بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت؛ از «لینکلن» تا «نبرد الجزیره»
فیلمهای تاریخی اغلب تصویری دراماتیزه و «سینمایی» از تاریخ ارائه میدهند، اما آثاری هم داریم که پا را فراتر میگذارند و علاوه بر بازسازی یک دورهی زمانی خاص، بافت فرهنگی، ذهنیت جمعی و منطق زیست انسانها در آن برهه را بازآفرینی میکنند. این فیلمها موفق میشوند «شکاف» را پر کنند و تجربهای ارائه دهند که بیشتر به یک مستند شباهت دارد تا اثری داستانگو که فقط با هدف سرگرمی خلق شده. اما بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت کدامند؟
فیلمهای این مقاله بر اساس دو معیار انتخاب شدهاند: دقت تاریخی و انسجام روایی. بنابراین شاید یک نقطه ضعف کلیدی هم داشته باشند؛ تکیه بیش از حد به تاریخ، گاهی باعث میشود که آثار چندان سرگرمکننده نباشند و حتی مخاطب را خسته کنند. بله، بعضی از این فیلمها احتمالا برای کسانی که عاشق تاریخ نیستند، کسلکننده خواهند بود اما اگر میخواهید تعدادی از رویدادهای شاخص تاریخ را از فاصلهای نسبتا نزدیک تجربه کنید، شما را راضی میکنند.
فهرست محتوا
1. لینکلن (Lincoln)
2. سخنرانی پادشاه (The King’s Speech)
3. فهرست شیندلر (Schindler’s List)
4. سلما (Selma)
5. زودیاک (Zodiac)
6. آپولو 13 (Apollo 13)
7. قتل جسی جیمز بهدست رابرت فورد بزدل (The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford)
8. مالکوم ایکس (Malcolm X)
9. سقوط (Downfall)
10. نبرد الجزیره (The Battle of Algiers)
1. لینکلن (Lincoln)
- سال اکران: 2012
- کارگردان: استیون اسپیلبرگ
- بازیگران: دنیل دی-لوئیس، سالی فیلد، دیوید استراترن، جوزف گوردون لویت، جیمز اسپیدر، هال هالبروک، تامی لی جونز
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.3 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 89 از 100
اسپیلبرگ در «لینکلن» از الگوهای رایج آثار زندگینامهای فاصله میگیرد و به جای روایتی جامع از رئیس جمهور مشهور آمریکا، روی مقطعی خاص از زندگی او متمرکز میشود: تلاش برای تصویب متمم سیزدهم قانون اساسی و لغو بردهداری در ایالات متحده.
بار عاطفی اثر، بیش از هر چیز بر دوش دنیل دی-لوئیس است؛ نقشآفرینی درخشانی که فقط از بازیگر کهنهکاری همچون دی-لوئیس برمیآید. او آبراهام لینکلن را نه چهرهای آرمانی و بینقص، بلکه مردی فرسوده اما مصمم به تصویر میکشد که زیر فشارها خم شده اما از هدف خود دست نمیکشد. او از یک سو برای پایان دادن به جنگ و برقراری صلح تحت فشار است و از سوی دیگر میداند که اگر پیش از اتمام جنگ، بردهداری به طور قانونی لغو نشود، ایالتهای جنوبی پس از بازگشت به اتحادیه، دوباره آن را احیا خواهند کرد. بنابراین برای جلب آرای لازم، به تاکتیکهای سیاسی زیرکانه، لابیگریهای پشتپرده و حتی استفاده از روشهای غیرمتعارف متوسل میشود
«لینکلن» از بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت است، چون مسیر سختتر را انتخاب میکند. فیلم دربارهی یک شخص نیست، دربارهی فرآیند تبدیل ایده به قانون است. «لینکلن» فیلم کمنقصی هم هست، دقت تاریخی در آن بیداد میکند، پیچیدگیهای دراماتیک قابل اعتنایی دارد و پیامهای تفکربرانگیزی را هم مخابره میکند.
