیست همه این نوشیدنی‌ها را به‌طور کامل حذف کنید ولی بهتر است مصرف آن‌ها را تا حد امکان کم کنید.

• نوشابه‌های گازدار قندی
• نوشیدنی‌های انرژی‌زا و پرکافئین
• چای سیاه پررنگ
• آبمیوه‌های صنعتی شیرین
• عرقیات و ترکیبات گیاهی غلیظ

نکات مهم برای مصرف نوشیدنی‌های مفید برای سنگ کلیه

اینکه چه مقدار مایعات می‌نوشید، در چه زمانی از روز مصرف می‌کنید و چه نوع سنگ کلیه‌ای دارید، از انتخاب خود نوشیدنی خیلی مهم‌تر است. توصیه می‌کنیم موقع مصرف هر گونه نوشیدنی نکات زیر را رعایت نمایید.

مایعات را در طول روز مصرف کنید

یکی از اشتباهات رایج این است که فرد در بیشتر ساعات روز آب کمی می‌نوشد و شب سعی می‌کند با خوردن چند لیوان آب، کمبود آن را جبران کند. بهتر است مصرف مایعات در طول روز تقسیم شود تا بدن برای مدت طولانی با کمبود آب مواجه نباشد. مثلاً بعد از بیدار شدن، همراه وعده‌های غذایی و میان فعالیت‌های روزانه مقداری آب بنوشید.

برای بسیاری از بزرگسالانی که سابقه سنگ کلیه دارند، دریافت حدود ۲.۵ تا ۳ لیتر مایعات روزانه توصیه می‌شود اما این مقدار یک نسخه ثابت برای همه نیست. کسی که در محیط گرم کار می‌کند یا فعالیت بدنی زیادی دارد، ممکن است به آب بیشتری نیاز داشته باشد. در مقابل، افرادی که نارسایی کلیه، نارسایی قلبی یا محدودیت مصرف مایعات دارند، نباید بدون نظر پزشک مقدار آب مصرفی خود را افزایش دهند.

نوع سنگ کلیه را بشناسید

همه سنگ‌های کلیه از یک ماده ساخته نشده‌اند. سنگ‌های اگزالات کلسیم، فسفات کلسیم، اسیداوریکی، سیستینی و سنگ‌های مرتبط با عفونت، از نظر علت تشکیل و روش پیشگیری تفاوت دارند. شناخت علل تشکیل سنگ کلیه و رژیم غذایی مناسب برای پیشگیری کمک می‌کند تغییرات غذایی را متناسب با نوع سنگ انجام دهید.

نوشیدنی‌های خانگی را جایگزین درمان نکنید

شاید شنیده باشید که آب‌لیمو، عرقیات گیاهی یا دمنوش‌های خاص می‌توانند سنگ کلیه را در چند روز دفع کنند. روش درمان سنگ کلیه به عواملی مانند اندازه، محل و جنس سنگ بستگی دارد. پزشک ممکن است برای کنترل درد دارو تجویز کند یا در شرایط مناسب از روش‌هایی مانند سنگ‌شکنی و خارج کردن سنگ استفاده کند. به همین دلیل اگر با وجود مصرف مایعات، درد ادامه دارد یا سنگ دفع نشده است، نباید با تغییر نوشیدنی‌ها درمان را به تعویق بیندازید.

مصرف نمک و مکمل‌ها را هم جدی بگیرید

حتی اگر بهترین نوشیدنی‌های مفید برای سنگ کلیه را مصرف کنید، رژیم غذایی بسیار شور می‌تواند بخشی از تلاش شما برای پیشگیری را بی‌اثر کند. مصرف زیاد سدیم با افزایش دفع کلسیم در ادرار ارتباط دارد و ممکن است خطر بعضی سنگ‌های کلیوی را بیشتر کند. همچنین مصرف خودسرانه مکمل‌های کلیه و مجاری ادرار با دوز بالا یا مکمل‌های گیاهی ممکن است برای بعضی افراد مناسب نباشد.

جمع‌بندی

یادمان نرود که آب ساده مطمئن‌ترین انتخاب برای پیشگیری از تشکیل بسیاری از سنگ‌های کلیوی است. آب‌لیمو و بعضی نوشیدنی‌های حاوی سیترات هم ممکن است به کاهش احتمال تشکیل سنگ‌های جدید کمک کنند، اما درباره عرقیات گیاهی و بیشتر دمنوش‌های معروف به سنگ‌شکن، هنوز شواهد علمی کافی وجود ندارد. پس لازم نیست برای مراقبت از کلیه‌ها سراغ ترکیب‌های عجیب یا نوشیدنی‌های گران‌قیمت بروید. نوشیدن منظم آب، کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و شناخت نوع سنگ، قدم‌های مؤثرتری هستند. اگر نوشیدن آب را مدام فراموش می‌کنید، داشتن چند بطری آب آشامیدنی در محل کار یا هنگام بیرون رفتن می‌تواند به منظم‌تر شدن این عادت کمک کند.

منبع: دیجی‌کالا مگ