2. سخنرانی پادشاه (The King’s Speech)
- سال اکران: 2010
- کارگردان: تام هوپر
- بازیگران: کالین فرث، جفری راش، هلنا بونهام کارتر، گای پیرس، تیموتی اسپال، درک جاکوبی، جنیفر ایلی، مایکل گمبون
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 88 از 100
تام هوپر پیش از آنکه با آثار نازلی همچون «گربهها» (2019) سقوط آزاد را تجربه کند، یکی از بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت را ساخت. «سخنرانی پادشاه» داستان دوستی غیرمنتظرهی جورج ششم (کالین فرث)، پادشاه بریتانیا و متخصص گفتاردرمانی او، لیونل لوگ (جفری راش) را به تصویر میکشد.
بازی کالین فرث در نقش جورج ششم، فوقالعاده است؛ او کشمکشهای درونی پادشاهی که از لکنت زبان رنج میبرد را به بهترین شکل به تصویر میکشد. آسیبپذیری و درماندگی که او بهواسطهی مهارتهای بازیگریاش منتقل میکند، عمیقا تکاندهنده است و باعث میشود شما با این چهرهی سلطنتی همدردی کنید. بازی خوب فرث، او را صاحب جایزهی اسکار بهترین بازیگر مرد کرد و باید گفت سزاوار این پیروزی بود.
با وجود موفقیتهای چشمگیر فیلم (از جمله دریافت چهار جایزه اسکار)، هنوز هم بسیاری معتقدند که رقیب اصلیاش در اسکار، یعنی «شبکه اجتماعی» اثر قابل دفاعتری است (شاید به خاطر کارگردانی بینقص دیوید فینچر، شاید هم به دلیل نگاه تحلیلیاش به ساختارهای قدرت در جهان معاصر)، اما در هر صورت، «سخنرانی پادشاه» مسیر دیگری را در پیش میگیرد و بیشتر بر تاثیرگذاری احساسی و روایتی کلاسیک تکیه دارد. این فیلم نمایندهی سینمایی است که با کمترین پیچیدگی فرمی، حداکثر درگیری عاطفی را ایجاد میکند.
3. فهرست شیندلر (Schindler’s List)
- سال اکران: 1993
- کارگردان: استیون اسپیلبرگ
- بازیگران: لیام نیسون، بن کینگزلی، ریف فاینز، کارولین گودال، جاناتان ساگال، امبت دیویتس
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 9 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 98 از 100
در میان فیلمهایی که به جنگ جهانی دوم پرداختهاند، کمتر اثری به اندازهی «فهرست شیندلر» توانسته تاثیر فرهنگی بگذارد، فیلمی که هم ما را از جنبه احساسی دگرگون میکند و هم دقت تاریخی بالایی دارد. اسپیلبرگ اینجا ما را به قلب یکی از تاریکترین فصول تاریخ بشر -یعنی هولوکاست- میبرد، و با روایت داستان زندگی اسکار شیندلر، به بررسی پیچیدگیهای اخلاقی در دل یک نظام تمامیتخواه میپردازد.
اسکار شیندلر (لیام نیسون) تاجر آلمانی خوشگذران و فرصتطلبی است که در بحبوحه جنگ جهانی دوم با هدف کسب ثروتی کلان از طریق نیروی کار ارزان یهودی، راهی لهستانِ اشغالی شده. او ابتدا تنها به دنبال نفع شخصی و برقراری روابط دوستانه با مقامات عالیرتبه نازی برای پیشبرد تجارت خود در کارخانهاش است، اما با مشاهده وحشیگریهای سیستماتیک رژیم هیتلر، دچار تحولی اخلاقی میشود. شیندلر با همکاری حسابدار یهودی خود، تصمیم میگیرد به جای انباشت ثروت، تمام دارایی و نفوذ خود را برای نجات جان کارگرانش از چنگال فرماندهان سادیست ارتش نازی به کار گیرد. بنابراین، شروع به تهیه فهرستی مخفیانه از اسامی صدها زن، مرد و کودک میکند تا آنها را از فرستاده شدن به اردوگاههای مرگ قطعی نجات دهد.
در «فهرست شیندلر»، اسپیلبرگ از هرگونه زیباسازی یا فاصلهگذاری عاطفی پرهیز کرده و با رویکردی بیپرده، بیرحمی ساختاری رژیم نازی را به تصویر میکشد. فیلم از جنبه فرمی هم حرفهای زیادی برای گفتن دارد، و رنگبندی سیاهوسفید را به کار میگیرد تا حسی مستندگونه ایجاد کند. پیش از «فهرست شیندلر»، فیلمهای بسیاری درباره هولوکاست ساخته شده بود، اما اثر اسپیلبرگ حسوحال دیگری دارد، نمیتوانید آن را ببینید و متاثر نشوید.
4. سلما (Selma)
- سال اکران: 2014
- کارگردان: ایوا دوورنی
- بازیگران: دیوید اویلوو، کارمن اجوجو، تیم راث، لورین توسان، کامن، جووانی ریبیسی، عمر درسی، اندره هلند
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.5 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 99 از 100
باور کنید یا نه، «سلما» یکی از معدود فیلمهای تاریخ است که هرآنچه در آن میبینید، در واقعیت رخ داده. شاید نیازی به گفتن نباشد اما اکثر فیلمهایی که «بر اساس واقعیت» ساخته شدهاند، اغلب تا حدودی حقایق را تحریف میکنند اما «سلما» چنین نیست. سال 2016، در یک بررسی مشخص شد که 100% داستان این فیلم، به وقوع پیوسته و سازندگان هیچچیز جدیدی به آن اضافه نکردهاند.
مانند «لینکلن»، این فیلم هم یک دوره خاص از زندگی یک چهرهی بزرگ تاریخی را زیر ذرهبین میبرد؛ یعنی مبارزهی مارتین لوتر کینگ جونیور برای حقوق مدنی سیاهپوستان که به یک راهپیمایی تاریخی صلحآمیز از شهر سلما به مونتگمری در سال 1965 ختم شد. کینگ برای رسیدن به هدف خود، با چالشهای متعددی روبهرو میشود. از یک طرف، مخالفتهای سرسختانه و نژادپرستانهی فرماندار جورج والاس، و از طرف دیگر، فشارهای سیاسی لیندون بی. جانسون (رئیس جمهور وقت).
ایوا دوورنی، کینگ را رهبری پیچیده و درگیر با تردیدها و محدودیتها ترسیم کرده است؛ شخصیتی که در عین پایبندی به ایدهی «عدم خشونت»، ناگزیر است با واقعیتهای خشن دنیای سیاست – و مقاومت ساختاری پشت آن – مواجه شود. اما ارزش اصلی فیلم در تصویر دقیقی است که از فضای دههی 60 میلادی ارائه میدهد، دورانی که خشونت پلیس، موانع قانونی و بازیهای سیاسی به اوج رسیده بود.
5. زودیاک (Zodiac)
- سال اکران: 2007
- کارگردان: دیوید فینچر
- بازیگران: جیک جیلنهال، مارک رافلو، رابرت داونی جونیور، آنتونی ادواردز، برایان کاکس، الیاس کوتیاس، دانل لوگ
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.7 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 90 از 100
دیوید فینچر شاهکارهای زیادی در کارنامه دارد اما «زودیاک» شاید دقیقترین فیلمی باشد که تا به امروز ساخته است. فیلم درباره پرونده واقعی یکی از مخوفترین قاتلان زنجیرهای تاریخ آمریکا است که اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 میلادی، سانفرانسیسکو را به وحشت انداخت. داستان با ارسال نامهها و پیامهای رمزگذاریشده توسط قاتلی که خود را زودیاک مینامد به روزنامههای محلی آغاز میشود و تمرکز اصلی قصه بر سه شخصیت است که زندگیشان به شکلی بیمارگونه با این پرونده گره میخورد.
فیلم با اتکا به منابع دستاول (بازپرسان، شاهدان و اسناد پلیس) وقایع را به شکلی مستندگونه بازآفرینی میکند. فینچر اینجا در لحن و روایت، از آثاری همچون «همه مردان رئیسجمهور» هم الهام گرفته است، با این تفاوت که از ارائهی هرگونه پایانبندیِ قطعی یا رضایتبخش سر باز میزند. این انتخاب، نه ضعف دراماتیک، بلکه تصمیمی آگاهانه در راستای وفاداری به واقعیت است. بسیاری از پروندهها هرگز حل نشدهاند و زودیاک هم یکی از آنهاست.
در همین راستا، فیلم به جای آنکه تماشاگر را با پاسخ آرام کند، او را در وضعیت تعلیق نگه میدارد؛ تعلیقی که بازتابی از تجربهی واقعی افرادی است که سالها درگیر این پرونده بودهاند. میتوانید به «زودیاک» نقدهایی هم داشته باشید اما از نظر پایبندی به رویدادهای اصلی، نمرهی بسیار بالایی دریافت میکند و از بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت است.
6. آپولو 13 (Apollo 13)
- سال اکران: 1995
- کارگردان: ران هاوارد
- بازیگران: تام هنکس، بیل پکستون، اد هریس، کوین بیکن، کاتلین کویینلان، گری سینایس
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 77 از 100
ساخت فیلم «آپولو 13» آسان نبود. مخاطبان، پایان ماجرا را از قبل میدانستند و حجم گستردهی اسناد و روایتهای تاریخی، بدان معنا بود که هرگونه انحراف یا تحریفی، به چشم میآید. ران هاوارد نمیخواست چنین ریسکی را بپذیرد، بنابراین جزئیات این سفر فضایی را با دقت و وسواس بازسازی کرد و با کمک مشاوران ناسا و دسترسی به امکانات ویژه، فیلمی دقیق و نزدیک به واقعیت ساخت؛ چیزی که حداقل در آن دوران، در کمتر اثری به چشم میخورد.
فیلم، قصه ماموریت واقعی -و نافرجام- ناسا به مقصد ماه در دهه 70 میلادی را روایت میکند که به یکی از بزرگترین عملیاتهای نجات در تاریخ هوانوردی تبدیل شد. سه فضانورد با سابقه، پس از ماهها آموزش سخت، راهی فضا میشوند، اما در میانه راه و در پی انفجار ناگهانی یکی از مخازن اکسیژن، رویای فرود بر سطح ماه به کابوسی برای بقا تغییر شکل میدهد. با کاهش سریع ذخایر انرژی، اکسیژن و از کار افتادن سیستمهای حیاتی فضاپیما در خلاء بیانتهای فضا، مرکز کنترل پرواز در هیوستون، وارد نبردی نفسگیر علیه زمان میشود تا با استفاده از نبوغ مهندسی و تجهیزات محدود موجود در سفینه، راهی برای بازگرداندن این سه مرد به زمین پیدا کند.
ران هاوارد با استادی، تقابل میان ترس و خونسردی را در فاصله هزاران کیلومتری از زمین به تصویر میکشد؛ جایی که فضانوردان باید در سرمای استخوانسوز و شرایطی غیرممکن، دستورالعملهای بداهه و آزمایشنشدهای را اجرا کنند که کوچکترین خطا در آنها به معنای سرگردانی ابدی در فضا خواهد بود. «آپولو 13» هنوز هم فیلم قابل دفاعی است، اگر از طرفداران آثار فضایی واقعگرایانه هستید، این فیلم شما را ناامید نمیکند.
7. قتل جسی جیمز بهدست رابرت فورد بزدل (The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford)
- سال اکران: 2007
- کارگردان: اندرو دامینیک
- بازیگران: برد پیت، سام شپارد، کیسی افلک، مری-لوئیز پارکر
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.5 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 76 از 100
«قتل جسی جیمز بهدست رابرت فورد بزدل» شباهت زیادی به فیلمهای وسترن جریان اصلی ندارد. اینجا خبری از تیراندازیهای هیجانانگیز و خون و خونریزی نیست. دغدغهی اندرو دامینیک، شخصیتها، لباسها، دیالوگها و انگیزههای آنهاست. فیلم، قصهی ماههای پایانی زندگی جسی جیمز (براد پیت)، یاغی افسانهای غرب وحشی، و رابطه پیچیده او با یکی از زیردستان جوانش، رابرت فورد (کیسی افلک) را روایت میکند.
داستان زمانی آغاز میشود که گروه جسی جیمز دیگر شکوه سابق را ندارد و او که از پارانویا و سوءظن نسبت به اطرافیانش رنج میبرد، به زندگی مخفیانه روی آورده. در این میان، رابرت فورد جوان که از کودکی با داستانهای قهرمانانه جسی بزرگ شده و شیفتهی شهرت و ابهت اوست، تلاش میکند تا خود را به حلقه نزدیکان این اسطوره برساند. اما با گذشت زمان، شیفتگی اولیه رابرت جای خود را به حسادت، کینه و حقارت میدهد. بنابراین او تصمیم بزرگی میگیرد.
فیلم اندرو دامینیک یک تفاوت ویژه با دیگر فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت دارد: بینهایت شاعرانه است. اگر این داستان به شکل دیگری روایت میشد، شاید در نهایت با یک فیلم وسترن متوسط یا نسبتا خوب روبهرو میشدیم اما برداشت دامینیک از قصهی جسی جیمز، استثنایی است و او توانسته «حس سرنوشت و تقدیر» را به خوبی مجسم کند. چنین حسی را حتی از رمان اصلی نوشتهی ران هنسن دریافت نخواهید کرد.
8. مالکوم ایکس (Malcolm X)
- سال اکران: 1992
- کارگردان: اسپایک لی
- بازیگران: دنزل واشینگتن، آنجلا باست، آلبر هال، ال فریمن جونیور، دلروی لیندو، اسپایک لی، ترزا رندل، کیت ورنن، لونت مککی
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 7.7 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 88 از 100
اسپایک لی در «مالکوم ایکس» بیشتر از آنکه بخواهد سرگذشت این شخصیت بزرگ را بازگو کند، میخواهد جهانبینی او را با جزئیات دقیق به تصویر بکشد. این اثر بلندپروازانه، مسیر تحول مالکوم ایکس را به مثابه فرآیندی چندلایه عرضه میکند تا به درستی درک کنیم که او چگونه به یکی از تاثیرگذارترین صداهای جنبش حقوق مدنی تبدیل شد.
فیلم، زندگی پرفراز و نشیب مالکوم لیتل (دنزل واشنگتن) را از دوران جوانی و حضور در دنیای تبهکاری و قمار در خیابانهای هارلم تا تبدیل شدن به یکی از رهبران حقوق مدنی آمریکا به تصویر میکشد. داستان با نمایش سالهای ابتدایی زندگی مالکوم، ورود او به زندان به جرم سرقت و مواجههاش با آموزههای اسلامی آغاز میشود. او پس از تغییر نام به مالکوم ایکس و پذیرش کامل ایدئولوژی گروه/جنبش «امت اسلام»، به یکی از قدرتمندترین سخنگویان و مدافعان حقوق سیاهپوستان تبدیل شده و با صراحت و شجاعت کمنظیرش، تبعیض نژادی ساختاری در آمریکا را به چالش میکشد.
اسپایک لی اینجا از ارائهی روایتی خنثی و شعاری پرهیز کرده و امضاهای همیشگی فیلمسازیاش را به کار میگیرد تا درگیری فکری و احساسی ایجاد کند. خوشبختانه فیلم با اینکه مفصل است اما انسجام خوبی دارد، زیرا تمرکز خود بر ایدهها و تحولات درونی شخصیت را تا پایان حفظ میکند. «مالکوم ایکس» شاید فیلم بلندی باشد اما به حاشیه نمیرود و با تمرکز بر جهانبینی و اندیشههای یک مرد بزرگ آزادیخواه، به اثر تفکربرانگیزی تبدیل میشود.
9. سقوط (Downfall)
- سال اکران: 2004
- کارگردان: الیور هیرشبیگل
- بازیگران: برونو گانتس، الکساندرا ماریا لارا، یولیانه کولر، کورینا هارفوش، کریستیان برکل، توماس کرتشمن
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.2 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 90 از 100
در میان آثار متعددی که درباره آدولف هیتلر ساخته شدهاند، جایگاه «سقوط» محفوظ است؛ بیشتر به خاطر زاویه دید و رویکردش به «شر» و یکی از بدنامترین چهرههای تاریخ بشر. فیلم داستان روزهای پایانی زندگی هیتلر را از نگاه منشیاش، تراودل یونگه روایت میکند و یک برداشت نسبتا انسانی از او ارائه میدهد.
و بحثبرانگیزترین وجهی فیلم، دقیقا همین نحوهی مواجههاش با شخصیت هیتلر است. الیور هیرشبیگل آگاهانه از تصویرسازی تکبعدی و شیطانی فاصله گرفته و تصویری پیچیده از این دیکتاتور ارائه میدهد؛ رهبری که هم میتواند کاریزماتیک و قانع کننده باشد، و هم در ورطهی توهم، استیصال و فروپاشی روانی فرو برود. این رویکرد، ابتدا با بازخوردهای منفی روبهرو شد، کسی دوست نداشت که هیلتر را به چشم انسان ببیند اما در گذر زمان، نگاهها به فیلم تغییر پیدا کرد.
فیلم که بر اساس کتاب خاطرات تراودل یونگه ساخته شده، تا حدودی از محدودیت زاویهی دید رنج میبرد اما شاید هدف همین باشد، آنچه میبینیم، نه حقیقت مطلق، بلکه بازتابی از تجربهی یک شاهد است. «سقوط» پرترهای از لحظهی فروپاشی است، فروپاشی یک رژیم خطرناک و قدرتمند که شاید بسیاری باور نداشتند هرگز سقوط کند و زمین بخورد. تاریخ اما نشان داده که ظلم پایدار نیست.
10. نبرد الجزیره (The Battle of Algiers)
- سال اکران: 1966
- کارگردان: جیلو پونتهکوروو
- بازیگران: ژان مارتین، سعدی یاسف، براهیم هگیاگ، توماسو نری، محمد بن کسن، فرانکو موروزی
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: 8.1 از 10
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: 99 از 100
«نبرد الجزیره» یکی از برترین فیلمهای تاریخ در باب منازعات ضداستعماری است، فیلمی که مبارزات خونین و پرتنش مردم الجزایر برای استقلال از فرانسه در دهه 50 میلادی را به تصویر میکشد، و همزمان سازوکارهای خشونت، مقاومت و کنترل را با نگاهی تحلیلی کالبدشکافی میکند.
ماجراها پیرامون فعالیتهای جبهه آزادیبخش میهنی (حزب سیاسی مشهوری که سال 1954 به وجود آمد) رخ میدهد که در تلاشند تا استعمارگران را از محله خود بیرون کنند. رهبران کلیدی مقاومت، با سازماندهی نیروهای مردمی و حملات چریکی، بمبگذاری علیه مواضع فرانسویان را آغاز میکنند. در واکنش به این اقدامات، ارتش فرانسه به فرماندهی سرهنگ ماتیو (ژان مارتین) برای سرکوب این قیام وارد عمل میشود و با استفاده از روشهای بیرحمانهای همچون شکنجه، محاصرهی کامل منطقه و بازداشتهای گسترده، تلاش میکند تا شبکهی مقاومت را متلاشی کند.
فیلم با نمایش تقابل استراتژیهای دو طرف، تنشهای روانی -و اخلاقی- جنگ شهری و هزینههای سنگین انسانی برای هر دو جبهه، ما را در فضایی پرتعلیق قرار میدهد؛ نبردی که در آن مرز میان مقاومت و خشونت باریک است. اما چیزی که «نبرد الجزیره» را به یکی از بهترین فیلمهای تاریخی بر اساس واقعیت تبدیل میکند، رویکرد شبهمستند آن است. جیلو پونتهکوروو با بهرهگیری از نابازیگرها و حتی مشارکت نیروهای واقعی درگیر در مبارزات چریکی، نوعی بافت واقعگرایانه خلق کرده که هرگز احساس نمیکنید دروغین یا نمایشی است.
منبع: screenrant, دیجیکالا مگ
به جز ۵ و ۷ که اصولاً تاریخی به معنای متعارف نیستن، بقیه فیلمهای این ژانر حس و حال تخت و کرختی دارن. میشه دیدشون ولی آخر فیلم و در طول تماشا چیز ویژهای بدست نمیاری. فقط یه سری تصاویر زیبای متحرک